رسانه های اجتماعی

از منظر تحلیلی، بلاگری یک فرآیند رسانه‌ای است که در آن زندگی روزمره به محصول تبدیل می‌شود؛ اما این محصول تنها بخش انتخاب‌شده و زیباشده‌ای از واقعیت است و پشت پرده، بلاگرها با چالش‌هایی چون فرسودگی ناشی از تولید مداوم محتوا، فشار برای حفظ جذابیت و مدیریت روابط خانوادگی یا شخصی در شرایطی که دائماً در معرض نگاه عمومی هستند، مواجه‌اند. 

توصیه مستمر رهبری به تمرکز رسانه‌ها و مسئولان بر روایت قوت و قدرت و امکانات کشور و گفتن حقایق امیدزا، راهبرد حکیمانه و ضروری برای پیشبرد امور و تأمین امنیت روحی و روانی مردم است. رسانه‌ها و مسئولان اگر فقط ضعف‌ها را روایت کنند، نتیجه آن ناامیدی و بی‌اعتمادی خواهد بود. اما اگر در کنار بیان مشکلات، ظرفیت‌ها و قوت‌های کشور را هنرمندانه و جامع روایت کنند، نتیجه تقویت امید اجتماعی و افزایش سرمایه ملی است.

دبیر توسعه سواد رسانه ای یونسکو در ایران گفت: ما دو نمونه ردپای دیجیتال داریم که به صورت فعال و غیرفعال هستند؛ ردپای فعال به اقدامات ما در صفحات مجازی برمی‌گردند که از پسند‌ کردن پست‌ها تا نظر دادن در زیر آن‌ها را شامل می‌شود. ردپای غیرفعال نیز رفتن به سایت‌های متفاوت است

داستان مصرف و زنان هنگامی که در حوزه رسانه قرار گیرد پیچیده‌تر می‌شود؛ به این دلیل که ایدئولوژی در جامعه ما نقش مهمی دارد به خصوص رسانه مثل رادیو و تلویزیون دست حکومت است. ما اساسا رسانه مستقل نداریم. حکومت هم تلقی خاصی از مفهوم مذهبی و با حاکمیت فقهی آن، روایت خاص خودش را درباره زن و بدن زنانه دارد. به همین دلیل، جامعه ما به طور خاص، تکلیف اش متمایز با جامعه بریتانیا یا آمریکا یا جامعه غربی است. جامعه‌ای که رسانه‌ها اولا حکومتی نیستند به این شکلی که در ایران هست؛ دوم اینکه یک ایدئولوژی مذهبی بخصوص فقهی در آن‌ها وجود ندارد.

رسانه دو نوع اضطراب را در جامعه ایجاد می‌کند؛ یکی اضطرابی که در همه جای دنیا هست، وقتی حس محرومیت نسبی را بیش از حد به مردم دهید. وقتی به مردم اینطور القا می‌کنید که اگر این کالا یا خدمات را نداشته باشید زندگی شما معنا ندارد، احساس نگرانی، حسادت، ناکامی و نارضایتی در افراد ایجاد می‌شود. اما در کشوری مثل ایران اضطراب دومی هم وجود دارد؛ اضطراب نوع اول جهانی‌ست، ولی اضطراب دوم مخصوص ایران است و آن یک اضطراب ناشی از احساس گناه است.

یکی از ارکان فرهنگ مصرفی، کالایی شدن جامعه است. «کالایی شدن» یعنی هر چیزی مثل آداب و رسوم، دین، بدن، عقاید، فلسفه، عواطف و عشق مادری تبدیل به امر قابل خرید و فروش شود. مثلا هدیه دادن به روابط عاطفی کمک می‌کند یا آیین‌های مذهبی و نوروز، مثل هالوین، در آمریکا و اروپا، این‌ها روابط را کالایی می‌کنند. به همین دلیل، کالایی شدن، ویژگی فرهنگ مصرفی‌ست و با رسانه‌ای شدن درهم تنیده است و مرز این‌ها را سخت می‌توان از هم جدا کرد.

طیف جدید و تحولات جدید رسانه‌ای، همه مردم تبدیل به رسانه‌نگار و تولیدکننده محتوا شده‌اند. طبیعتاً مثل ژورنالیست‌های حرفه‌ای قادر نیستند تفاوت بین خبر کذب و خبر درست را متوجه شوند؛ بنابراین افزایش سواد رسانه‌ای خیلی مؤثر است و بخشی از این مأموریت و این هدف را رسانه‌نگار‌های حرفه‌ای بایستی دنبال کنند و سطح دانش و سواد رسانه‌ای مردم را بالا ببرند که بتوانند سره را از ناسره تشخیص بدهند و خبر درست را از خبر جعلی تشخیص بدهند و به اصطلاح در دام فیک‌نیوز‌ها و اخبار جعلی نیفتند و این مشارکت در تولید محتوا بتواند به صورت سالم ادامه پیدا کند.

گاهی اوقات واقعاً آرزو می‌کنیم ابزار‌هایی مانند آیفون (یا هر گوشی هوشمند دیگر)، لپ‌تاپ، آی‌پد، تبلت و ... اختراع نشده بودند. تردیدی نیست که این ابزار‌ها بسیار مفید و در عین حال سرگرم‌کننده هستند، اما روشی که نوجوانان از این ابزار‌های دنیای نوین استفاده می‌کنند، در واقع آنان را به بردگانی در دست شبکه‌های اجتماعی تبدیل کرده است و بدتر از آن اینکه والدین امکان عمل چندانی در مقابل این پدیده ندارند.