جامعه دینی

اگر عبور بخش‌هایی از جامعه از فقه را مفروض بگیریم، اکنون باید گفت حوزه علمیه به واسطه فقه گرایی گسترده، دچار نوعی ناهمسانی زبانی با جامعه شده و زبان گفتگوی حوزه با جامعه تضعیف شده است. امروزه جامعه پیرامون اصل خود دین، مباحث پیرامون سبک زندگی و مسائلی از این دست مسئله‌مند بوده و فقه در این زمینه، ابزار مناسبی برای برقراری ارتباط ندارد.

من در مقاله «دین و خشونت در ایران پساانقلابی» به این موضوع پرداخته‌ام که چگونه در جامعه معاصر، خشونت له و علیه دین زیاد شده و تشدید می‌شود. من این موضوع را باتوجه‌به مفهوم نهادی شدن امر دینی توضیح داده‌ام. به باور من، نهادی شدن امر دینی این شکاف را عمیق کرده و در نتیجه، مردم روبه‌روی مردم قرار می‌گیرند. این چرخه مدام خود را بازتولید می‌کند. به میزانی که شما در وسط این نزاع قرار می‌گیرید، دعوا شدیدتر می‌شود.

رئیس مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی گفت: در مباحث فلسفی درباره سرمایه اجتماعی گفته شده که در جوامع مدرن، مبنای سرمایه اجتماعی، قرارداد اجتماعی است و در جوامع دینی نیز دین می‌تواند منشأ و جوهر سرمایه اجتماعی قلمداد شود هرچند که عده‌ای معتقدند سرمایه اجتماعی تعلقی به جامعه سنتی و مدرن ندارد.