ساواک

گرچه همه ما بچه‌ها به خصوص سه خواهر و برادر کوچکم در دوران زندان و دوری مامان در غربت، خیلی اذیت شدیم و صدمه خوردیم، اما این سختی‌ها را به خاطر اسلام و انقلاب تحمل می‌کردیم.

حاکمیت نگاهش این‌گونه است که در دوره‌های پهلوی، کدخدا در مقطعی انگلستان است و بعد از آن به سمت آمریکا می‌رود و احساس می‌کند که باید این کار را بکند. حالا یک نیروی دانشجو که می‌گوید آمریکا نه‌تنها باعث پیشرفت ما نمی‌شود، بلکه امپریالیسم است و یک نوع استعمار نوین است و دارد کشور ما را تضعیف می‌کند که ممکن است به ما صنایع مونتاژی بدهد؛ ولی در عوض شیره وجودی ملت را می‌گیرد؛ وقتی حاکمیت با این مدل اعتراض مواجه می‌شود، او نمی‌تواند این را در ساختار خودش بپذیرد و سرکوبش می‌کند و این سرکوب باعث می‌شود که این آدم از خودش برخورد خشونت‌آمیز نشان بدهد.

پرویز ثابتی آخرین رئیس سازمان ساواک بود. وی در سال‌های ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ در این سازمان حضوری فعال داشت؛ اعمال نفوذ در روند انتخابات مجلس ملی، سانسور و تفتیش سنگین نشریات و کتب مختلف، قتل و شکنجه معترضین و فعالان سیاسی و مدنی و همچنین اعدام‌های دسته‌جمعی وحتی بدون محاکمه از جمله جنایاتی است که ثابتی طی آن سال‌ها مرتکب شد.

سینما از زمان برادران لومیر تا امروز دوست‌داران زیادی داشته و دارد، افرادی که در چند دسته تقسیم شده و گروه بزرگ سینمابازان را تشکیل می‌دهند، گروهی اهالی بدنه سینما و فیلم‌سازان هستند که شاید تنه اصلی درخت هنر هفتم را تشکیل می‌دهند و گروهی دیگر فیلم‌بین‌ها و مخاطبان سینما هستند که خود در راه رشد سینما تأثیری کمتر از فیلمسازان ندارند چرا که اگر مخاطبی نباشد اثری تولید نخواهد شد.

جلال آل‌احمد از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین نویسندگان و روشنفکران ایرانی در دهۀ 1340 شمسی بود و در طی سال‌های زندگی خود دارای افکار و گرایش‌های متفاوت فکری بوده است. زندگی او دوران پرتلاطمی را در دو مرحلۀ متفاوت پشت سر گذرانده است: دورۀ جوانی که از لحاظ فکری و سیاسی به مارکسیسم و گروه‌های چپ همچون حزب توده، جامعه سوسیالیست‌ها، و نیروی سوم گرایش پیدا کرد و دورۀ دوم زندگی او از هنگامی آغاز شد که بعد از شکست سیاسی و سفر به مکه به نوشتن سفرنامه‌اش موسوم به خسی در میقات، نه تنها از افکار و اندیشه‌های گذشته‌اش فاصله گرفت، بلکه نقش تأثیرگذار دین و روحانیت را در درون جریان نهضت اسلامی به رسمیت شناخت.

بازخوانی و تحلیل هر سخن گفته شده‌ای، حتی اگر مربوط به ۴۳ سال پیش باشد، الزامات بی‌فایده و ملال‌آور نیست، همانگونه که هر سخن نو و تازه‌ای سودمند قلمداد نمی‌شود. برخی اسناد و گفته‌های پیش‌تر منتشر شده، هر چه زمان بر آن‌ها می‌گذرد، مهم‌تر می‌نماید و شواهدی بیشتر بر صحت آن‌ها عیان می‌شود

روز‌های اکنون، تداعی‌گر تصویب و تأسیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور، معروف به «ساواک» است. از این روی و در خوانش جوانب گوناگون کارنامه این نهاد، با دکتر جواد منصوری تاریخ پژوه و مبارز انقلاب اسلامی به گفتگو نشسته‌ایم

فروغی آدم باسوادی است که ادبیات و فلسفه غرب را خوب می‌داند. اگر ماجرای وابستگی در کار نباشد، چنین آدمی چگونه می‌تواند هم مطیع و هم مدافع رضاخان باشد؟ مگر رضاخان بی‌سواد بی‌هویت کیست؟ یا مثلاً تقی‌زاده -من‌های خیانت‌هایی که در قرارداد‌ها انجام داد و وابستگی به انگلیس- آدم باسوادی است. او چگونه می‌تواند مدافع رضاخان باشد؟ اصلاً ترکیب دیکتاتور منور، متناقض است!

ساواک یک زندان پشت پرده برای زندانیان سیاسی تدارک دیده بود که «کمیته مشترک ضد خرابکاری» نام داشت. تظاهرات دانشجویی سال ۱۳۴۹، اداره سوم (امنیت داخلی ساواک) را بر آن داشت تا کمیته ویژه‌ای را، مأمور شناسایی عوامل اصلی حرکت‌های دانشجویی کند و بعد‌ها همین گروه، با پر و بال گرفتن و البته بزرگ شدن از نظر سازمانی، منحصراً کار بازجویی و شکنجه دستگیر شدگان سیاسی را بر عهده گرفت!

هنگامی که ساواک پسرعموی ما را دستگیر کرد، او در بازجویی‌ها گفته بود مهدی امیرشاه‌کرمی، با دو خواهرش فعالیت سیاسی می‌کند! وقتی مهدی این را شنید، ترسید که ساواک ما را دستگیر کند و گفت باید زندگی مخفی را شروع کنیم. من و خواهرم صدیقه، بسیار خوشحال بودیم که می‌توانیم راه مهدی و محمد را دنبال کنیم، چون آن‌ها واقعاً برای ما الگو بودند.

مساجد در دوره پهلوی به کانون‌های مبارزه علیه رژیم شاه تبدیل شدند و سخنرانی‌هایی که روحانیون و آزاداندیشان در مساجد ایراد می‌کردند، موجب آگاهی بیشتر مردم از بی‌عدالتی‌ها، ظلم، تبعیض و ... می‌شد و جرقه‌ای برای تظاهرات مردم علیه رژیم پهلوی بود.