مروری بر برخی از آثار ادبی ضدانگلیسی؛
نام دولت انگلستان، همواره با استعمار و اشغالگری عجین شده است. ملت ایران هم یکی از ملت‌هایی است که در تاریخ معاصر ضربه‌های تلخی از انگلستان خورده است.هر چند که امروز بریتانیای کبیر، دولتی صغیر در مقابل ملت ایران است، اما همچنان از طریق مزدوران و نفوذی‌ها و شبکه‌های ماهواره ای‌اش قصد غارت و سیطره بر ایرانیان را دارد. نویسندگان و شاعران داخلی و خارجی آثاری را در افشای ماهیت انگلستان خلق کرده‌اند.

به گزارش «سددید»؛ نام دولت انگلستان، همواره با استعمار و اشغالگری عجین شده است. ملت ایران هم یکی از ملت‌هایی است که در تاریخ معاصر ضربه‌های تلخی از انگلستان خورده است. طوری که ملک الشعرای بهار در شعری سرود: «ظلمی که انگلیس در این خاک و آب کرد/ نه بیوراسب کرد و نه افراسیاب کرد» و در یک مثنوی طولانی با عنوان «نفرین بر انگلیس» نیز گفت: هرکجا دیدی جوانمردی وطن خواه و غیور/ ازمیان بردیش تا خود در جهان آقا شوی/ مانع بسط تمدن گشتی‌اندر ملک شرق/ تا بدین مشتی خرافی صاحب و مولا شوی/ هرکجاگنجی نهان، یا ثروتی دیدی عیان/ حیله‌ها کردی که خود آن گنج را دارا شوی...» هر چند که امروز بریتانیای کبیر، دولتی صغیر در مقابل ملت ایران است، اما همچنان از طریق مزدوران و نفوذی‌ها و شبکه‌های ماهواره ای‌اش قصد غارت و سیطره بر ایرانیان را دارد. نویسندگان و شاعران داخلی و خارجی آثاری را در افشای ماهیت انگلستان خلق کرده‌اند. در این گزارش به برخی از آن‌ها می‌پردازیم.


حماسه رئیسعلی
کتاب شعر «حماسه رئیسعلی دلواری» سروده سید محمد مضطر است. محمد مضطر سید محمد اعمی از شاعران مذهبی سرا و مرثیه گوی استان بوشهر و از مبارزان نهضت جنوب و همرزمان رئیسعلی دلواری بود. مثنوی بلند وی درباره این مبارزات و قهرمان آن، با مقدمه، تصحیح و توضیحات محمد دادفر تحت عنوان «حماسه رئیسعلی دلواری» کتابی است که توسط اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان بوشهر منتشر شده است.


در ابتدای کتاب، آمده است: «مبنای اصلی کتاب حاضر، یک مثنوی حماسی با ۴۱۴ بیت است. این مثنوی پیرامون نبرد‌های دلاوران جنوبی به ویژه رئیسعلی دلواری که در هنگامة جنگ جهانی اول و اشغال بوشهر (۱۹۱۵ م) در مقابل نیرو‌های اشغالگر انگلیسی به مبارزه برخاسته‌اند، سروده شده است. ارزش این مثنوی بیشتر در این است که با کمک آن می‌توانیم افکار عمومی مردم آن زمان را بشناسیم و با دیدگاه‌های آنان دربارة نبردها، دلاوری‌های رزمندگان، ماهیت نیرو‌ها و ایدئولوژی آن‌ها آشنا شویم. در این اثر که اساس آن – مانند دیگر منظومه‌های حماسی – بر حماسه پردازی و قهرمان‌پروری استوار است زمان و مکان و ویژگی‌های قهرمانان از حد و مرز واقعیت درمی‌گذرد و شاعر کمتر دربند آن است که مکان و زمان دقیق حادثه را بیان کند و قهرمانان را به گونه‌ای طبیعی و معمولی به تصویر بکشد.»


