مجید سلیمانی‌ساسانی

الگوی ارتباطی اربعین (که مبتنی بر مشارکت فعال، مناسک جمعی و عبور از زیست عادی است) به‌عنوان یک زیرساخت فرهنگی، به میدان تجمعات شبانه در ایران تسری یافت و سپس در آیین تشییع، به اوج نمایش خود رسید. این تسری، نشان از شکل‌گیری یک «نظم ارتباطی جدید» دارد که نه از بالا، بلکه از دل کنش‌های خودجوش مردمی و تماس‌های فرامرزی زاده شده است.

نوع ارتباطات شبکه‌ای شده به نحوی است که مجموع ارتباطاتی که انسان‌ها دارند را در قالب پلتفرم قرار می‌دهد و این امکانی را فراهم می‌کند که تقریباً هیچ نوع از ارتباطات ما انسان‌ها - اعم از ارتباطات فردی و میان‌فردی و گروهی - دیگر از عرصه سیاست‌گذاری و کنترل پلتفرم‌ها، پنهان نماند.

در آینده‌ای نه‌چندان دور، حیات رسانه‌های بزرگ وابسته به ادغام با پلتفرم‌ها خواهد بود. تنها رسانه‌هایی می‌توانند بقا پیدا کنند که به مالکیت یا ساختار این شرکت‌ها متصل باشند و از الگوریتم‌های آن‌ها برای جذب مخاطب بهره بگیرند.

جنگ، در دوره‌های مختلف، به ما کمک کرده است تا عناصر هویت بخش را دوباره بازخوانی کنیم. دو عنصر اساسی «اسلام» و «ایران»، در کنار هم، مفهوم فرهنگ ملی ایرانی-اسلامی را شکل داده‌اند. هرگونه تلاش برای جداسازی این دو، در واقع تلاشی برای تضعیف هویت ملی است.

فرهنگ شهرت، قسیم فرهنگ دینی یا فرهنگ عزاداری ما نیست. عنصر مرکزی فرهنگ شهرت، سرمایه‌داری و بازار است. آیا شما می‌توانید بازار را در تقابل با فرهنگ مناسک دینی و عزاداری شیعیان قرار دهید؟ کسی که از عناصر فرهنگ شهرت استفاده می‌کند، چنین حسی ندارد که گمان کند از امور مخالف دین در حال استفاده است.

مجید سلیمانی می‌گوید: در بعد فرهنگی استعماری، ما دورگه شده‌ایم؛ یعنی در شرقی‌ترین نقطه عالم، کاملاً غربی فکر می‌کنیم و منافع جهان سرمایه‌داری را پیگیری می‌کنیم. از منظر دیگر، کلان‌داده‌های اصلی در اختیار مالکین این پلتفرم‌ها است درنتیجه آن وجه استعماری گسترش پیدا کرده است. این وجه استعماری کاملاً با رویکردهای پسااستعماری قابل توضیح دادن است. اگرنه می‌گویند رسانه‌های اجتماعی باعث شده است که گروه‌های کوچک که تابه‌حال رسانه نداشتند، امروز امکان بازنمایی دارند. اما به نظر من این حرف دقیق نیست.