جنگ شناختی

یکی از تکنیک‌های جنگ شناختی این است که با حرف راست، دروغ می‌گویید. می‌پرسید چگونه؟ در این تکنیک، شما اطلاعاتی را ارائه می‌دهید که درست و واقعی هستند؛ اما مخاطبان را به سمت نتیجه‌گیری خاصی هدایت می‌کنید

با فاصله گرفتن از حوادث دی‌ماه ۱۴۰۴، اکنون روشن‌تر می‌توان دید که در غیاب روایت پیش‌دستانه، رسانه‌های معاند چگونه با تصاحب چارچوب و دستورکار خبری، روایت خود را به افکار عمومی تحمیل می‌کنند. تجربه این بحران نشان داد که تأخیر، سکوت یا روایت واکنشی، نه‌تنها میدان را خنثی نمی‌کند، بلکه آن را به سود جنگ شناختی دشمن واگذار می‌سازد.

واقعیت آن است که دریافت ما از زندگی صرفاً امری برساختی نیست؛ هرچند بخشی از آن برساختی است، اما پایه‌ای در امر اجتماعی و نظم اجتماعی دارد. امر اجتماعی به‌مثابه امری عینی و نه صرفاً برساختی یا انتزاعی در یافت روزانه ما از زندگی حاضر است. بنابراین، درک ما از واقعیت و روایت‌سازی پیرامون آن، در میان یک رابطه دیالکتیکی میان امر اجتماعی و امر رسانه‌ای شده ساخته می‌شود. درک این موضوع می‌تواند در فرایند حکمرانی و حلقه‌های تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری تأثیر داشته باشد.

جنگ فرصتی برای انسجام و تدبیر در برابر جنگ شناختی دشمن فراهم کرده است. من از یک تعبیر به اسم «رشته کوه ناامیدی» همواره یاد کرده‌ام. «رشته کوه نا امیدی» دلالت بر فرکانس جنگ شناختی دشمن دارد. جنگ شناختی دشمن دقیقاً شبیه یک فرکانس است، بالا و پایین دارد. اگر بتوانید این حوزه‌ها را آرام کنید، جامعه فعلاً آرام می‌ماند، چون در کوتاه‌مدت همراه بوده و توقعات خود را پایین آورده است.

وضعیت ما اگرچه مطلوب نیست، اما ناامیدکننده هم نیست. با همه کاستی‌ها و ضعف‌ها، در بزنگاه‌های اصلی می‌بینیم که این ملت یک مرتبه با حضورشان در صحنه به‌گونه‌ای عمل می‌کنند که انگار واقعاً از این فضا اطلاع دارند.

اگر شهر‌های ما در «جنگ کریدورها» بازیگر اصلی نباشند و فقط تماشاچی باشند، ما در سطح ملی هم بازنده خواهیم بود. شهر مقاوم شهری است که «وزن ژئوپلیتیکی» دارد و نمی‌توان آن را نادیده گرفت یا تحریم کرد. شهر‌ها قوت توزیع شده توان ملی هستند، پس اگر می‌گوییم «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ» باید آن را در مقیاس شهری تفسیرکنیم؛ یعنی بسیج تمام امکانات شهری در شهر‌ها برای ایجاد بازدارندگی.

ابزارهای جنگ شناختی علیه زنان در فضای رسانه‌ای و مجازی متنوع‌اند و هرکدام به شکلی خاص بر ذهن و رفتار آنان اثر می‌گذارند. یکی از مهم‌ترین ابزارها «روایت‌سازی هویتی» است.

سلبریتی‌های ما، قربانیان بی‌دفاع یک جنگ پیچیده رسانه‌ای- شناختی هستند. رها کردن آنان در این میدان، نه تنها بی‌عدالتی است که خطری برای انسجام اجتماعی محسوب می‌شود.

نهادهای علمی تنها محل تربیت نخبه و دانشمند نیستند و مهم‌ترین کارویژه‌شان تولید گفتمان هویت‌محور، گفتمان ملی، گفتمان مقاومت و گفتمان انسجام است. جامعه با زخم‌هایی از جنگ و تبعات بعد از آن به لحاظ روانی و استرس مواجه است و این دانشگاه‌ها به‌ویژه حوزه علوم‌انسانی و اجتماعی هستند که باید در وهله اول به تربیت نسلی بپردازند که با مفاهیمی مانند مشارکت اجتماعی، همدلی و مدارا آشنا باشند و دیگرخواهی برای آن‌ها درونی شود.

نهادینه کردن این مقاومت نیازمند رویکردی همه‌جانبه است که در آن آموزش، رسانه، سیاست و فرهنگ دست به دست هم دهند. ابتدا، باید حافظه تاریخی و هویت بومی را در نسل جوان تقویت کنیم و این امر از طریق بازنگری برنامه‌های آموزشی و گنجاندن درس‌هایی درباره تاریخ مقاومت ایران، ارزش‌های اسلامی و فرهنگ بومی قابل تحقق است.