دلیران تنگستانی
یکی دیگر از قدیمی‌ترین کتاب‌های نوشته شده با مضمون ضدانگلیسی رمان «دلیران تنگستانی» أثر «محمدحسین رکن‌زاده» مشهور به «آدمیت» است. این رمان در توصیف حوادثی از جنگ جهانی اول در جنوب ایران است که در آن به اتحاد شیوخ محلی جنوب ایران برای مقابله با مهاجمان انگلیسی پرداخته است. نویسنده برای مستند کردن اثر، با آوردن مدارکی، مانند متن سخنرانی‌های سرداران تنگسیر، اثری پدید می‌آورد که بیش از آن‌که مبتنی بر تخیّل باشد، وقایع‌نگاری تاریخی است. مجموعه تلویزیونی دلیران تنگستان نیز برداشتی آزاد از کتاب «دلیران تنگستانی» ساخته شده بود.


برادر انگلستان
«برادر انگلستان»، اولین رمان بلند علیرضا قزوه، یک دوگانۀ روایی- داستانی است که با وجود تم و درونمایۀ ساده و سرراستی که دارد، به دلیل انتخاب هوشمندانۀ پیرنگ و طرح واره‌ای جذاب، به رمانی سرشار از پیچیدگی، تعلیق و غافلگیری بدل شده است و عیناً همین دوگانگی در ایجاد فضایی سوررئال برای بیان و روایت داستانی رئال، بر خلاقیت‌های ادبی آن افزوده است. داستان به‌رغم سادگی، پیچیدگی‌های لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجسته سازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیت‌ها نیز پرداخته است. اما سبک و تکنیک خاص نویسنده (راوی) در پیگیری آن معما (معمای دیوانگی اسماعیل- دوست دوران کودکی و نوجوانی‌اش) از میان متون و روایت‌های مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، بر‌اشتیاق خواندن این رمان می‌افزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد‌سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برهه‌ای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپه‌های قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هسته‌ای را طی می‌کند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر می‌کشد.
وقایعی همچون انقلاب و تلاطم‌های پیش و پس از آن، جریان منافقین و ناآرامی‌هایی که می‌خواستند به راه بیندازند، جریان کردستان و شهید چمران و وقایع هشت سال جنگ تحمیلی. اما پیش از همه واقعۀ کودتای ۲۸ مرداد به عنوان سرآغازی معنادار بر بخش مهمی از تاریخ متلاطم این دوران و درس‌ها و تجربه‌های گرانبهایی که می‌توان برای وقایع سیاسی- اجتماعی امروز همچون مذاکرات هسته‌ای، پیوستن به FATF و... گرفت. در «برادر انگلستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان- به ویژه انگلستان- پایه و مبنای روایت این داستان می‌شود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسل‌ها و ملت‌ها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بی‌اعتمادی به غرب را باز می‌نماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان می‌دهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملت‌ها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقی‌ها را موش آزمایشگاهی خود پنداشته‌اند.


