چگونه است که در جشنواره‌ی موسیقی فجر انقلاب اسلامی، هیچ رد پایی از اثری که حول محور رنج و راحت ایرانیان باشد، به چشم نمی‌آید؟ چگونه است که در جشنواره‌ی موسیقی فجر انقلاب اسلامی، نوایی که مبین دغدغه‌های مردم باشد، مترنم نمی‌گردد.

ناصرالدین‌شاه، از هر مستمسکی برای خوش‌گذرانی خویش بهره می‌جست؛ اغلب اوقات این شاه قاجار، به تفرّج و شکار و استماع سازوآواز می‌گذشت؛ خُرده ذوقی در نقاشی و نیم طبعی در شاعری داشت. در این مجال، رجالی چونان کامران میرزا، که نایب‌السلطنه‌ی ایران بود، گروه موسیقی خاص خود را تشکیل داده بود.

علاقه به ساز و کار تشریفاتی در لفافه عیش و بستر تفنن، موجبات رونق بازار هنر در دوران سلطنت فتحعلی شاه را فراهم آورد؛ هر آنچه که در دربار نواخته می‌شد، موسیقی طرب بود. کثرت اهالی موسیقی روی در فزونی داشت و به همان منوال تعداد اندکِ استادانی که پاسبان موسیقی علمی کشور بودند در حال نقصان بود.

آن‌ها که آن روز خیابان هوپ را سپری کردند، خودشان را به خیابان گراند جنوبی در مرکز شهر لس‌آنجلس رساندند و آن‌را تا ساختمان شماره ۱۱۱ بالا رفتند و از در تالار کنسرت والت‌دیزنی داخل شدند و هر یک روی یکی از ۲۲۶۵ صندلی آن سالن نشستند که یکی از نمایندگان نوظهور موسیقی دستگاهی ایران برایشان بخواند، هیچ فکر امروز را نمی‌کردند.

فرجام کار صفویان با حادثه‌ی هول و دهشتناکِ شورش محمود افغان، پایانی عفن و نکبت بار داشت؛ در این گذار مذاق مردمان، که در سایه‌ی حکومت صفوی، تا اندازه‌ای روی آسایش و امنیت را دیده بودند، دگر باره به تلخی گرایید و به نومیدی خو کرد. راه تعالی و مسیر ترقی هنر‌های زیبای مورد توجه شاهان صفویه، به یکباره مسدود گشت.

روی کار آمدن سلسله‌ی صفویه، مُتمّم دوره انحطاط و زوال موسیقی علمی ایران زمین است. چنانکه که گفته آمد، پس از یورش مغولان به ایران، سیری قهقرایی، دامنگیر تمامی عرصه‌های علمی کشور، من جمله موسیقی گردید. گرداب این قهقرا، در ادوار سلطنت صفویان است.

پس از مرگ تیمور گورکانی، قلمرو او در میان دو فرزندش، شاهرخ و میرانشاه تقسیم گشت. هرات در قامت پایتخت شاهرخ، بزرگترین کانون علم و ادب و هنر روزگار خویش بود. پس از شاهرخ، فرزندش، که مردی با ذوق و هنر دوست بود، پس از چندی از حکومت کناره گرفت و اوقات خود را مصروف تالیف و تدوین کتب و نشست و برخاست با شعرا و هنرمندان ساخت.

سیل خانمان برانداز مغولان، حرکت رو به تعالی تمدن و فرهنگ و هنر ایران، از جمله موسیقی را، از مسیر تکامل خارج نموده و در نشیبی قهقرایی قرار داد.

از ریشه موسیقی در ایران زمین، قبل از حکومت مادها، اطلاع روشنی در دست نیست. صرفا می‌دانیم که ایرانیان، کهن‌ترین قسمت اوستا که به گات‌ها معروف است را با آوازی خوش زمزمه می‌کردند. در دوران ساسانیان، موسیقی در ایران زمین به حد اعتلای خود رسیده بود. اعراب هم دوره ساسانیان، از علم موسیقی بهره چندانی نبرده و یا به عبارتی بی بهره بودند. در موسیقی بزمی، الحانی داشتند که با شعر ادا می‌شد و به آن غنا می‌گفتند. غنا در اصطلاح آوازی ست که در مجالس لهو و لعب توسط زنان یا مردان اجرا می‌شود.

رفیعی نوشت: هر ساله در ایام پایانی سال، شاهد حضور پدیده‌ای به نام حاجی فیروز هستیم. درمانده‌ای روی سیه کرده و سرخ پوشیده، که دایره‌ای زنگی را در دست گرفته و با ضرب آهنگ متقاطع آن، اشعاری سخیف را با لهجه‌ای غریب و زبانی الکن می‌خواند. این موجود ذلیل و متکدی مفلوک، از کدامین تعفنگاه تاریخی سربرآورده و از کدامین زهرآبه فرهنگی مرتزق گردیده است؟