کارگزاران

حتی اگر امام معصوم هم سخنرانی کنند، شما می‌توانید سؤالات خود را مطرح کنید و از چیستی و چرایی بیان ایشان بپرسید. بالاخره سؤال در ذهن انسان ناخودآگاه ایجاد می‌شود و حضرات معصومین هم هیچ‌گاه مانع پرسیدن سؤالی نشده‌اند. هیچ‌گاه نمی‌گفتند «چرا هرچه ما می‌گوییم، نمی‌گویید چشم!»

در دل جنگ صفین، برخی نسبت به اصل خود جنگ تردید کردند. یکی از این افراد «حضین بن منذر» بود. او سخنرانی کرد و گفت: «ای مردم، دین اسلام بر تسلیم بنیاد گرفته، پس با قیاس از آن دست نکشید. ما رهبری داریم که خودمان ترک و فعل او را ستوده‌ایم. وی در گفتار و کردار از انحراف مصون است. اگر گفت نه، ما هم می‌گوییم نه و اگر گفت آری، ما هم می‌گوییم آری.» این نگرش است که یک مسئول را از لغزش نجات می‌دهد.

صداقت در عرصه عمومی به معنای تطابق رفتار، کردار و گفتار، با آنچه در حال شکل‌گیری است، می‌باشد. صداقت زمانی در عرصه عمومی پدید می‌آید که فرد، دل‌مشغول مراعات پیامدهای آن آگاهی باشد که از گفتگوهای آزاد انتقادی به طور مداوم برمی‌خیزد. این حرف من، محل نزاعی دارد که حالا شاید فرصت نباشد به‌صورت تفصیلی بیان کنم، اما به طور خلاصه و در قالب مثالی عرض می‌کنم.