تعهد

 در دانشگاه تهران که جزء دانشگاه‌های خوب کشور است، هنوز سیستم آموزش‌محور، متمرکز، دولتی و دیوان‌سالار مبتنی بر امتحان پابرجاست. در چنین سیستمی، هدف از تأسیس دانشگاه، تربیت انسان بوروکرات و فرد پشت‌میزنشین است و همه ما در چنین نظام و ساختار علمی رشد کرده‌ایم.

ترکیب نیاز آفرین وجود انسان، انسان را به سوی جامعه و برقراری و تنظیم روابط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و در نهایت تعهد و مسئولیت در مقابل دیگران فرا می‌خواند. اجتماعی بودن انسان، اصل و جان‌مایه مسئولیت‌پذیری برای انسان بوده و عدم توجه به این اصل، مسئولیت‌ناپذیری اجتماعی و پیامد‌های نامطلوب بعدی را سبب خواهد شد.

واژه تعهد، مفهومی کاملا زیربنایی است. تعهد، با بستن یک عهد، پیمان و میثاق درباره آینده، شروع می‌شود.. وقتی یک نفر متعهد است به اینکه اصل احترام در سازمانی که کار می‌کند جاری باشد، یعنی هر عضو در یک سازمان عهد می‌بندد تمام گفت‌وگوهایش محترمانه و در قالب احترام اتفاق بیفتد. هر جا می‌بیند احترام حاضر نیست، همان جا درنگ می‌کند و سراغ تصویر تحقق‌یافته‌اش از آن اصل می‌رود. 

اگر شاخص‌های مسئولیت اجتماعی را مجموعه‌ای از تعهدها، تعهد به هم نوع، تعهد به قانون، تعهد به حقوق زیردست و ده‌ها تعهد دیگر بدانیم، می‌توان به‌صراحت گفت که این شاخص‌ها تحت‌الشعاع ویروس کرونا قرارگرفته‌اند. بر همین اساس می‌توان این پرسش را مطرح کرد که مسئولیت اجتماعی در دوران کرونا چه تحولاتی را پشت سرنهاده است؟

همین که شما در مقابل کم‌کاری و سهل‌انگاری کارمندی حرف از وجدان کاری می‌زنید و بلافاصله پاسخ می‌شنوید که‌ای آقا! وجدان کاری کیلویی چند؟... نشان از آن دارد که چنین مؤلفه‌هایی- حداقل در حیطه رفتار- در میان آحاد مردم جا باز نکرده‌اند. البته اینکه چرا ما به این گرفتاری مبتلا شده‌ایم نیز حکایت دیگری دارد. جامعه باید چنین رفتاری را پس بزند که در بسیاری از اوقات این اتفاق نمی‌افتد. سیستم باید با نظارت مستقیم و غیرمستقیم خود چنین آدمی را کنار بزند که این اتفاق بر فرض وقوع چنان کند و ناقص رخ می‌دهد که گویا اصلاً نظارتی وجود ندارد