تبعیض

در سال‌هایی که سینمای اجتماعی ایران اغلب به روایت‌های تکراری و کم‌ریسک پناه برده، یک درام اقتصادی تلاش کرده فساد و پولشویی را نه به‌عنوان پس‌زمینه، بلکه به‌مثابه مسئلهٔ اصلی روایت کند. فیلم سینمایی «کارواش» به فیلمنامه‌نویسی عباس نعمتی، با تکیه بر پژوهش‌های واقعی و پرهیز از قهرمان‌سازی‌های اغراق‌آمیز، سراغ انتخاب‌های دشواری می‌رود که عدالت را در میانهٔ اقتصادِ ملتهب امروز به چالش می‌کشد.

«جامعه‌شناسی انتقادی» به دلیل وابستگی‌اش به نقد «اقتصاد سیاسی»، هم سروصدای بیشتری دارد و هم سلطه بیشتری در فضای نظری دارد و یکی از مهم‌ترین محورهای آن مطالعه «تبعیض» است. بنابراین، در تحلیل‌های عمومی جامعه، هنگامی که از اختلال کارکرد اجتماعی سخن می‌گوییم، اولین مفهوم حاضر در ذهن، مفهوم «تبعیض» است؛ گویی این مفهوم علت‌العلل همه آسیب‌ها فرض گرفته می‌شود.

حتی باوجود اینکه امروزه سیاه‌پوستان مدرک دانشگاهی بسیار بالاتری دریافت می‌کنند، به‌طور متوسط، همچنان با بیکاری بیشتر و دستمزدهای پایین‌تری نسبت به همتایان سفیدپوست خود در تمام سنین و سطوح تحصیلی مواجه هستند. فارغ‌التحصیلان سیاه‌پوست کالج ۲۵۰۰۰ دلار بیشتر از همتای سفیدپوست خود بدهی وام دانشجویی دارند. در نتیجه شکاف ثروت بین کارگران سفیدپوست و غیر سفیدپوست، حتی با وجود بهبود نسبی برابری دست مزد از سال ۱۹۶۳، همچنان سرسختانه باقی می‌ماند.

ما نه در مقابل ریشه‌های خشونت مقاومت جدی نشان می‌دهیم و نه در مقابل خشونت‌های کلان در جهان و جامعه خودمان اقدام جدی انجام می‌دهیم. ما فقط در یک سطحی از خشونت واکنش نشان می‌دهیم که آن وقت هیچ اقدام ما تاثیر کلان و ریشه‌ای نخواهد داشت.

بخشی از  برتری‌طلبی طبیعی است، اما اگر به خودشیفتگی جمعی تبدیل شود، باعث انزجار از دیگر گروه‌ها و گسترش تبعیض می‌شود. اسکات بری کوفمن، با مرور چند تحقیق جدید آثار خودشیفتگی جمعی بر جامعه را نشان داده است. 

عضو هیات‌علمی دانشگاه تهران در پاسخ به این سوال که چقدر می‌توان به تغییر مسیر نظام آموزش در دولت بعدی امیدوار بود، گفت: «من هنوز برنامه‌های کاندیدا‌ها را ندیده‌ام، چون هنوز مشخص نیستند، ولی به نظر من اینکه کاندیدا‌ها به سمت عدالت آموزشی و درمانی بیایند حاصل مطالبه مردمی است.

یک کارشناس مذهبی با بیان این مطلب که پیامبر (ص) به فرزندان خود احترام زیادی می‌گذاشتند، گفت: رفع تبعیض یکی از اهداف پیامبر اکرم (ص) بود و او هیچ‌گاه تبعیضی بین مردم ایجاد نمی‌کرد و معیار را تقوا قرار داده بود.