بررسی محمد سروش محلاتی از چالشهای فقهی حجاب؛
سه نکته در رابطه با ماهیت حکم حجاب مطرح است؛ نکته اول اینکه ماهیت این حکم با توجه به قراینی که در آیه آمده است باید شناخته شود؛ و دوم اینکه با توجه به استثناها شناخت صورت گیرد و سوم اینکه این آیات حجاب در سوره نور و احزاب یک خصوصیت دارد و کمتر مورد توجه قرار گرفته و آن این است که هر دو دستور غیرمستقیم است.
لوازم مسأله شناسی و روش شناسی مطالعات دینی حجاب؛
به گمان من حج نماد رفع تبعیض جنسیتی است و باید در مطالعات دینی دیده شود. اینکه در طواف زن موظف است صورت خود را باز بگذارد. نمیتوان احتمال داد جامعه آرمانی دینی به جایی برسد که صورت زن باز باشد ولی نگاه زنانه و مردانه به هم نداشته باشند و با شنیدن اسم زن تلقی جنسیتی پیدا نکنند. اینها قابل مطالعه است چه اثبات شود چه رد شود. پس مسأله حجاب را باید در مجموعة مسائل زنان در نظر گرفت.
حجت الاسلام مهدی مهریزی تشریح کرد:
در مسألهشناسی مطالعات دینی حجاب چند نکته مطرح است؛ ابتدا باید تعریف و تصویر دین را از زن مشخص کنیم؛ و دوم باید اشاره کرد که حجاب یک امر دینی است یا یک امر سیاسی و اجتماعی و اینکه جایگاه میزان و ارزش دینی حجاب چیست؟ نکته دیگر این که پوشش یک امر حکومتی است یا فردی و بحث حدود پوشش است اینکه حد پوشش چیست؟
بررسی واقعه قتل عثمان در گفتگو با حجت الاسلام محسنی؛
هفتهای که گذشت ایام قتل عثمان و رسیدن حضرت علی (ع) به خلافت ظاهری بود، مخالفین عثمان میوه نرسیده را چیدند چراکه عثمان سن بالایی داشت و اگر قاتلان او نبودند به مرگ طبیعی از دنیا میرفت و از آنجا که مطرحترین گزینه بعد از او حضرت علی (ع) بود، خواه ناخواه خلافت به او میرسید.
آنچه در عملی شدن فریضه امر به معروف و نهی از منکر مهم و حائز اهمیت است؛
آنچه در عملی شدن فریضه امربهمعروفونهیازمنکر مهم و حائز اهمیت است، مسئله رعایت اولویتهای آن است؛ مطابق با نص ازجمله مسئولیتها و تعهدهایی که بر عهده یک مسلمان گذاشتهشده، مسئولیتهای سیاسی اوست. شهید بهشتی در کتاب بایدها و نبایدها میگوید جامعه اسلامی جامعه هوشیارها و زباندارهاست.
میزگرد سدید پیرامون نظریه اسلام نسبت به برده داری؛
بردهداری نوعی نهاد اجتماعی است که مواجهه با آن ظرایف خاص خود را دارد؛ عمده تصویر شکلگرفته از بردهداری، ناشی از جنایات غرب مدرن در حق بردهها است؛ دراینبین چگونگی برخورد اسلام با این نهاد اجتماعی نیز مطرح میشود که ظرافتهای فراوانی داشته و بهنظر میرسد اسلام این نظام را بهصورت هوشمندانهای رد نکرده اما درصدد لغو این نظام برآمده است.
اگر شما ثروتمند بودید مسجد میساختید یا کارخانه؟
حتماً شما هم در طول زندگی خود با این سؤال روبرو شدهاید که چرا بهجای ساخت مسجد، بقعه امامزادهای جلیلالقدر و یا هر کار فرهنگی دیگر، بودجههای مردمی و یا حاکمیتی هرچند اندک مربوطه را هزینه اشتغالزایی نمیشود؛ شاید پرسیده باشید که آیا بین بسترسازی برای رشد و رفع نیازهای معنوی مردم و پیشرفت اقتصادی که حکومت باید به آنها مبادرت ورزد، تعارض وجود ندارند؟
بررسی مدل دینداری در ایران بهعنوان مهد تمدن و ایران در دوره اسلام در گفتگو با رجبی دوانی؛
«الناس علی دین ملوکهم» یک حرف حکیمانه است؛ وقتی حاکمیت خودش فسق و فجور میکند و افراد فاسدی را به نام دین موقعیت میدهد معلوم است در دین و اعتقادات مردم رخنه ایجاد میشود؛ در عهد بنیامیه و بعد بنیعباس شاهد یک جامعه بهظاهر دیندار هستیم، که در باطن از مفاهیم دینی تهی شده است.
نگاهی به زمینههای عرفیشدگی دین و اخلاق در جامعه ایرانی در مصاحبه با دکتر مهراب صادقنیا؛
در جامعه ایران، دینداری نمادین و کمی رو به رشد بوده، پس جامعه از این حیث دینیتر شده، اما این میزان از رشد در دینداری کیفی وجود ندارد؛ بهبیاندیگر معلوم نیست کیفیت دینداری بهاندازه کمیت آن رشد یافته باشد و به میزانی که زمان و مکان دینیتر شده؛ مردم راستگوتر، درستکارتر، خداترستر و آخرتاندیشتر شده باشند.
یادداشت// محمدامیر خوش صحبتان
صورت بندی جزء و کل ماجرا چنین مینماید که ما در مساله "مسئولیت اجتماعی"، با مفهومی مواجهیم که در ادبیات دینی با تعابیری، چون امر به معروف و نهی از منکر، جهاد و... متناظر است؛ دو جزء اصلی جهاد را مساله امر به معروف و نهی از منکر تشکیل میدهد؛ و افضل این جهاد، اقدام در مقابل ظلم سیاسی و اجتماعی است.