تعداد اخبار:۱۷

چشم انداز توسعه در ایران پس از جنگ رمضان و دوازده روزه

جدال میان دو گفتمان کلان «توسعه» و «پیشرفت/مقاومت» سال‌هاست که سپهر فکری ایران را تحت‌تأثیر قرار داده است. جریان توسعه‌گرا همواره بر پیش‌فرض یک جهان قانونی و اخلاقی استوار بوده و اقتصاد را دانشی با زبان ریاضیاتی و خنثی نسبت به درگیری‌های انسانی می‌پنداشت. با این حال، جنگ دوازده‌روزه پرده از ناپایداری ذاتی جهان برداشت و نشان داد که دنیا اساساً بر پایه جنگ و قدرت شکل می‌گیرد. این رخداد، طبقه متوسط شهری را به درک این واقعیت رساند که بدون توان دفاعی و قدرت موشکی، امکان بقا و داشتن اراده سیاسی ممکن نیست. از سوی دیگر، این رویارویی ضرورت تفکیک میان مفهوم «توسعه» (به معنای مشارکت در حرکت همسو با نظم جهانی) و مفهوم خطیر «پیشرفت» (به معنای قدرت‌سازی و تغییر معادلات که لاجرم خطر جنگ را در پی دارد) را عیان ساخت. همزمان، منتقدان اقتصاد سیاسی هشدار می‌دهند که رویارویی وجودی با امپریالیسم نیازمند سازماندهی اجتماعی و همراهی مردم است؛ امری که با غلبه سیاست‌های نئولیبرالی، بی‌ثبات‌سازی نیروی کار و خصوصی‌سازی‌های افراطی در دهه‌های گذشته دچار چالش شده است. اکنون پرسش اینجاست که آیا این شوک میدانی، به زایش یک گفتمان جدید و واقعی‌تر منجر خواهد شد یا جامعه مجدداً به تعادلِ پیشین بازمی‌گردد؟ در پرونده پیش رو درصدد هستیم این موضوع را مورد مداقه بیشتری قرار دهیم.
پرسشِ اکنونِ جنگ: «توسعه بدون تسلیم ممکن است؟»
جنگ با رژیم و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با علیرضا شفاه/ بخش دوم؛

پرسشِ اکنونِ جنگ: «توسعه بدون تسلیم ممکن است؟»

فرمول‌های ریاضی و در واقع فرمول‌های آبادانی برای زمانی است که یک هژمونی وجود دارد. وجود هژمونی یعنی ثبات. برچسب عقلانیت، امری است که به این جریان کمک می‌کند تا بگویند این رفتار ما معنایش تسلیم‌شدن نیست. اما وقتی که این تجربه و آزمایش به وجود آمده، فرد می‌بیند که: «اکنون من برای اینکه به سمت توسعه بروم، باید تسلیم شوم؛ چراکه در برابر یک هژمونی قرار گرفته‌ام.»
جنگ، ناپایداری جهان را به رخ توسعه‌گرایان کشید
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با علیرضا شفاه/ بخش اول؛

جنگ، ناپایداری جهان را به رخ توسعه‌گرایان کشید

اکنون آن کشتاری که در فلسطین انجام می‌شود و آن وحشیگری که آمریکا نشان می‌دهد، این‌ها چه چیزی را ظاهر می‌کند؟ ظاهر می‌کند که هزینه آن آبادانی‌ها چقدر سنگین است. اگر ما آمریکایی داریم که هژمونی دارد و با آن هژمونی، جهان آباد مابین دو جنگ جهانی تشکیل شد، هزینه آن هفتاد میلیون کشته جنگ جهانی دوم و آن بمب اتم بوده است.
پارادایم پیشرفت و ایده محو اسرائیل
 جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با سید علی کشفی/ بخش دوم؛

پارادایم پیشرفت و ایده محو اسرائیل

اکنون مسئله ما همان مسئله ماقبل جنگ است که برق دو ساعت در روز قطع بشود یا نشود. شما گفتارهای سیاستمداران ما را ببینید. آیا گفتارهای آنها تغییر کرده است؟ آیا گفتارهای جامعه ما تغییر کرده است؟ بله، جامعه ما سطحی از استعداد را از خود نشان داده است. ما گرفتار یک خوش‌بینی مفرط نسبت به وضعیت افکار عمومی در ایران هستیم. این جنگ، فرصتی بود که جامعه ایران با خود صادق شود که «اولاً، من توسعه نمی‌خواهم؛ ثانیاً، پیشرفت می‌خواهم؛ ثالثاً، چاره‌ای غیر از پیشرفت ندارم.»
دولتِ بی‌سؤال، دانشگاهِ بی‌مسئله
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با محمدوحید سهیلی/ بخش دوم؛

دولتِ بی‌سؤال، دانشگاهِ بی‌مسئله

علوم انسانی در هسته سخت تمدن قرار دارد. دولت خودش را نمی‌فهمد، درکی از خودش ندارد. شما تصور می‌کنید دولت می‌فهمد که من کیستم؟ چه می‌خواهم و چه هستم؟ توجه کنید مراد من از دولت در اینجا افراد نیستند، دولت یک گوهره و جوهره‌ای دارد که در قالب نظریه‌های دولت، علوم انسانی متکفل توضیح و صورت‌بندی آن است.
بدنه اجتماعی مقاومت با آزاد سازی‌های نئولیبرال آسیب می‌بیند
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با احسان فرزانه/ بخش دوم؛

