لیبرالیسم - صفحه 2

فوکویاما گفت: انتقادهای محافظه‌کارانه از لیبرالیسم مثل اینکه جوامع لیبرال هیچ هسته اخلاقی مشترک قوی‌ای را ارائه نمی‌دهند که بتوان اجتماع را حول آن بنا کرد کاملا درست است. این در واقع خصوصیت لیبرالیسم است، نه اشکال آن.

آیا اساسا امکان بی طرفی وجود دارد؟ جواب منفی است! در واقع انسان نمی‌تواند تصمیم نگیرد. انسان به علت انسان بودن محکوم به تصمیم گیری است. برای انسان بی‌طرفی معنایی ندارد چرا که همیشه در یک طرف ایستاده است. انسان موجود است و وجود نیست. انسان محیط بر چیزی نیست و بنابراین خود احاطه شده است.

در سال ۱۹۹۹، او مقاله‌ای تحت عنوان «نقطه برابری چیست؟» را در ژورنال اخلاق منتشر کرد و در آن استدلالی را مطرح کرد که بیشتر به ‌واسطه آن شناخته می‌شود. او در سنگر خودی نارنجکی را باز و با این جمله شروع کرد «اگر بیشتر آثار پژوهشی اخیر مدافع برابری به‌صورت پنهانی توسط محافظه‌کاران نوشته شده بود، آیا نتایج این کار برای مساوات‌گرایان چیزی شرم‌آورتر از این آثار می‌توانست باشد؟»او نشان داد که مسئله این بود که متفکران مساوات‌گرای معاصر با تمرکز بر توزیع، بزرگ شده بودند.

احسان فرزانه با نقد سیاست‌های لیبرالی گفت: از ابتدای دهه ۷۰ اقتصاد ایران چهار نعل به سمت سرمایه‌داری پیش رفت؛ الان در ایران فقط ۱۳ درصد مدارس دولتی هستند که در مقایسه با نئولیبرال‌ترین کشورها هم وضع بدتری داریم. از بین ۵۰ بانک، ۸ بانک دولتی است و در ۲۰ سال گذشته در تهران یک بیمارستان دولتی ساخته نشده است، در حالی که بیمارستان‌های خصوصی به صورت قارچ‌گونه رشد کرده‌اند.

نولیبرالیسم جهانی دچار آشفتگی است. اصول سیاسی اثبات شده، نیروی کشش‌ خود را از دست داده‌اند؛ نظام‌های سیاسی دیرینه بخش زیادی از مشروعیت‌شان را باخته‌اند و جهان‌بینی‌ای که زمانی عقل سلیم حاکم بر نسل پیشین را در خود جای داده بود، اکنون به مشتی سخنان کلیشه‌ای تبدیل شده است.

«عبدالکریم سروش» در گفتگوی اخیر خود با رونامه اعتماد، با اذعان به «تباهی» کاپیتالیسم لجام‌گسیخته و انتقاد از لیبرالیسم، در کمال ناباوری، تنها عِدل قابل فرض برای آن را کمونیسم می‌داند و باز درنهایت، لیبرالیسم را تنها راه رهایی می‌انگارد و تلویحاً مخاطب را به تن دادن به «تقدیری تاریخی» فرامی‌خواند؛ امری که در تناقض آشکار با مدعیات او در نقد جبرباوری مارکسیستی، حوالت تاریخی هیدگری‌ها و علم‌گرایی لیبرالیستی موردنقد او است.

در دوران مدرنیزاسیون ایران، جریان عمومی به سمت قطب لیبرال مدرنیته بوده است و قطب سوسیالیستی آن، چندان نمود اجتماعی نداشته است؛ و در این رویکرد، سه گام عملی شده است و معماری و شهرسازی نقش خود را ایفا کرده است