مهراب صادق نیا

اعتراض امری مورد قبول همه جوامع است و نشانه عدم مشروعیت حکومت نیست، مهم مواجهه عاقلانه با اعتراض است؛ اینکه با معترض باید گفت‌وگو شود و آنان را باید آرام کنیم و در حل مشکلاتشان بکوشیم تا به سمت خشونت و تندی نرود و دشمنان نتوانند از مسائل درونی کشور سوء استفاده کنند.

اگر شما به چیزی به نام فقه اجتماعی قائل نباشید، معتقدید تمام فقه در خلأ و بدون توجه به امر اجتماعی بسته می‌شود و بعد در جهان بیرونی فقط باید اجرا شود. فقه اجتماعی می‌گوید اساساً پدیده‌ها در جهان واقع، معنادار می‌شوند. عدالت مفهومی نیست که در فقه منعقد شود. عدالت در جهان واقع معنادار می‌شود.

دورۀ جنگ که دیگر انقلاب هم شده و جامعۀ ایران نیازمند انقلاب نیست، دوباره سویه‌های عاطفی در حادثۀ عاشورا تقویت می‌شود و بحث بر سر این می‌شود رنجی که ما می‌کشیم، در مقایسه با رنج امام حسین (ع) چه معنایی دارد. مادران شهدا می‌شوند «زینب‌ها» برای شهدایشان و عاشورا مایۀ تسکین می‌شود برای آلامی که جامعۀ ما در جنگ تحمل می‌کند.

در شرایط فعلی همان‌طور که مشاهده می‌کنیم، هیئت‌ها مضامین بسیار مهمی را در حوزه سیاست و امر سیاسی برجسته می‌کنند؛ مضامینی مانند وطن، وحدت و انسجام اجتماعی، دشمن‌ستیزی، ظلم‌ستیزی و مقاومت در برابر تجاوز بیگانگان. این موارد در حال حاضر در هیئت‌های ما بسیار برجسته و پررنگند.

فقه، دست‌کم در بُعد احکام، آنچه که برایش اهمیت دارد، سوژگی یا «جندر» است. یعنی اگر تمام احکام را دربیاورید، می‌بینید که دال مرکزی احکام برای زنان، «جنسیت» شان است؛ جنسیتی که از یک‌سو زن را رهزن، گمراه‌کننده و اغواگر می‌داند و از سوی دیگر و در دیدگاه نمایندگانی دیگر، زن را به‌عنوان یک انسان می‌بیند.