بدنه اجتماعی مقاومت با آزاد سازی‌های نئولیبرال آسیب می‌بیند

نیرو‌های میانجی ما به‌شدت نیرو‌های دست‌راستی و تا مغز استخوان آمریکایی هستند. تعارف که نداریم. من می‌گویم که آقای مدنی‌زاده «پسر شیکاگو» است و به همان شکلی که وزیر اقتصاد دکتر پزشکیان است، می‌تواند وزیر اقتصاد دکتر قالیباف هم باشد؛ چه آنکه شاگردان وی اکنون از مشاورین آقای قالیباف هستند.
جنگ دوازده‌روزه و آزمون پیشرفت ایران
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران در گفتگو با سید علی کشفی/بخش اول؛

جنگ دوازده‌روزه و آزمون پیشرفت ایران

ما معمولاً پیشرفت را در برابر توسعه قرار می‌دهیم و فکر می‌کنیم پیشرفت، یک طرح متفاوت از توسعه است. ولی به این توجه نمی‌کنیم که پیشرفت در دلالت تاریخی خود نسبت به مسئله توسعه، یک طرح ارتجاعی است؛ یعنی حداقل می‌تواند یک طرح ارتجاعی باشد.
وقتی تجربه جنگ هم مسئله تولید نمی‌کند
جنگ با رژیم و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با محمدوحید سهیلی/ بخش اول؛

وقتی تجربه جنگ هم مسئله تولید نمی‌کند

واقعیت این است که باید این اتفاقات رخ می‌داد؛ یعنی این جنگ باید در سیستم اندیشه، اولویت‌ها، افکار و چارچوب‌های مفهومی، تغییرات جدی ایجاد می‌کرد. اما به نظرم نکرده است! اکنون می‌خواهم صحبت کنم که چرا جنگ اخیر، تأثیر چندانی بر فضای اهالی علوم‌انسانی نگذاشته است.
جنگی که فانتزی‌ها را شکست
جنگ دوازده‌روزه و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با حمید ابدی؛

جنگی که فانتزی‌ها را شکست

متأسفانه یک «امت‌گرایی فانتزی» داریم که سوءتفاهم ایجاد می‌کند و گاهی اوقات مستمسک آمریکا و اسرائیل برای ضربه به وجهه جمهوری اسلامی قرار گرفته است. جنگ ۱۲ روزه این فرصت را فراهم کرده که از این نگاه عبور کنیم و به سمت یک امت‌گرایی واقعی برویم که در آن، ملت‌ها و دولت‌ها جایگاه واقعی خود را در یک وحدت معنادار پیدا می‌کنند.
«توسعه مقاومتی» اولویت‌های ایران را نو می‌کند
«جنگ دوازده‌روزه و چشم‌انداز توسعه ایران» در گفت‌و‌گو با سید حسین شرف‌الدین؛

«توسعه مقاومتی» اولویت‌های ایران را نو می‌کند

اگر وضعیت کنونی که همواره در آن احتمال وقوع جنگ می‌رود، به یک وضعیت پایدار و طولانی‌مدت در کشور تبدیل شود، مطمئناً همه سیاست‌های توسعه را تحت‌تأثیر خود قرار خواهد داد و ضرورت توسعه کمی و کیفی جنگ‌افزارها به یک گفتمان غالب و بلامنازع تبدیل خواهد شد و سالانه بخش معظمی از بودجه‌های جاری بدان تخصیص خواهد یافت.
اجماع نئولیبرال‌ها امکان مقاومت را باقی خواهد گذاشت؟
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با احسان فرزانه/ بخش اول؛

اجماع نئولیبرال‌ها امکان مقاومت را باقی خواهد گذاشت؟

ما «پیشرفت/مقاومت» را باید به شکل یک شبکه و به شکل یک امر اجتماعی بازتعریف بکنیم. حرف من این است، این جنگ نه دو سال پیش شروع شده، نه دو ماه پیش و نه دو ماه یا دو سال بعد خاتمه پیدا می‌کند. ما وارد یک رویارویی وجودی با امپریالیسم شده‌ایم، نه صرفاً صهیونیسم و برای این مواجهه وجودی، شما هیچ چاره‌ای ندارید جز اینکه خود را به لحاظ اجتماعی سازمان‌دهی بکنید؛ باید مردم را داشته باشید.
«شوک، تعدیل و بازگشت» سرنوشت توسعه ملی در ایرانِ پس از جنگ
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با کمیل قیدرلو؛

