بیژن عبدالکریمی

در میان روایت‌هایی که جنگ را به جاه‌طلبی‌های هسته‌ای یا منطقه‌ای ایران نسبت می‌دهند، دیدگاهی وجود دارد که ریشه اصلی این تقابل را در جای دیگری می‌بیند: نگرانی قدرت‌های غربی از ایرانِ بزرگ و اثرگذاری که می‌تواند نقشه‌های ژئوپلیتیکی آنان در خاورمیانه را برهم بزند؛ نگرانی‌ که نهایتاً در پروژه تضعیف و تجزیه ایران خود را نشان می‌دهد.

‌می‌دانم این استدلال شاید خوشایند نباشد، اما برخی اصطلاحات، مانند «چپول بودن» یا «پنجاه و هفتی بودن» را ما اولین‌بار از رسانه‌ای مانند «ایران اینترنشنال» شنیدیم؛ یعنی همان اتاق‌فکر‌هایی که با کشور ایران در تخاصم هستند، اینها را تولید کرده‌اند و حالا بر زبان برخی روشنفکران ما نیز جاری می‌شود.

امروز، تنها آن دسته از روشنفکرانی در صحنه حیات اجتماعی ایران باقی خواهند ماند که با مسئولیتی عمیق، امر ملی را در کانون اندیشه و دال مرکزی گفتمان خود قرار دهند. آینده ایران، بی‌تردید در گرو آن است که آیا ما امر ملی را به‌مثابه هسته مرکزی اندیشه‌مان به رسمیت می‌شناسیم یا نه.

من نگران آینده نهاد روحانیت هستم. اگر روحانیت دچار تحولات بنیادین در نوع نگاه خود به مدرنیته، سوژه مدرن و عقلانیت جدید نشود و نوعی نگاه تاریخی پیدا نکند و کماکان بخواهد از همان ساختارهای سنتی، منطق سنتی و فقه سنتی دفاع کند، به‌تدریج و شاید با سرعت به وضعیتی خواهد رسید که شاید حضور آن چندان اثری در جامعه نداشته باشد.