کار

نسل زد، نسلی پارادوکسیکال (تناقض‌نما) است: در عین ارتباط عمیق دیجیتال، مشتاق ارتباط انسانی اصیل است؛ با وجود انفعال ظاهری در فضای واقعی در فضای مجازی فعال و اثرگذار است و در حالی که گاه بی‌تفاوت به نظر می‌رسد به شدت در جستجوی معنا و هدف در زندگی است.

«زومر»ها یا نسلی که به «زد» معروف است، فرهنگ کاری و شرایط شغلی متفاوتی نسبت به قبل را طلب می‌کند و به همین خاطر می‌توان دگرگونی‌هایی را در محیط سنتی بازار کار انتظار داشت.

شب‌بیداری‌های طولانی در پارک‌های علم‌وفناوری، جلساتی که تا پاسی از شب ادامه دارند و تقدیس بنیان‌گذارانی که «روی کاناپه شرکت می‌خوابند»، همگی ترجمان ایرانی «هاسل کالچر» هستند. این الگو توسط اینفلوئنسرهای اینستاگرامی و کوچ‌های موفقیت نیز بازتولید می‌شود که با فروش رؤیای «آزادی مالی» از طریق کار ۲۴ ساعته، جوانان را به یک چرخه فرسایشی می‌کشانند.

در آموزش فنی‌وحرفه‌ای، باید بسیار محتاط بود تا اجرای سیاست به ضد خودش تبدیل نشود. اگر اهداف مشخص نشده یا مسیر آماده‌سازی طی نشود، نتیجه‌ای عکس خواهیم داشت. بیش از ۱۵ الزام زیرساختی و اجرایی وجود دارد که از زمان سند تحول مغفول مانده‌اند. وقتی این موارد رعایت نشود، هدایت تحصیلی به نوعی اجبار و بدون آگاهی تبدیل می‌شود.

به نظر می‌رسد خانواده کوچک‌ترین واحد اجتماعی است که می‌توان برای «رشد» آن طراحی کرد. به عبارت دیگر، به جای اینکه طراحی‌های ناظر به «رشد» و تعالی برای «افراد» انجام شوند، باید برای «خانواده‌ها» صورت گیرند. یعنی انسان از مسیر خانواده و از دل آن است که رشد می‌یابد و به فلاح و رستگاری می‌رسد. بر این اساس به نظر می‌رسد همراستایی نهاد اقتصادی کسب‌وکار با نهاد اجتماعی خانواده، در صورت رعایت دیگر لوازم آن، می‌تواند منجر به هم‌افزایی در دستیابی به رشد و تعالی فرد، خانواده و جامعه شود.

وقتی کارکنان در شغلی که مشغولش هستند احساس بی‌اهمیتی و ناامنی کنند، آرام آرام به سمت اعتصاب نامرئی خواهند رفت. آن‌ها در حالی که همچنان پشت میز نشسته‌اند و وانمود می‌کنند که مشغول کارند، در واقع دل از کار بریده‌اند و گاهی حتی بدشان نمی‌آید کار پیش نرود و سازمان دچار مشکل شود. اما چاره چیست؟ به نظر کریس وایت رهبران برای حل این مشکل باید حداقل سه گام ضروری بردارند: باز کردن راه ارتباط، واکنش مثبت و تعیین اهداف والاتر.

گاهی خستگی ناشی از کار طوری ما را از پا می‌اندازد که احساس می‌کنیم دیگر نمی‌توانیم سر پا شویم. اما منشأ این احساس ناتوانی چیست؟ جسممان خسته‌است؟ روحمان خسته‌ است؟ یا ظرفیت سیستم عصبی‌مان پر شده؟ پژوهش‌های مرتبط با خستگی مفرطِ کاری که قدمتی ۱۵۰ ساله دارند، هر کدام سمتی را نشانه گرفته‌اند. امیلی کِی ایبل در کتاب جدید خود تاریخچۀ خستگی را مرور کرده و کمک می‌کند با شناخت درست معنای خستگیِ مفرط به دنبال راه حلی برای رفع آن باشیم.

