موسی نجفی
متولد سال ۱۳۴۱ در اصفهان، دکتری تخصصی علوم سیاسی (گرایش اندیشه سیاسی) از پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی دارد و عضو سابق هیئتعلمی دانشگاه تهران، مدیر گروه اندیشه سیاسی دانشکده الهیات و فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران و رئیس پژوهشکده فرهنگ، انقلاب و تمدن اسلامی و رئیس گروه نظریهپردازی انقلاب اسلامی و مدیر گروه دوره دکتری علوم سیاسی با گرایش مسائل ایران در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی و استاد دانشگاه علوم اسلامی رضوی است. وی همچنین صاحب «نظریه تکوین و تکون هویت ملی ایرانیان» در کرسیهای نظریهپردازی بوده و دارای چندین کتاب در حوزه علوم سیاسی است.
آخرین مطالب موسی نجفی
اولین مواجهه ایران و غرب در گفتگو با موسی نجفی؛
روشنفکری؛ جریان برآمده از سرخوردگی
پس از جنگ ایران-روس ازنظر فرهنگی دچار انحطاط میشویم و وحدت فرهنگی جامعه را برای مقطعی بههم میریزد. این شکست در جنگ، شکست روحی، فرهنگی و روانی است که مدتها طول کشید تا ترمیم شد. همینجا جریان بهائیت شکل گرفت. درنتیجه این ضعف استقلال و فرهنگی و اجتماعی دچار بحران هویت شدیم و افکار دیگر آمد و نطفه جریان روشنفکری بسته شد.
نظری بر موضع دین و دولت در عصر صفویه، افشاریه و قاجاریه به قلم موسی نجفی؛
پیشینهشناسی تفکر مذهبی و سکولار در ایران
در نگاهی تطبیقی به نوشتهها و روزنامهها و جراید جناح روشنفکر و متجددان غربگرا طی یک یا دو دهه قبل از مشروطیت دیده میشود که بیشتر آه و افسوس خوردن برای عقبماندگی ایران از کاروان تجدد و تمدن نمودار است و این نوشتارها یا فاقد یا دارای اثرات کمرنگ ضداجنبی و ضداستعماری بوده و کمتر علیه فرهنگ غربی است.
هویت از عینک اندیشمندان؛
درک مشترک از تعالی، گوهره هویت ایرانی
هویت دارای گوهره ایست که در مقابل حوادث، دست به گزینش، پذیرش، مقاومت و... میزند. نجفی معتقد است که گوهره هویت ایرانی، تعالی خواهی، عدالتخواهی و آزادیخواهی است و عناصری مانند زبان، قومیت و... جزء عوارض ذاتی هویت ایرانی است. وی حتی سنت را نیز ذات هویت ایرانی نمیداند، بلکه سنت را امری زاییده و معلول ذات هویت ایرانی میشمارد.
میراث سیاست اندیشی ایرانی/ بخش پنجم؛
اندیشهسیاسی در سفرنامهها و متونتاریخی
سیاست اندیشی در متون تاریخی، به دو گونه است؛ نخست، اندیشه سیاسی مورخ با صراحت بیان شده و وقایع تاریخی، بهانهای برای بیان اندیشه سیاسی مورخ بوده؛ دوم، اندیشه سیاسی از مفاهیم واقعه، استنتاجات و نتایج موضوع، قابل استنباط است. متون دیگری که در این حوزه قابل توجه است، سفرنامههایی هستند که متفکران یا سیاحان و اندیشه وران مسلمان نگاشته اند.
میراث سیاست اندیشی ایرانی/ بخش چهارم؛
اندیشه سیاسی در متون سیاستنامه، دستورالوزرا و آثارالوزرا
قدر مشترک متون مربوط به سیاستنامه این است که این متون در زمینه سیاست عملی و روزمره، در زندگی مردم به طور مستقیم وارد شده و حتی گاهی از ذکر جزییات و دستورالعملهای بخشنامهای غفلت نمیورزد. نکته قابل رویتی که در برخی از این متون، به چشم میخورد این است که تدبیر و سامان، گاه به طرف عدالت به طور کامل سوق مییابد و گاه «مصلحت» و حفظ حاکمیت، روح کلی در نوشتهها میشود.
میراث سیاست اندیشی ایرانی/ بخش سوم؛
اندیشه سیاسی در اندرزنامهها، خردنامهها، فتوت نامهها و متون ادبی
عمدتاً متوناخلاقی به قدرتمندان، درس مردمداری دادهاند و یا اخلاق اجتماعی و سلوک سیاسی را برای گروههای مختلف مردم بیان کردهاند البته همه این رسائل را نمیتوان در یک سطح ارزیابی کرد بلکه این ارزیابی باید باتوجه به دوران تاریخی، میزان معلومات و نفوذ نویسنده در حکومت و همچنین هدف نویسنده از نگارش باشد.
میراث سیاست اندیشی ایرانی/ بخش دوم؛
اندیشه سیاسی در متون شریعت نامهها
کتابهای مشهور در زمینهی شریعت نامه در دو حوزهی تفکر سنی و شیعی قابل تقسیم است. در حوزه تفکر سنی، میتوان به «الاحکام السلطانیه و الولایات الدینیه» نوشته ابوالحسن ماوردی بغدادی و «سلوک الملوک» نوشته فضل الله بن روزبهان خنجی اصفهانی اشاره کرد. از جمله کتابها و رسائل حوزه تفکر شیعی، «رساله سیاسی قطب الدین محمد نیریزی شیرازی» و «معراج السعاده» نوشته ملا احمد نراقی است.
میراث سیاست اندیشی ایرانی/ بخش اول؛
اندیشه سیاسی در متون حکمت عملی
در طراحی مدنیت دینی، نهتنها مسجد و محراب بلکه بازار و حکومت و آیین کشورداری و شهرسازی نیز باید در هماهنگی کلی باروح عدالت عجین شود؛ به همین جهت نیز میتوان با کلید «عدالت» به «جوهر سیاست» و در حقیقت به «فلسفه تاریخ سیاست» در تمدن اسلامی دستیافت. مسئلهای که متفکران مسلمان به ارزش، نقش و جایگاه آن دررسیدن به آمال دینی پی برده بودند.