نقش گروه‌های اجتماعی با احساس تعلق به نظام سیاسی در اینجا حائز اهمیت است؛ علت آن است که مسائل اجتماعی اگر صرفا در این حوزه مورد سیاستگذاری قرار گیرند تنها از یک جنبه حکومت را به خود مشغول خواهند کرد و قابل کنترل خواهند بود. اما در صورتی که این مسائل به حوزه امر سیاسی نیز ورود پیدا کنند، آن گاه از دو جنبه حکومت را درگیر می‌کنند و احتمال آن که منجر به تغییر ساخت اجتماعی و ساخت سیاسی به طور همزمان شوند، بیشتر بوده و در نتیجه پیامد‌های آن از دایره کنترل ممکن است خارج گردد.

وقتی ما امام علی را به عنوان مددکار اجتماعی معرفی می‌کنیم، این امام علی هیچ وقت با هیچ حکومتی درگیر نخواهد بود؛ اما وقتی امام علی را مددکار جامعه‌ای بشناسیم -مددکاری که غرضش از مددکاری نه کمک به فقرا و حاشیه رانده شدگان بلکه از بین بردن فقر و کانون ایجاد تبعیض است- این امام علی همواره یک انسان انقلابی و معترض به وضعیت و ساختار‌های موجود است.

در همان عصر صفویه بود که به واسطه فراهم شدن شرایط مساعد برای گسترش تشیع، شاهد مهاجرت طلاب و روحانیون بزرگ از دیگر بلاد به ایران هستیم. حوزه علمیه اصفهان در این برهه به عنوان حوزه علمیه مرجع شناخته می‌شود. حضور شخصیت‌هایی همچون شیخ بهایی، محقق ثانی مرحوم کرکی و دیگر علمای ناحیه جبل عامل، رونق علمی حوزه‌های تشیع را دو چندان کرد.

در کشورهای جهان سوم و توسعه نیافته، این هویت زدایی عمدتاً گره‌خورده با مقوله مصرف گرایی است. به عبارت دیگر کشورهای سلطه گر، تلاش می‌کنند تا جوامع را تبدیل به بازار مصرفی محصولات خود کنند، با این عمل اقتصاد خود را بهبود بخشیده و آنان را در برابر نفوذ خود بی‌تفاوت می‌کنند، به هر صورت مصرف بی رویه کالاهای یک کشور، آهسته‌آهسته موجب تضعیف شدن گارد ما نسبت به تولید کننده می‌شود، از طرف دیگر محصولات اقتصادی که فاقد هویت فرهنگی تولید کننده نیستند، از همین رو مصرف گرایی باعث ایجاد یک نوع بی حسی و رخوت در کشورهای توسعه نیافته نسبت به کشورهای سلطه گر می‌شود.

سه جریان مهم روشن‌فکری، سلطنت و روحانیت به نظر شکل‌دهنده‌های وضع امروزه ما در جامعه هستند. نهاد سلطنت که به نظر پیوندی دیرین با تاریخ ایران باستان و حتی تا امروزه و با خلقیات امروز ما دارد، ساده‌لوحانه خواهد بود که تصور کنیم با از میان رفتن آن در جریان انقلاب اسلامی، آثار خود را نیز به یک باره با خود برد. خرده نظام‌های هماهنگ با شاه، یعنی خان‌ها و... در روستاها و مناطق کوچک هرچند از بین رفته‌اند، اما قالب‌های جدیدی از خرده سرمایه‌داری را به وجود آوردند.

آیت‌ﷲ صافی در هشت سال فعالیت‌شان، از شورای نگهبان تا مجلس خبرگان قانون اساسی، همواره دغدغه گفتگو‌ها پیرامون اولویت‌های حقوقی و فقهی را داشتند. نام ایشان نیز نه در جنجال‌ها و بحث‌های سیاسی که در مباحثات قانونی یا فقهی بر سر زبان‌ها بود و هیچ‌گاه در جدال‌های حزبی و سیاسی وارد نشده، کوشیدند بی‌طرفی سیاسی خویش را حفظ کند.

طی چند ماه، مردم بِیتا درگیر جنگی خلاقانه با سکونت غیرقانونی اسرائیلی‌ها در شهرک‌های خودساخته رژیم صهیونیستی و تهدید روستای‌شان بودند. روایتی از این مبارزه را با هم می‌خوانیم.

اما آنچه این یادداشت به آن می‌پردازد درباره آن چیزی است که در عرصه سیاست به این جریان نسبت داده می‌شود و این جریان را اصالتا معارض امام خمینی ره و نهضت و انقلاب اسلامی معرفی می‌کند؛ نسبت‌هایی که خصوصا برای افراد کم‌اطلاع‌تر، موجب ذهنیت‌سازی شده ‌است و می‌شود.

شهید بهشتی در سال‌های مبارزه همواره تلاش داشت سال‌های مبارزه برای پیروزی نهضت را با دوران پیدایش اسلام این‌همانی کند تا از دل این، این‌همانی الگو و شاخص‌های نهضت موفق را استخراج کند تا به واسطه‌ی آن موجبات رجوع به اسلام در دوران معاصر را چون صدر اسلام فراهم کند.

امام (ع) به مردمان مى‌گوید که هر کس را که آنان برگزینند، وى به احترام ایشان، پذیرا خواهد بود؛ که چنین رویکردى به رأى مردمان، پاسداشت کرامت ایشان است؛ و اگر جز این باشد، و شایستگانى براى زمامدارى، بخواهند خود را به هر دلیلى بر مردم تحمیل کنند، کرامت آنان را نادیده گرفته‌اند.