گل‌های کاغذی
کتاب «گل‌های کاغذی» نوشته محمدعلی گودینی، روایت دو نوجوان به نام‌های فرامرز و فرهاد است که در دوران پیش از انقلاب برای ورود به دانشگاه تلاش می‌کنند. داستان از رفاقت این دو نوجوان و آماده‌شدن برای امتحانات نهایی آغاز می‌شود. پدر فرهاد که کارمند شرکت نفت است به دلیل مسایل سیاسی به آبادان تبعید شده است و باید خانواده خود را هم به آبادان ببرد. جدایی این دو دوست قدیمی بهانه‌ای برای شکل‌گیری حوادث داستان است. موضوع محوری داستان نفوذ و سلطه انگلیسی‌ها بر منابع نفتی ایران پیش از انقلاب است، که نویسنده سعی دارد با تصویرکشیدن تحقیر ایرانیان توسط انگلیسی‌ها در مخاطب حس تنفر نسبت به این موضوع ایجاد کند. این موضوع با تکرار چندین‌باره عبارت «ورود ایرانی و سگ ممنوع!» دنبال می‌شود. در مقابل هم حس تنفر فرامرز٬ دوست فرهاد در مسیر داستان بیشتر و بیشتر می‌شود. نامه‌هایی که بین این دو دوست رد و بدل می‌شود و سفری که فرامز به آبادان می‌کند، همزمان با راهپیمایی مردمی، فرامرز را با بسیاری از مسایل آشنا می‌کند؛ به‌طوری که ساواک به او مشکوک شده و از او بازجویی می‌کند. طراحی و ظاهر کتاب گل‌های کاغذی قابل‌تحسین است. در عین سادگی سعی شده است تا هماهنگی مناسبی با مضمون داستان ایجاد شود و هر کجا اشاره‌ای به باشگاه تنیس انگلیسی‌ها می‌شود تصویر روی جلد -که البته کمی هم دستکاری شده است- به ذهن متبادر شود، که این ارتباط در نوع خود بی‌نظیر است. قطع کتاب، اندازه قلم و نوع کاغذ، کتاب را دوست‌داشتنی کرده است. پرداختن و خلق داستان‌هایی با موضوعات انقلابی قطعاً مفید و قابل‌تقدیر خواهد بود. وقایع تاریخی و یا نیاز‌های اجتماعی که در قالب هنر می‌توانند به عموم جامعه انتقال یابند و تاثیرگذاری بیشتری داشته باشند و از طرفی هم آن‌ها را ماندگار کند. ولی لازمه این امر مهم اول آن است که این داستان‌ها بتواند عنصر مهم جذابیت را همراه خود کند و ثانیاً به آن موضوع در لایه‌های پنهان داستان بپردازد. گرچه روایت‌های دست اول به شرط آن که عنصر جذابیت را بتواند در خود داشته باشد قابل‌تامل است.


باد جنوب
رمان «باد جنوب» نوشته «ایان گیبسون» نویسنده اسپانیایی با مضمونی ضدانگلیسی است. روزنامه گاردین درباره این رمان که تمجید منتقدان را به همراه داشته نوشته است: «باد جنوب» به جامعه انگلیس پرداخته و وضعیت خانواده‌های تهی از عشق، مذهب و مدرسه‌های مملو از فساد این کشور را به تصویر کشیده است. گیبسون دراین‌باره گفت: «این کتاب را نمی‌توانستم در انگلیس منتشر کنم؛ چون خانواده‌ام و مدرسه‌های انگلیس را جریحه‌دار می‌کرد.» این نویسنده ۶۸ ساله همچنین اظهار کرد: «آن‌چه من در انگلیس از آن تنفر دارم، شیوه مضحک و زشت صحبت و تحقیر مردم است.» کتاب «باد جنوب» شرح حال تخیلی یک زبان‌شناس به نام جان میل است، که پیش از آن‌که در اسپانیای استقلال‌یافته شهرتی یابد، در مدرسه‌ها آزار زیادی می‌بیند.

 

انتهای پیام/

ارسال نظر
captcha

از رهبری نهضت مقاومت تا تکیه‌داری امام حسین (ع)

«تندتر از عقربه‌ها» کتابی که هرچه سریع‌تر باید آن را خواند

«بچه‌های فرات» نمی‌خواهد نسلی بی‌تفاوت به ظلم باشد

پرسش‌هایی درباره «ابلق»

سلبریتی هویت خود را ذیل چه فرهنگی تعریف می‌کند؟

رشد انیمیشن ایران از سینمای کشور جلوتر است

سلبریتی ها علیه نخبگان

با سلبریتی‌ها چگونه برخورد کنیم؟

به مولوی بدهکاریم

زنان ایرانی در گذشته چقدر خوش‌سفر بوده‌اند؟

مگر سینما در تاروپود جامعه قرار دارد که بخواهد تأثیر هم بگذارد؟!

خوشنویسی رتبه نخست را در هنر‌های اسلامی دارد

شعر اربعین، تابلویی از حماسه «امت واحده»

پلتفرم‌ها بازار نشر را نابود کرده‌اند

هدف نمایشگاه ایران‌نوشت بالا نگه داشتن پرچم نوشت‌افزار ایرانی است

برای انتشار جلد دوم تردید دارم!

انقلاب اسلامی ایران ادبیات را احیا کرد

مادران موثرترین قشر شکل‌دهنده آینده ایران محسوب می‌شوند

راز ناتمام، سوژه‌ای که هدر رفت

فرصت هنری برای جهانی‌سازی اربعین

پرونده ها