تبعید

تبعید برای اهالی غزه نوعی گسستن است. ما از جایی گریختیم که به خاکستر بدل شده بود. این کار فقط برای آن بود که خود را در برابر نوع دیگری از خفگی بیابیم. بی‌کشور، بی‌گذرنامه، بی‌کسی که حتی ناممان را بر زبان بیاورد؛ تنها ردی از ایمیل‌های بی‌پاسخ، اداره‌هایی که زود تعطیل می‌شوند و مأمورانی که به ما چپ‌چپ نگاه می‌کنند! گویی نفس‌کشیدنمان هم خطاست.

بی‌شک انگلیسی‌ها در فراهم آوردن امکان خروج کم دغدغه و نسبتاً سریع رضاخان از کشور با وی مساعدت کردند. این، اما تمام ماجرا نیست. قزاق حتی گمان نمی‌برد که به سوی جزیره‌ای دلالت شود که در طول حیات نام آن را نیز نشنیده بود! وی در موریس به دلیل آب و هوای نامساعد بیمار شد و در پی تلاش گسترده فرزندش به ژوهانسبورگ منتقل شد. این واپسین منزلگه شاهی بود که بسیاری در ایران محاکمه و مجازات وی را می‌خواستند.

در روز‌هایی که بر ما گذشت، روحانی مبارز و نیک‌اندیش، زنده‌یاد حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمود دعائی، روی از جهان برگرفت و رهسپار ابدیت گشت. از این روی و در نکوداشت تکاپوی گسترده آن بزرگ در سالیان نهضت اسلامی، یکی از گفت‌وشنود‌های تاریخی خود با وی را که طی آن به بیان خاطراتش از دوران اقامت رهبر کبیر انقلاب اسلامی در نجف پرداخته است، به خوانندگان صفحه تاریخ تقدیم می‌کنم.