هم مردم و هم مطبوعات نیازمند سواد رسانه‌ای هستند. آنچه باید اتفاق بیفتد، یک حرکت تدریجی اجتماعی است که مستلزم مدیریت شیوه گفت‌وگو، بهره‌برداری رسانه‌ای و ترویج اخلاق رسانه است.

جعل عمیق می‌تواند برای آزار، باج‌خواهی یا آسیب به شهرت مورداستفاده قرار گیرد که این مهم باعث کاهش اعتماد اجتماعی و افراد را منزوی می‌کند. همچنین، این فناوری می‌تواند حافظة جمعی را دستکاری کند و جوامع را دچار چنددستگی و کاهش همبستگی اجتماعی کند. این پیامد‌ها نشان‌دهنده نیاز فوری به آموزش سواد‌های نوین، اجرای قوانین موضوعه و ارتقا ابزار‌های فنی است تا اعتماد و امنیت حفظ شود. بدون این قبیل اقدامات، جامعه در مسلخ پساحقیقت به سوگ مرگ حقیقت می‌نشیند.

رسانه‌های ایران – نه فقط رسانه‌های دینی- دچار یک عقب ماندگی هستند. یعنی اکنون یک فاصله جدی بین مردم و رسانه‌های داخل کشور به وقوع پیوسته است. درحالیکه قبلا این رسانه‌ها بودند که جامعه را اداره و هدایت می‌کردند و باعث تنویر افکار عمومی بودند، اما الان رسانه‌های دیگری که رسمی نیستند، افکار جامعه را اداره می‌کنند.

از منظر تحلیلی، بلاگری یک فرآیند رسانه‌ای است که در آن زندگی روزمره به محصول تبدیل می‌شود؛ اما این محصول تنها بخش انتخاب‌شده و زیباشده‌ای از واقعیت است و پشت پرده، بلاگرها با چالش‌هایی چون فرسودگی ناشی از تولید مداوم محتوا، فشار برای حفظ جذابیت و مدیریت روابط خانوادگی یا شخصی در شرایطی که دائماً در معرض نگاه عمومی هستند، مواجه‌اند. 

در آینده‌ای نه‌چندان دور، حیات رسانه‌های بزرگ وابسته به ادغام با پلتفرم‌ها خواهد بود. تنها رسانه‌هایی می‌توانند بقا پیدا کنند که به مالکیت یا ساختار این شرکت‌ها متصل باشند و از الگوریتم‌های آن‌ها برای جذب مخاطب بهره بگیرند.

شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها در حقیقت به ابزارهای قدرتمند جنگی تبدیل شده‌اند. تمام پلتفرم‌هایی مثل تلگرام، یوتیوب، فیسبوک یا حتی شبکه ایکس که شاید در داخل کشور توجه کافی به آن‌ها نمی‌شود، نقش بسیار مهمی در تحولات جهانی دارند. این ابزارها در جنگ روایت‌ها قدرت بی‌نظیری دارند؛ از یک توییت تاثیرگذار گرفته تا یک فیلم آماتوری، یک مطلب کوتاه، یا یک تحلیل جامع که از طریق این رسانه‌ها منتشر می‌شود، همگی می‌توانند شکل‌دهنده افکار عمومی باشند.

توصیه مستمر رهبری به تمرکز رسانه‌ها و مسئولان بر روایت قوت و قدرت و امکانات کشور و گفتن حقایق امیدزا، راهبرد حکیمانه و ضروری برای پیشبرد امور و تأمین امنیت روحی و روانی مردم است. رسانه‌ها و مسئولان اگر فقط ضعف‌ها را روایت کنند، نتیجه آن ناامیدی و بی‌اعتمادی خواهد بود. اما اگر در کنار بیان مشکلات، ظرفیت‌ها و قوت‌های کشور را هنرمندانه و جامع روایت کنند، نتیجه تقویت امید اجتماعی و افزایش سرمایه ملی است.

من صراحتاً می‌گویم ما برای شرایط جنگی در رسانه پروتکل مدونی نداریم. البته اگر با هر مدیر ارشدی صحبت کنید، به‌طور قاطع خواهند گفت پروتکل وجود دارد. اما زمانی که از آنها سند بخواهید، چیزی نشان نمی‌دهند.

میراث فرهنگی دیجیتال کودکان، پایه و اساس شکل‌دهی هویت فردی و جمعی نسل‌های آینده ایران است. فضای مجازی اما در غیاب چارچوب‌های قانونی محکم، به عرصه‌ای خطرناک برای انحلال فرهنگی و آسیب‌های هویتی بدل خواهد شد.

تصویری که اکنون از وضعیت هوش مصنوعی در ایران داریم، تلفیقی است از توانمندی‌های بالقوه و موانع جدی. در بخش مثبت ماجرا، کشور از نیروی انسانی متخصصی برخوردار است؛ اما در سمت دیگر، چالش‌های ساختاری قابل‌چشم‌پوشی نیست. نبود یک استراتژی ملی شفاف و اجرایی در زمینه هوش مصنوعی، بزرگ‌ترین مانع به حساب می‌آید.