سید محمود نجاتی

برای نخبگان هر چه امید اجتماعی در مبدأ قوی‌تر، تضمین شده‌تر و مطمئن‌تر باشد، ماندن در مبدأ نیز به طور معناداری تقویت خواهد شد و آمار مهاجرت نخبگان، فرار پول، سرمایه، ایده و متخصص هم پایین خواهد آمد.

هرجا و هر زمان دولت و حکومت، اعتمادسازی سیاسی کرده‌اند، وفاق سیاسی شکل گرفته و هر زمان اعتمادزدایی سیاسی شکل گرفته و حکومت و دولت پل‌های ارتباط اجتماعی درست میان خود و مردم را خراب کرده‌اند، تضاد ملت و دولت نیز تقویت شده است.

فقه، دست‌کم در بُعد احکام، آنچه که برایش اهمیت دارد، سوژگی یا «جندر» است. یعنی اگر تمام احکام را دربیاورید، می‌بینید که دال مرکزی احکام برای زنان، «جنسیت» شان است؛ جنسیتی که از یک‌سو زن را رهزن، گمراه‌کننده و اغواگر می‌داند و از سوی دیگر و در دیدگاه نمایندگانی دیگر، زن را به‌عنوان یک انسان می‌بیند.

ما نوعی بسیج در ایران داریم که من نام آن را «بسیج عقیدتی» می‌گذارم. در جنبش‌های اجتماعی عرفی ما در ایران - چه جنبش اجتماعی دانشجویی و چه جنبش اجتماعی زنان، جنبش‌های زیست‌محیطی و چه جنبش‌های هویتی و... - یک جنبه بسیج عقیدتی وجود دارد و این جنبش‌ها بعد از انقلاب هم از لحاظ کمی و کیفی گسترش پیدا کردند و هم در فضای فیزیکال هستند و هم در فضای شبکه‌های مجازی و هم متن گفتاری و نوشتاری تولید می‌کنند و پرفرمنس دارند.

مسئولیت اجتماعی در سپهر دانشگاهی و در متون دینی مورد تأکید است. حال باید دید که دانش‌پژوهان و عالمان چقدر در برابر آن مسئول هستند و تا چه اندازه به آن عمل می‌کنند.

به نظرم می‌رسد که روحانیت پس از انقلاب که قدرت را به دست گرفته و حکومت تشکیل داده و قانون اساسی خاص خودش را منطبق با ادعا‌های اسلامی و شیعی نوشته است و از محتوا‌های دینی برخوردارست، با مدرنیته به منظور نو شدن فکر، نتوانست ارتباط برقرار کند.

مدیر گروه دین‌انجمن انسان شناسی ایران می گوید: در سالهای اخیر تلاش شده است که در ژئوپلتیک شیعی، پیاده روی اربعین گسترش پیدا کند زیرا نوعی لشکرکشی و اردوکشی مذهبی است پیاده روی نوعی مانور مذهبی، عقیدتی و سیاسی است زیرا به این وسیله می‌توان قدرت، توان و پتانسیل عقیدتی - مذهبی تشیع را به نمایش گذاشت. بنابراین شاهدیم که پیاده روی اربعین هرسال پررنگ تر و پر جمعیت تر برگزار می‌شود. از نظر من این یک هویت یابی و هویت سازی عقیدتی- سیاسی فراتر از مرزهای ملی است.