انتقاد

علم مدرن، اساساً انتقادی است. انتقادی بودن به این معنا که باید باورهایتان را نقد کنید. باید دائماً باورهای مربوط به خودتان را نقد کند. به این دلیل علم انتقادی با مسئولیت عجین شده است.

اخرین قسمت سریال «زخم کاری» فصل دوم با عنوان بازگشت، روز جمعه ۱۰ آذر پخش شد.اما در فصل دوم نتوانست رضایت مخاطب را به دست بیاورد؛ بنابراین با افت فاحش مواجه شد. همین انتقادات باعث شد تیم سازنده اعلام کنند که در فصل سوم مشکلات رفع خواهد شد.

ما انسان‌های ایزوله نیستیم و وقتی در فضای مجازی هم دست به خشونت می‌زنیم، خشونت، تمام نمی‌شود بلکه این خالی شدن و خشونت خودش را در ساحت‌های مختلف بازتولید می‌کند یعنی بسیاری از اعمالی که ما انجام می‌دهیم شاید بر اثر خشونتی باشد که قبلاً دیده‌ایم و بر ما اثر گذاشته و خودمان متوجه آن نشده‌ایم. فضای مجازی، خشونت ما را کم نمی‌کند. جامعه ما امروز نسبت به گذشته خشمگین شده و گاهی اوقات خشونتی که در فضای مجازی وجود دارد در جهان واقعی امتداد پیدا می‌کند.

تفکر انتقادی دو مولفه معرفتی و هیجانی دارد. وجه هیجانی تفکر انتقادی همین است که آدمی ابراز وجود می‌کند و می‌خواهد به هستی و لایه‌های پنهانش نفوذ کند؛ انسانی که شجاعت «پرسیدن» دارد و به عالم و آدم سرک می‌کشد. این بار عاطفی تفکر عاطفی‌ست که عمق زیادی دارد. تفکر، نیایش ذهن و شرح پریشانی آدمی‌ست. وجه هیجانی تفکر انتقادی از جنس تحقق ذات (self expression) است. بادخورک‌ها نیز در سطح شعور غریزی خود جهت یابی کرده، بال می‌زنند و در پی تحقق ذات هستند.

از گذشته تا امروز و در موقعیت‌های متفاوت، از محیط‌های بزرگ مانند کشور‌ها تا محیط‌های کوچک مانند شرکت‌ها و اداره‌های دولتی و خصوصی، همواره شاهد به قدرت رسیدن تیپ شخصیتی خاصی هستیم که بهترین نامی که می‌شود روی آن گذاشت، ظالم است. این افراد به طرز باورنکردی و عجیبی شبیه به هم هستند. آن‌ها رفتار‌ها و عاداتی مانند یکدیگر دارند از کاریزماتیک بودن گرفته تا محاسبه گر و البته بی‌رحم. سوال اصلی این است که آیا چیزی در طبیعت انسان وجود دارد که او را در برابر ظالمان آسیب‌پذیر می‌کند؟

حامیان جنبش‌ها معمولا از اقشار گوناگون طبقات متوسط و فرودستان هستند. ولی شورش‌ها فرصتی برای تکثیر خودشان ندارند. برای همین هم معمولا گروه‌های همگن تری هستند که در یک منطقه به صورت مشخص، اعتراضشان را اعلام می‌کنند. آن‌ها شبکه روابط دارند، در این شبکه روابط زودتر همدیگر را همیابی می‌کنند و در شورش شرکت می‌کنند. ولی معمولا شورش‌ها ترکیبی از گروه‌های سنی جوان هستند و افراد طبقات متوسط به پایین و بیشتر فرودستان.

ناجنبش‌ها غالباً شامل دو دسته فعالیت هستند، یکی فعالیت‌های سازماندهی و از قبل طراحی‌شده است. این تا حدود زیادی در قالب جنبش انجام می‌شود. یکی هم در قالب فعالیت‌هایی که از پیش تعیین نشده، اصلاً قرار نبوده است که این‌ها با هم هماهنگ کنند. ولی همه نسبت به یک موضوع و در زمان‌های پراکنده اعتراض می‌کنند. آن‌ها بدون اینکه با هم یکجا جمع شده و با هم هماهنگ کرده باشند، این اقدام را صورت می‌دهند. ناجنبش، در مجموع هدف مشترکی دارد، ولی افراد به صورت پراکنده و تصادفی با همدیگر عمل می‌کنند و به سوی تحقق آن هدف می‌روند.

«مهاجرت» یکی از مسائل ملی ماست. ایران یکی از مهاجرپرترین کشور‌های دنیاست؛ مهاجرانی که به ایران می‌آیند اغلب مهاجران افغانستانی، عراقی و کرد‌ها هستند. درعین حال یکی از مهاجرفرست‌ترین کشور‌ها هم هستیم؛ نخبگان و صاحبان سرمایه خیلی از ایران مهاجرت می‌کنند خصوصا به کشور‌های اروپایی و غربی. در چهل سال گذشته چالش مهاجرت، چالش بزرگ مردم ایران بوده است. مقوله طرد اجتماعی هم یکی از مسائل ملی ماست، هم در مورد مهاجران و هم در مورد طرد اجتماعی گروه‌های دیگر.

حجت‌الاسلام رحیمیان می‌گوید که امام (ره) جواز انتقاد بجا از مسئولان را داده بودند. بعد از ماجرای عزل منتظری انتشار درس‌های نهج البلاغه او در پاسدار اسلام را با نظر امام (ره) متوقف کردیم.

ایجاد سوال در ذهن نسل جوان جامعه درباره فضای انقلاب و دفاع مقدس و حتی نقد در مورد آن دوران شاید بسیار عادی باشد، ولی آن چیزی که بسیار مهم است، نحوه مواجهه ما با این نقد‌ها و سوالات خواهد بود.