تمام موجودات عالم برای کارکردی خلق شده‌اند و انسان نیز فارغ از این قاعده نیست. کارکردن برای انسان تا جایی مهم است که وقتی قصد معرفی خود را به کسی دارد با ذکر شغل یا مشاغل خود این کار را انجام می‌دهد و حتی قدیم‌تر‌ها افراد را با شغل‌شان می‌شناختند و حتی فامیلی امروز خیلی‌ها از شغل اجدادشان ریشه گرفته است.

روز را با بوی تند مواد شوینده و روغن‌های سرخ کردنی آغاز می‌کنند. تا حالا چند بار پله شسته‌اند، چند بار از پله‌های نردبان بالا و پایین رفته‌اند؟ کسی خاطرش نیست.

در منزل کار‌ها را تقسیم کنید، یعنی هر کسی اتاق مخصوص به خود را تمیز کند. هر کس محیطی که وسایل خودش آنجا هست را همیشه تمیز نگه دارد. این را مخصوصاً به فرزندان‌تان از همان دوران دبستان یاد دهید تا مسئولیت‌پذیری از همان کودکی در آن‌ها ایجاد شود و در نظم بخشی به پیرامون خود کوشا باشند.

تنها کار‌هایی می‌توانند در فجر چهلم حاضر باشند که فیلمنامه شان از قبل نوشته شده باشد و تهیه‌کننده و عوامل اصلی کار تابه‌حال مشخص شده باشند. اما از میان آثاری که همین مراحل را طی کرده‌اند هم معلوم نیست کدام‌شان به سرانجام برسند و کدام نرسند. خیلی از کار‌ها ممکن است در هزارتوی تولید گیر کنند و به فجر نرسند.

مدارک سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور در دهه‌های قبل چنان اعتباری داشت که پیشرفته‌ترین کشور‌های جهان هم مهارت‌آموزان این سازمان را به سادگی جذب می‌کردند. اکنون این سازمان با واگذاری ۸۰ درصدی آموزش‌های مهارتی‌اش به آموزشگاه‌های خصوصی عملاً به حاشیه خواهد رفت. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی هم برای زنده نگهداشتن این زیرمجموعه با ارزش خود، تلاش دارد تا مدارک مهارتی صادر شده از آموزشگاه‌های خصوصی را همتراز مدارک دانشگاهی کند. این اتفاق ناگوار در حالی است که آموزشگاه‌های خصوصی توان انتقال با کیفیت مهارت‌ها را ندارند.

به‌تصریح رهبر انقلاب، «تولید» ستون فقرات اقتصاد مقاومتی است. اقتصادی که متکی بر ظرفیت‌ها و توانمندی‌های داخلی است و عملیاتی شدن آن در کشور، ضمن به ارمغان آوردن رفاه و رفع مشکلات معیشتی مردم، باعث جلوگیری از خسارت‌آفرینی‌های دشمنان و ضربات‌شان بر پیکره‌ی اقتصاد ملی می‌شود. از سوی دیگر، واقعیت‌های موجود در اقتصاد ایران در زمینه‌ی حمایت از تولید ملی و رشد و رونق آن نشان می‌دهد که کشور از این جهت هنوز به نقطه‌ی قابل قبول نرسیده است لذا حضرت آیت‌الله خامنه‌ای سال ۱۳۹۹ را سال «رونق تولید» نامگذاری کردند تا هم مسئولین دولتی و هم عموم ظرفیت‌های نیروی انسانی کشور در جهت تقویت حداکثری تولید نقش‌آفرینی کنند.

رهبر انقلاب در دیدار اخیر خویش با کارگران، تصریح کردند باید در جامعه و در میان مردم، فرهنگ «کار» و «تولید» و «تلاش» را ترویج شود، نه روحیّه‌ی «نشستن و ثروت بادآورده را انتظارکشیدن». ازاین‌رو، نهاد‌های رسمی ازجمله صداوسیما، نباید برنامه‌هایی که از قبیل: «بخت‌آزمایی» است را ترویج کنند.