فرشاد مومنی
متولد سال ۱۳۳۴ در تهران، دکتری اقتصاد توسعه دارد و عضو هیئتعلمی دانشگاه علامه طباطبایی است. ریاست مؤسسه مطالعات دین و اقتصاد، عضویت در شورای علمی دفتر برنامهریزی و توسعه دانشگاه، و مدیریت گروه اقتصاد و توسعه پژوهشکده اقتصاد از جمله سوابق و فعالیتهای کاری وی به شمار میرود.
آخرین مطالب فرشاد مومنی
فساد و فروپاشی تجربه پهلوی به روایت دکتر فرشاد مؤمنی/ بخش دوم؛
انقلاب اسلامی یعنی؛ تمام مردم نظم قبلی را نمیخواستند!
ببینید اسکاچپول میگوید؛ پدیده انقلاب اسلامی در تاریخ بشر، جزء استثناییترین موارد از نظر فراگیری است که تمام مردم نظم قبلی را نمیخواستند و نظم جدید را مطالبه میکردند. نمیتوان گفت یکمرتبه تمام جمعیت ایران جوگیر شده بودند یا هر چیز بیپایه دیگر که گفته میشود! با فحاشی و متهمکردن افراد به چپگرایی، مشکلی حل نمیشود. افراد نابخرد به هنگام برچسبزدن، مهندس بازرگان، آقای بهشتی، آقای مطهری را هم به چپگرایی متهم میکنند. مثلاً معتقدند چون اصول اقتصادی قانون اساسی را آقای بهشتی نوشته، پس چپگرا بوده است.
فساد و فروپاشی پهلوی به روایت فرشاد مؤمنی/ بخش اول؛
پهلوی دوم و میل به قانونهای نمایشی
حکومتگران در هر دورهای باید از خودشان بپرسند هنگامی که بهخوبی بلدند راز و رمز فروپاشی تا دوره محمدرضا شاه را بهروشنی توضیح داده و ریشهیابی کنند، چرا این دانستهها در سطح دانسته میماند؟ این توقف در لایه اطلاع از آن دلایلی بود که منجر به سقوط پهلوی نیز شد. پهلوی دوم هم دوست داشت قانونهای خیلی مترقی بگذارد! و برنامههای جاهطلبانه بریزد! چون همه اینها برایش قابلیت نمایش داشت. اما وقتی نوبت عمل پیش میآمد، آن کار دیگر میکرد و دیدیم که چه بر سر او آمد.
سیاستگذاری اقتصادی و سلامت روان در گفتار فرشاد مومنی/ بخش دوم؛
اصلاح اقتصادی باید از بدنه نظام آغاز شود
کتاب «ریشههای انقلاب ایران» نوشته «نیکی کدی» میگوید که رضاشاه به صورت آشکار به طور متوسط حدود ۲۵ درصد کل هزینههایش را صرف امور نظامی و بصورت پنهانکارانه نزدیک به ۵۰ درصد را. او بیست سال این کار را انجام داد و به مردمش پشت کرد و سمت نظامیگری رفت و آن نظامیهایی که از مردم جدا افتاده بودند ۴۸ ساعت نتوانستند از مرزهای ایران دفاع کنند.
بررسی ریشههای اقتصادی اعتراضات اخیر در گفتار فرشاد مومنی/ بخش دوم؛
راه نجات ایران بالا بردن توانمندی خودمان است
کمیته دستمزد شوراهای اسلامی کار گزارشی منتشر کرده که میگوید با این سیاستهایی که عزیزان در حیطه مسکن اتخاذ کردهاند امید صاحب مسکن شدن که در دنیا استانداردش ۵ سال است، یعنی اگر فردی حقوق و دستمزدش را پسانداز کند میتواند بعد از ۵ سال صاحب خانه شود، برای کارگرهای ما براساس آن گزارش به ۱۲۳ سال رسیده است. شدت یاس و سرخوردگی که برای آینده شریفترین مردم این سرزمین این سیاستهای نادرست ایجاد کرده ببینید چه وضعیتی را دارد.
