مهراب صادق نیا
متولد سال ۱۳۴۸ در دزفول، دکتری جامعهشناسی فرهنگی دارد و دانشیار دانشگاه ادیان و مذاهب است. تفسیر و مکاتب تفسیری، الهیات تطبیقی و اخلاق ادیان حوزههای موردعلاقه او محسوب میشود.
آخرین مطالب مهراب صادق نیا
درآمدی بر نسبت چپ و انقلاب اسلامی در گفتوگو با مهراب صادقنیا/ بخش اول؛
روحانیت و چپ در مبارزه با پهلوی به تفاهم رسیدند نه در مبنا
حساسیت نهاد روحانیت به مسائل اعتقادی، باعث شد که بعداً وقتی امام خمینی (ره) به مبانی تئوریک اندیشههای چپ توجه کرد و ماهیت آن را کاملاً ماتریالیستی و خداناباور یافت، نتوانست با این مبانی نظری کنار بیاید. یعنی انقلاب اسلامی با این اندیشهها سازگار نشد.
جنگوصلح در مکتب حسینی در گفتوگو با مهراب صادقنیا/ بخش دوم؛
حسین (ع) و کیفیت حضور در تاریخ معاصر
اگر شما به چیزی به نام فقه اجتماعی قائل نباشید، معتقدید تمام فقه در خلأ و بدون توجه به امر اجتماعی بسته میشود و بعد در جهان بیرونی فقط باید اجرا شود. فقه اجتماعی میگوید اساساً پدیدهها در جهان واقع، معنادار میشوند. عدالت مفهومی نیست که در فقه منعقد شود. عدالت در جهان واقع معنادار میشود.
جنگوصلح در مکتب حسینی در گفتوگو با مهراب صادقنیا/ بخش اول؛
عاشورا چگونه امروز ما را معنابخشی میکند؟
دورۀ جنگ که دیگر انقلاب هم شده و جامعۀ ایران نیازمند انقلاب نیست، دوباره سویههای عاطفی در حادثۀ عاشورا تقویت میشود و بحث بر سر این میشود رنجی که ما میکشیم، در مقایسه با رنج امام حسین (ع) چه معنایی دارد. مادران شهدا میشوند «زینبها» برای شهدایشان و عاشورا مایۀ تسکین میشود برای آلامی که جامعۀ ما در جنگ تحمل میکند.
نهاد دین و اخلاق در نسبت با الگوی زیست جنسی ایرانیان کجا ایستادهاند؟ پاسخ، در گفتگو با سیدمحمود نجاتی حسینی و مهراب صادقنیا؛
اخلاق جنسی؛ فلسفهای فراموششده در هیاهوی هوس و سیاست
فقه، دستکم در بُعد احکام، آنچه که برایش اهمیت دارد، سوژگی یا «جندر» است. یعنی اگر تمام احکام را دربیاورید، میبینید که دال مرکزی احکام برای زنان، «جنسیت» شان است؛ جنسیتی که از یکسو زن را رهزن، گمراهکننده و اغواگر میداند و از سوی دیگر و در دیدگاه نمایندگانی دیگر، زن را بهعنوان یک انسان میبیند.
تحول کارکرد نهاد روحانیت در دهههای اخیر با حضور حسن محدثی و مهراب صادقنیا/ بخش دوم؛
روحانیت و این پیچِ تاریخساز
بر این باورم که نهاد دین به شدت منعطف است. او توانسته در طی این هزار و اندی سال خودش را بکشاند و همراه جامعه بیاورد، هرچند ممکن است که تحولات مهمی پیرامون دین اتفاق بیفتد، اما به هرحال از این جریان بیرون میآید و همین آمدن امیدوارکننده است. نهاد دین سرانجام جوانه میزند و به اصل خودش بازمیگردد. من هم مثل شما در برخی مواجهات اجتماعی شاهد ناراحتی و... هستم، اما در نهایت هنوز نهاد روحانیت برای مردم مرجع به حساب میآید.
تحول کارکرد نهاد روحانیت در دهههای اخیر با حضور حسن محدثی و مهراب صادقنیا/ بخش اول؛
روحانیت و هویتِ اعتراضی
چیزی که شیعیان را از باقی گروههای مسلمان جدا میکند، تمایزات فقهی، کلامی، علمی و اخلاقی نیست بلکه به چگونگی نسبت آنها با حکومت سبب تمایز آنها با دیگر گروههاست. لذا قدیمیترین مؤلفه نهاد دین در میان شیعیان، مؤلفه سیاسی است؛ یعنی موضعگیری در برابر حکومت یا همان نسبت شیعیان با حکومت است. هر زمان این نسبت و موضعگیری نسبت به حکومت (قدرت) تغییر کرده، کارکرد نهاد روحانیت نیز تغییر کرده است.
روایت مددکاری اجتماعی در اسلام با گفتار دکتر مهراب صادقنیا؛
مددکاریِ علی همان مددکاریِ معترض است!
وقتی ما امام علی را به عنوان مددکار اجتماعی معرفی میکنیم، این امام علی هیچ وقت با هیچ حکومتی درگیر نخواهد بود؛ اما وقتی امام علی را مددکار جامعهای بشناسیم -مددکاری که غرضش از مددکاری نه کمک به فقرا و حاشیه رانده شدگان بلکه از بین بردن فقر و کانون ایجاد تبعیض است- این امام علی همواره یک انسان انقلابی و معترض به وضعیت و ساختارهای موجود است.
بررسی کارنامه فرهنگی چهار دهه پس از انقلاب در گفتگو با مهراب صادقنیا؛
فرهنگ عمومی در کشور ما متولی ندارد
فرهنگ عمومی، یک کار تخصصی و فنی است و تنها از عهده کارشناسانی برمی آید که بدون جهت گیریهای سیاسی، حتی مذهبی (نه اینکه ضد مذهب باشند) مطالعه و برنامه ریزی میکنند و در نهایت به اجرا میرسند. به نظر بنده فرهنگ عمومی حوزهای است که در کشور ما متولی ندارد.
نگاهی به زمینههای عرفیشدگی دین و اخلاق در جامعه ایرانی در مصاحبه با دکتر مهراب صادقنیا؛
دین و اخلاقِ عرفی شده
در جامعه ایران، دینداری نمادین و کمی رو به رشد بوده، پس جامعه از این حیث دینیتر شده، اما این میزان از رشد در دینداری کیفی وجود ندارد؛ بهبیاندیگر معلوم نیست کیفیت دینداری بهاندازه کمیت آن رشد یافته باشد و به میزانی که زمان و مکان دینیتر شده؛ مردم راستگوتر، درستکارتر، خداترستر و آخرتاندیشتر شده باشند.