فرهنگ شهرت

در دورانی زندگی می‌کنیم که شهرت دیگر نه پاداشی برای سال‌ها تلاش و دستاورد، بلکه محصولی رسانه‌ای، فراگیر و به‌سرعت مصرف‌شونده است. امروز، چهره‌هایی که نامشان در ذهن میلیون‌ها نفر نقش بسته، گاه نه از دل قهرمانی ورزشی، هنری یا علمی که از پس یک تصویر، یک ویدئو یا حتی یک بحران خلق می‌شود.

شهرت اعم از سلبریتی است. ابعاد و پیشینه شهرت خیلی متفاوت است. معادل دانستن شهرت با سلبریتی، تنزل و تقلیل مفهومی شهرت است.

شهرت به عنوان یک ارزش خبری در رسانه مطرح است و بر اساس تئوری برجسته‌سازی هرکسی مشهور باشد و یک خبری درباره او اتفاق بیفتد بیشتر به چشم می‌آید لذا یکی از عناصر مهم در انتخاب تیتر شهرت است. هرگاه اسم کسی یا چیزی یا پدیده‌ای آورده شود و ما تصویری از او در ذهن داشته باشیم و بر اساس آن تصویر او را بشناسیم می‌گوییم شهرت است و فرقی ندارد که وجود مادی داشته باشد یا غیرمادی چراکه ما درباره جن و پری هم شناخت داریم.

ما باید ‌بر اساس فرهنگ و نظام سیاسی و حقوقی و اثراتی که گروه سلبریتی روی جامعه دارند، تصمیم بگیریم. برخی معتقدند در حوزه سلبریتی اصلاً نباید قانون‌گذاری شود. برخی می‌گویند شما اشتباه می‌کنید و اینها هم مثل بقیه شهروندند و باید بگذاریم هرکاری می‌خواهند بکنند. بعد می‌بینیم ماجرای کوروش کمپانی رخ می‌دهد و مردم ضرر می‌کنند. حالا چه کسی باید جلوی اینها را بگیرد و ورود کرده و نظارت کند؟ فکر می‌کنم باید متناسب با شرایط فرهنگی، اقتصادی و به خصوص حقوقی و اسلامی کارکردن روی این موضوع را شروع کنیم.

قدرت تأثیر سلبریتی‌ها به‌خاطر این است که زیاد دیده می‌شوند و همین زیاد دیده‌شدن هم باعث می‌شود که آن‌ها نقدهایی را از اوضاع سیاسی انجام دهند بی‌آنکه راه‌حلی برای آن یا حتی تحلیلی بر اوضاع سیاسی داشته باشند دلیل آن هم مشخص است؛ چراکه سلبریتی‌ها سیاستمدار نیستند و مشکلات جامعه را سطحی می‌بینند. سال‌هاست که بسیاری از اهالی اندیشه و فرهنگ، نسبت به دخالت و ابراز نظر سلبریتی‌ها در مناسبت‌ها و موقعیت‌های بجا و بیجا، هشدار داده‌اند و معتقد به ممنوعیت اظهارنظر غیرکارشناسانه توسط آن‌ها هستند.

شهرت اگر به اندازه، به حق و به جا باشد، نه‌تنها آسیبی به صاحبش نمی‌زند، بلکه او را در اعتلای اخلاقی و برداشتن گام‌های بهتر در جهت آرمانش کمک می‌کند؛ چرا که شهرت و محبوبیت، هزینه فعالیت را برای صاحبش پایین آورده و دایره تأثیرش را به‌صورت صعودی افزایش می‌دهد. اما اگر این سه شرط را نداشته باشد، مخرب و آسیب‌زا خواهد بود.

بلاگری دینی امروزه یک واقعیت موجود است. در فرهنگ محرم، بسیاری از اوقات ما شاهدیم که خود افراد، به‌عنوان مداح یا سخنران، محور قرار گرفته و مخاطب به‌عنوان یک هوادار - نه به‌عنوان یک عزادار - در مجلس آنها ظاهر می‌شود. در چنین شرایطی، فرهنگ حسینی در حاشیه فرهنگ شهرت قرار می‌گیرد.

بزرگ‌ترین بنگاه سلبریتی سازی در جمهوری اسلامی ایران، سازمان صداوسیما است. صداوسیما بعد از انقلاب تا کنون روند سلبریتی سازی را با سرعتی که هر سال بیشتر می‌شود دنبال کرده و اغلب سلبریتی‌هایی که می‌شناسیم، در دوره پیشادیجیتال، تولید صداوسیما بوده‌اند.

رسانه‌های جدید همچون توییتر و اینستاگرام، ذائقه‌ها را ساندویچی کرده‌اند. یعنی شما نمی‌توانید متن بلند، فیلم بلند و یا هر چیزی که بخواهد یک ساعت از وقت مخاطب را در اختیار خود بگیرد، تولید کنید.