مناسبات دانایی و حکمرانی علم در ایران در گفتار فرشاد مومنی/ بخش دوم؛
راه نجات ایران از علم و قانون میگذرد
علم مدرن، علم نظم اجتماعی مدرن است. با شیوه حکومت ۵۰۰ سال قبل نمی توان انتظار رشد و توسعه علمی را داشت. علم و تولید تابع نظام حیات جمعی است و درهم تنیدگی تمام عیار با یکدیگر دارند. ایشان به درستی میفرمایند که علم و جامعه باهم قوام پیدا میکنند.
بررسی ریشههای اقتصادی اعتراضات اخیر در گفتار فرشاد مومنی/ بخش اول؛
اقتصاد، کانون اصلی شکرآب شدن رابطه مردم و حکومت
خلاصه ماجرا این است که همه متر و معیارها حکایت از این دارد که بنیه تولید ملی ما به علت میدان دادن غیرعادی به رانت جویان، رباخوارها، دلالان و واسطهها با یک سقوط به غایت نگران کننده در سالهای اخیر روبرو بوده؛ و اگر برای این چارهای اندیشیده نشود و حکام گمان بر این کنند که با تداوم روندهای منحط ضد توسعهای گذشته آبی گرم خواهد شد شکنندگیهایمان خیلی خیلی شدیدتر خواهد شد.
مناسبات دانایی و حکمرانی علم در ایران در گفتار فرشاد مومنی/ بخش اول؛
علم در پستو رشد نمیکند!
در ایران آنچه بهعنوان علم مطرح میشود، عمدتاً ناظر بر محفوظات است در حالی که هر دانشنامه مربوط به علم و فناوری، بحث از علم مدرن را از علم سنتی تفکیک میکند. علم سنتی داناییهای معطوف به شناخت جهان باهدف هماهنگ شدن با آنهاست. اما علم مدرن علم تسخیری است.
سیاستگذاری اقتصادی و سلامت روان در گفتار دکتر فرشاد مؤمنی؛ بخش اول؛
سیاستِ سالم؛ روانِ سالم میسازد
سلامت جسمی و روحی انسانها حداکثر ۲۵ درصدش در اختیار پزشکها است، ۷۵ درصد به شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مربوط میشود؛ بنابراین اگر ما به سلامت روان و سلامت جسم و جان مردممان اهمیت میدهیم و اگر میخواهیم جامعهمان بانشاط، امیدوار و رو به توسعه باشد باید بررسی کنیم که چه چیزی از نظر اجتماعی همه افراد را به هم میریزد. اقتصادشناسان بزرگ توسعه مانند روانشناسان بزرگی که در زمینه مسائل توسعه کارکردهاند و جامعهشناسان و متخصصان علوم سیاسی که از دریچه تحلیلهای سطح توسعه به مسائل نگاه کردهاند، میگویند که هیچچیز بهاندازه شوکدرمانی جامعه را به سمت ناهنجار و بیهنجار شدن نمیکشاند.
بررسی نسبت سیاستگذاری اقتصادی و عدالت اجتماعی با گفتار دکتر فرشاد مومنی/ بخش دوم؛
فقط با ادعا نمیشود عدالتخواه بود
چطور شما انتظار دارید که از دل چنین مناسباتی، دستاورد حاصل شود؟ روز میلاد علی بن ابیطالب، روزهای شهادت شهید بهشتی و شهید مطهری، روز جهانی عدالت اجتماعی، اینها ایامی است که به ما بهانه میدهد با محک عدالت با حکومتگران گرامی صحبت کنیم. فقط با ادعا که نمیشود عدالتخواه بود. عدالتخواهی، حسابوکتابهای روشنی دارد.
