چپ گرایی

نتیجه گرفتند که باید اقتصاد را از حالت توزیع متعادل ثروت، به سمت توزیع نامتعادل سرمایه سوق داد. لازمه این کار، حرکت به سمت توسعه سرمایه‌داری در داخل ایران بود. کسانی که پیش از آن در صدد کنترل و محدودکردن سرمایه‌داری بودند، اکنون خودشان به مروج سرمایه‌داری تبدیل شدند و در وهلۀ نخست، سرمایه‌ها و امکانات را میان خودشان توزیع کردند؛ لذا شما با کارگزارانی مواجه شدید که خود آن‌ها ثروتمند بودند.

چپ‌ها نمی‌گویند که برای بهترشدن اوضاع، آدم‌ها را جابه‌جا کنید؛ مثلاً پهلوی برود و مصدق بیاید. آنها چنین اندیشه‌هایی ندارند. آنها می‌گویند برای بهترشدن اوضاع، باید «ساختار» فروبپاشد و یک ساختار جدید جایگزین شود. اندیشه امام خمینی (ره) نیز همین بود. ایشان می‌گفت: «تو باید بروی.»

حساسیت نهاد روحانیت به مسائل اعتقادی، باعث شد که بعداً وقتی امام خمینی (ره) به مبانی تئوریک اندیشه‌های چپ توجه کرد و ماهیت آن را کاملاً ماتریالیستی و خداناباور یافت، نتوانست با این مبانی نظری کنار بیاید. یعنی انقلاب اسلامی با این اندیشه‌ها سازگار نشد.

احیای علوم عقلی ایشان فقط در کتاب‌های فلسفی نبود؛ در دیگر آثار ایشان - از جمله در تفسیر قرآن - هم رقم خورد. اینجا به طرح علامه طباطبایی می‌رسیم که نه چپ است و نه راست؛ به این معنا که ذیل هیچ‌کدام با مؤلفه‌های مرسوم آنها دسته‌بندی نمی‌شود.

در حال حاضر، «جغرافیا» به‌شدت از علوم‌انسانی ما غایب است. وقتی شما بر اساس جغرافیای سیاسی به تحلیل آنچه در حوزه علوم‌انسانی گفته می‌شود بپردازید، حقایق تازه‌ای روشن می‌شود. برای مثال، جناحی در ایران حضور دارند که علی‌رغم فروپاشی نظم موجود جهانی، کماکان بر طبل «غرب‌گرایی» می‌کوبند. به‌محض اینکه ما کوچک‌ترین رابطه‌ای با روسیه یا چین برقرار می‌کنیم، صدای اعتراض این جریان بلند می‌شود. این واکنش‌ها تا حدی غیرطبیعی است.

وقتی حضرت امام خمینی (ره) در نجف، ذیل بحث‌های ولایت فقیهشان صراحتاً گفتند که سرنگونی سلطنت مطلقه پهلوی راهی جز یک انقلاب سیاسی - اسلامی ندارد، آن موقع نیروهای مذهبی یا روحانی در زندان به خود بالیدند که یک مجتهدی از یک نظریه انقلابی دفاع کرده که مستند به شریعت است و دیگر از مسیر ایدئولوژی چپ تولید نشده، بلکه برخاسته از دستگاه‌های اجتهادی و فقهی است. آن موقع این‌ها به نظریه‌ای مسلح شدند که در زندان بتوانند در مقابل چپ‌ها بایستند.

روحانیت به‌خاطر فقدان تسلطش بر زبان انگلیسی، متن غرب را به زبان مادری نخوانده و به زبان درجه دو فهمیده است؛ یعنی از طریق روشنفکران عصر مشروطه دارد آن را می‌فهمد؛ روشنفکرانی که روایتشان از غرب، بیشتر بیانگر جنبه‌های استعماری و بی‌بندوباری‌های اخلاقی است. روحانیت وقتی غرب را از طریق زبان روشنفکران عصر مشروطه درک می‌کند، طبیعی است که نسبت به غرب موضع درستی نگیرد.

هر مکتبی برای آنکه تحقق یابد، لاجرم باید آداب و رسومی را از نزد خود بنیان بگذارد تا بتواند تفاوت ایجاد کند. تفاوت نام‌ها بابت همین است. پیامبر (ص) فرمودند: «نام اهل‌بیت را بر فرزندان بگذارید.» حکمت این موضوع چیست؟ ما هویت پیدا می‌کنیم. اینکه ما شیعیان اسامی‌مان علی، فاطمه، زینب و... است هویتی را برساخت می‌کند.

چپ‌نمایی، بیش از آنکه حاوی دلالتی معرفتی باشد، به برچسبی برای حذف و تخریب تبدیل شده است. به‌عبارت‌دیگر، بازارگرایان ایرانی با اشراف کامل نسبت به حساسیت نهاد حوزه و مرجعیت نسبت به اندیشه چپ، همواره تلاش کرده تا با استفاده از مقوله چپ‌نمایی، به نوعی صف‌بندی‌های داخلی را به سود خود تمام کند.