نیروی مردمی

در چنین وضعیتی و با نبود فرصت بازگشت به الگوی اقتصاد سیاسی پیشین، چاره‌ای نیست جز اینکه این نیروی اجتماعی و سیاسی در مسیر «صنعتی‌شدن» قرار گیرد. در واقع برای جمهوری اسلامی، تولید و صنعتی‌شدن به یک «معنای سیاسی» تبدیل می‌شود. ما باید این تجربه را که در دهه شصت داشتیم، ادامه می‌دادیم؛ اما از دهه شصت به این‌سو، ترجیح دادیم به متر و معیارهایی بازگردیم که نظم جهانی به ما تحمیل می‌کند.

آنچه امروز تحت عنوان حلقه سخت مطرح می‌شود در باب توصیف آن خطا وجود دارد؛ حلقه سخت یک شکل و یک مدل نیستند اما اگر بخواهیم آن‌ها را نیروی‌های پیشران نام‌گذاری کنیم؛ یا بدنه اجتماعی‌ای که در حکمرانی اهمیت دارند، باید گفت فقط در صورتی که اگر هر سه وجه رفاه، آزادی و فضیلت را بتوانند شکل دهند، می‌توانند مجدداً لحظه تولد سیاسی انقلاب اسلامی را در سطح اسلام اجتماعی که همان اسلام سیاسی است، بازتولید کنند.

امری که در انقلاب اسلامی هم محقق شد و این حاصل کشف خاصی بود که امام خمینی (ره) از مردم پیدا کردند. به یک تعبیری می‌شود گفت که در فرایند انقلاب که از سال ۴۲ شروع شد و در سال ۵۷ به ثمر نشست و تا جنگ هم ادامه پیدا کرد، امام (ره) به یک درکی از مردم و نسبت بین مردم و اسلام و برپایی حکومت اسلامی رسیدند که اتفاقاً در پیگیری آن نظم آنگلوساکسونی، انگلیسی‌ها به آن قدرت پی برده بودند.