یکی از تحولات اصلی اقتصادی دوران کرونا، کاهش فروش کتاب کاغذی و افزایش فروش کتاب الکترونیک است. در طول ۱۷ ماه گذشته، فروش کتاب الکترونیک، رشد حدودی ۴۰۰ درصدی را تجربه کرده که این اتفاق به نظرم خوب و مبارک است، اما همه قضیه نیست.

بازهم فرهنگ به حاشیه کشیده شد و باز این مسائل سیاسی و پس‌ازآن اقتصادی بود که بر موضوعات دیگر چربید و این متأسفانه با آرمان‌های انقلاب اسلامی فاصله بسیار دارد! کسی منکر این نیست که اقتصاد موضوع بسیار مهمی برای مردمانی است که با مشکلات زیادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، اما همین مردم و فرهیختگان جامعه کاملاً واقف‌اند که برای حل معضلات اقتصادی و اجتماعی نیز باید فرهنگی درست بر دیدگاه کل جامعه حاکم باشد، تا راه درست از نادرست تشخیص داده شود.

حدود ۳هزارمیلیاردتومان برای تهیه محتوای مناسب در نظر گرفته‌شده، اما اگر ضابطه تولیدمحتوا نداشته باشیم همان نهاد‌هایی که برایشان نقش تعیین‌شده خود عامل مخرب میشوند. اساساً هیچ سیاست‌گذاری نمی‌بینم بلکه همه رفتار‌ سلیقه‌ای مدیران بی‌بهره از سوادفرهنگی است.

چند دهه ناکامی فرهنگی موجب شکل گیری این ایده در میان بعضی نیرو‌های انقلابی شده است که گویا سیستم دیگر جوابگو نیست. اما در طرف مقابل افرادی که این ایده را سر دست گرفته اند کسانی هستند که می‌توانند منطق اقتصادی فرهنگ را به حرکت در بیاورند.

یکی از وجوه تمایز شیعه در طول تاریخ مقوله استقلال مالی آن از حاکمیت‌ها بوده، مسئله تأمین مالی جمعی بعد از عصر معصومین ادامه پیدا کرد و روحانیت شیعه که در انزوا از قدرت قرار داشت، برای تأمین هزینه‌های نشر و ترویج دین، در پیوندی با بازار قرارگرفته و هزینه‌های خود را از این طریق تأمین می‌کرد.

حتما ساختار‌های ما اختلال دارد که أمر فرهنگ در حال حاضر سلامت نیست. مهم‌ترین اختلال هم به نظر آن است که ما باید سازمان محوری را به مأموریت محوری تغییر دهیم. در این مجموعه‌ها سازمان‌ها اولویت دارند، هنگامی که سازمان‌ها اولویت داشته باشند، یعنی ساختار سازی، یعنی حقوق نیروی انسانی، یعنی بخش عمده‌ای از بودجه صرف بداری سازمان می‌شود، لذا می‌بینید بودجه‌ای که  سازمان‌ها دریافت می‌کنند، خرج خودشان می‌شود و  نه خرج مأموریت او.

شاید برای شما جالب‌توجه باشد که تهاجم فرهنگی تنها دغدغه نظام اسلامی نیست، بلکه یکی از نگرانی‌های همیشگی کشورهای اروپایی درزمینه فرهنگ، حفظ فرهنگ ملی خود در مقابله با آمریکا بوده است. مجموعه انتقادهای اندیشمندان انگلستان به فرهنگ آمریکایی زمینه شکل‌گیری مکتب مطالعات فرهنگی را فراهم آورد.

در بخش تولید ادبیات فرهنگی-رسانه‌ای با چالش مواجه هستیم. درواقع نهادهای حاکمیتی عرصه تولید به لحاظ سازمانی به‌شدت دچار عدم بهره‌وری هستند؛ ساختار فربه و ناکارآمد، فقدان کارایی و اثربخشی لازم، حجم بالای نیروی انسانی مازاد بر نیاز، تعارض‌های درون‌سازمانی، ناپایداری‌های سیاستی و... مشکلات امروز بخش تولید حاکمیتی شده است و متأسفانه باید گفت که افق روشنی برای حل این مشکلات وجود ندارد.

ورود نهاد دولت به عرصه فرهنگ و پول پاشی‌های صورت‌گرفته آنهم نه از منابع خودساخته بلکه از بیت‌المال بدون در نظر گرفتن کارآمدی موجبات آن را فراهم آورده که کیفیت و اثرگذاری به حاشیه رود. برهمین اساس، جریان‌ها ذیل عنوان سازمانی شدن فرهنگ، تصدی‌گری فرهنگ در دست نهادهای حاکمیتی را به‌چالش می‌کشند.

براساس مطالعات، گرایش‌ورفتارهای دینی روند نزولی داشته و این برای جامعه‌ای که اقتدار، ماندگاری، پایداری و انقلابش مبتنی بر باورها، ارزش‌ها و الگوهای رفتاری دینی است، بسیار خطرناک است. باورها و الگوهایی که به دین هم نمی‌رسد در جامعه ما اوضاع نامطلوبی دارند.