«شوک، تعدیل و بازگشت» سرنوشت توسعه ملی در ایرانِ پس از جنگ

گویا حس می‌کنیم که ذهنیت‌های بخشی از طبقۀ متوسط که غرب‌گرا بودند، تغییر کرده و نسبت به آنچه باید باشد - که می‌شود مسیر پیش رو را هم بر اساس آن بازآفرینی کرد و نامش را توسعه گذاشت - قرابت‌هایی با نگاه حاکمیت پیدا کرده‌اند یا سوءظن‌هایی نسبت به آنچه فکر می‌کردند در آن طرف وجود دارد، پیدا کرده‌اند.
وقتی «واقعیت میدانی» قربانی روایت سیاسی می‌شود
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با علیرضا پیروزمند/ بخش دوم؛

وقتی «واقعیت میدانی» قربانی روایت سیاسی می‌شود

یکی از هنرنمایی‌های دشمن عملیات فریب و کتمان است. یعنی چه؟ یعنی هنوز کفن این شهدا خشک نشده و صدای صفیر این موشک‌ها هنوز در گوش مردم هست، دوباره شروع می‌کنند در چهره دموکراسی، دیپلماسی و اینکه ما می‌خواهیم به شما کمک کنیم تا مشکلات مردم حل شود خود را پنهان می‌کنند. می‌گویند یک اقلیتی مزاحم در این کشور هستند که نمی‌خواهند مشکلات مردم حل شود.
«آزمونِ میدان» جایی که پیش‌فرض‌ها رسوا می‌شوند
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با علیرضا پیروزمند/ بخش اول؛

«آزمونِ میدان» جایی که پیش‌فرض‌ها رسوا می‌شوند

توسعه‌طلب، توسعه‌خواه یا هر اسمی روی آن بگذاریم؛ دیدگاهش بر اساس یک برآورد میدانی استوار بود و آن برآورد این است و همواره این را به رخ طرف مقابل می‌کشیده که شما عینک بدبینی به چشمتان زده‌اید، فکر می‌کنید همه دنیا شر است و شما خیر هستید. فکر می‌کنید که شما به‌عبارتی قرار است منجی عالم باشید و بقیه مردم دنیا، دولت‌های دنیا و نخبگان دنیا،  فاسد هستند.
جنگ، بحران «توسعۀ وارداتی» را مرئی کرد
جنگ دوازده روزه و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌وگو با اسماعیل فراهانی؛

جنگ، بحران «توسعۀ وارداتی» را مرئی کرد

جریان خواهان توسعۀ مدرن جریانی هستند که بی‌زمانی، بی‌مکانی و بی‌تاریخ بودن نسخه‌شان، اتفاقاً اکنون خیلی آشکار شده است. به جهت اینکه این‌ها حرفی که در سال ۹۰، ۹۱ و ۹۲ یعنی آغاز دور جدید تحریم‌های سنگین می‌زدند، همین حرف‌ها را در سال ۹۶ و ۹۷ داشتند و باز همین حرف‌ها را در ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ می‌زدند و همین حرف‌ها را پس از جنگ تحمیلی اسرائیل به ایران مطرح کردند.
ایران، آزمون علوم‌انسانی است نه موضوع آن
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعۀ ایران در گفت‌و‌گو با علیرضا بلیغ/ بخش دوم؛

ایران، آزمون علوم‌انسانی است نه موضوع آن

یک مَثَل معروفی هست که «از هر جا کالا عبور نکند، سرباز عبور می‌کند». جمهوری اسلامی اگر می‌خواهد که دوباره شاهد پیدایش چیز‌هایی مثل داعش نباشد و اگر می‌خواهد شاهد موفق شدن پروژه‌های ایران‌هراسی آمریکا در بین کشور‌های همسایۀ ما نباشد، باید بتواند بر اساس طرح توسعۀ درون‌زای خود، روابط اقتصادی مستحکمی با کشور‌های پیرامونش برقرار کند.
آیا جنگ، گفتمان‌ها را متحول می‌کند؟
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعه ایران؛

آیا جنگ، گفتمان‌ها را متحول می‌کند؟

جنگ دوازده‌روزه تحمیلی از سوی رژیم صهیونیستی به ایران را می‌توان به‌مثابه آغاز دوره‌ای جدید برای گفتمان‌های جامعه ایرانی دانست. هرچند زمزمه‌های این دوره از دوران پسا طوفان الاقصی و دولت چهاردهم آغاز شده بود، اما جنگ را می‌توان به‌مثابه نقطه عطفی دانست که می‌شود از دریچه آن، امور را از نو بازخوانی کرد.
جنگ چگونه چشم‌انداز ما از توسعه را تغییر داد؟
جنگ با رژیم صهیونیستی و چشم‌انداز توسعۀ ایران در گفت‌وگو با علیرضا بلیغ/ بخش اول؛

جنگ چگونه چشم‌انداز ما از توسعه را تغییر داد؟

پهلوی هم در نقطه‌ای که به‌واسطه افزایش درآمدهای نفتی ناگهان صحبت از این کرد که «می‌خواهیم دروازه‌های تمدن را بگشاییم و شکوه ایران باستان را بازگردانیم»، سریعاً آن را مهار کردند! چرا؟ چون این استعداد در کشوری که هفت هزار سال تاریخ داشته باشد، وجود دارد. یعنی من یک شخصیتی از قبل دارم که می‌توانم آن را به یاد بیاورم.