بررسی نسبت سیاستگذاری اقتصادی و عدالت اجتماعی با گفتار دکتر فرشاد مومنی/ بخش اول؛
نابرابری مشارکت را نابود میکند
هیچ عنصری به اندازهی نابرابریهای ناموجه، قدرت توضیح دهندگی دربارهی شکل گیری جنگهای جهانی را ندارد. در جامعهای که از نظر اعتقادی میگوید بالعدل قامت السموات و الارض، در جامعهای که پیشوایان آن میگویند ملک با کفر باقی میماند، ولی با ظلم باقی نمیماند، چطور میشود که یک نظام مالیات ستانی طراحی شود که در شرایطی که تورمهای کمر شکن، گریبان فقرا را گرفته؟
بررسی رابطه دانایی محوری و توسعه در گفتار فرشاد مومنی؛
پیوند درهمتنیده اقتصاد و حکمرانی دانشبنیان
امروزه در ایران مراکز توزیعی ۶ برابر مراکز تولیدی افزایشیافتهاند یعنی دلالی، واسطهگری و رانت خوری بازار بهتری نسبت به بنگاههای تولیدی دارند. کشورها دانشبنیان نخواهند شد مگر اینکه حکومتهای آنها دانشبنیان شوند. علم محوری و تولید محوری با یکدیگر درهمتنیده هستند. متأسفانه هرچند که علم محوری در ظاهر افزایشیافته، اما تأثیر چندانی در تولید محوری جامعه نداشته است که اصطلاحاً به چنین شرایطی «اثر نوسازی ظاهری» میگویند.
بررسی توانایی علم اقتصاد ارتدکس و رویکرد نهادگرایی در تبیین مسئله دولت و مردم در گفتگو با فرشاد مومنی؛
در عصر دانایی، قدرت ملی بر پاشنه رابطه دولت با مردم خواهد چرخید
ما هنوز علوم را بهطورکلی و اقتصاد را بهطور خاص منهای روششناسی، منهای تاریخ، منهای جامعهشناسی و منهای اقتصاد سیاسی آموزش میدهیم، واقعاً حیرتانگیز است و آیندگان از رفتار ما شگفتزدهتر خواهند بود در مقایسه با شگفتیی که ما از بررسی اوضاعواحوال ایرانیان در آستانهی موج اول انقلاب صنعتی پیدا میکنیم.
آیندهفروشی و فساد در لایحه بودجه ۱۴۰۰ با گفتاری از حسین راغفر و فرشاد مؤمنی؛
قشر متوسط و پایین جامعه، سنگ زیر آسیاب
در سال ۱۴۰۰ اگر این لایحه بودجه تصویب شود شاهد رکود تورمی عمیقتر از شرایط کنونی خواهیم بود. ما با کاهش ظرفیتهای اشتغال و بیکاری مواجه خواهیم شد و بیشترین آسیب آن متوجه طبقات متوسط و پایین جامعه خواهد بود.
فرشاد مؤمنی مطرح کرد؛
درسهایی از اقتصاد سیاسی مقابله با بحرانها در دوران دفاع مقدس
هر چقدر عدم شفافیت در یک اقتصاد شدیدتر باشد، اهمیت بالابردن هزینه مفتخوارگی و لگام زدن به بانکداری خصوصی بیشتر میشود. پس این یک فرمول است که اگر میخواهید هزینه فرصت مفتخوارگی را بالا ببری یک رکن آن لگام زدن به بانکداری خصوصی است و هر چقدر عدم شفافیت و خصلت رانتی در یک اقتصادی شدیدتر باشد، ضرورت و اهمیت این مسأله بیشتر میشود.
فرشاد مومنی در نقد سیاست های توسعه در ایران؛
آنچه در ایران جریان دارد ضدتوسعه، مشوق رانت، ربا و فساد است
فرشاد مومنی درباره نظریه تعمیم یافته ربا که مرحوم شهید بهشتی درباره آن میگوید"هر نوع برخورداری که از دل صلاحیت و تلاش حاصل نشده باشد از نظر اسلام حکم ربا است" گفت: این تلقی از مسلمانی و تلقی دیگر که نرخ پاداش به سپردههای پولی 5-10 برابر میانگین جهانی است چه نسبتی با یکدیگر دارد!. آنچه در ایران جریان دارد ضدتوسعه و پشت به تولید و مشوق رانت، ربا و فساد است.