ثروت

بسیاری از ابرثروتمندان، به‌ویژه در اروپا، بخشی از ثروت خود را مدیون استعمار تاریخی و بهره‌برداری از کشورهای فقیر هستند. به‌عنوان مثال، ثروت «وینسنت بولوره» [2] که امپراتوری رسانه‌ای وسیع خود را در خدمت راست‌گراهای فرانسه قرار داده، تا حدی از فعالیت‌های استعماری در آفریقا به‌دست‌آمده است.

گزارش آکسفام در مورد نابرابری و قدرت شرکت‌های جهانی نشان می‌دهد که پنج مرد ثروتمند جهان از سال ۲۰۲۰ تاکنون ثروت خود را بیش از ۲ برابر افزایش داده و ثروت خود را از ۴۰۵ میلیارد دلار به ۸۶۹ میلیارد دلار رسانده‌اند. ثروت ۵ ابرثروتمند جهان طی سه سال گذشته هر ساعت ۱۴ میلیون دلار اضافه شده است درحالی‌که نزدیک به ۵ میلیارد نفر در این مدت فقیرتر شده‌اند.

شواهد بسیار حاکی از آن است که پول، بالاتر از مقدار معینی، قدرت زیادی در خرید شادی و تامین حد بالاتری از خوشحالی را ندارد، با این حال، افراد بسیار ثروتمند همچنان بر این باورند که ثروت بیشتر میتواند آن‌ها را خوشحال‌تر کند و معتقدند: شادی از پولی حاصل می‌شود که هنوز ندارند و باید آن را کسب کنند.

مشاهده سطح بالای تبعیض اقتصادی در کشور‌ها موجب شده است تا حس یاس و ناامیدی نسبت به آینده در جامعه فقیر افزایش یافته و یک حس نفرت نسبت به جامعه پولدار بوجود آید. قیام و شورش اجتماعی اقشار فقیر در جهان علیه سرمایه داری و ثروت افزونی ثروتمندان با افزایش لایه‌های شکاف طبقاتی یکی از تبعات خطرناک برای جامعه جهانی بوده است.

اغنیا و توانگران میتوانند از عنوانِ "شرالامه" (اشرارِ امت) که پیامبر اکرم (ص) به آنان داده است (شر امتی الاغنیاء ...)، خود را نجات دهند و داخل عنوان "خیرالامه" شوند! اما نسبتِ ما با " اشرارِ امت " (که تعبیری بی سابقه از سوی پیامبر اکرم است و شامل ثروتمندانی میشود که حاضر به انفاقِ مال خود نیستند!)، طبقِ نص آیات و روایات دقیقا باید چگونه باشد!

بحران‌های بیکاری معمولاً چهره‌ای مردانه داشته‌اند. از دوران رکود بزرگ تا بحران مالی ۲۰۰۸ اغلب کسانی که بیکار می‌شدند، مردان بودند. اما بیکاری‌های برآمده از پاندمی جدید، بیشتر از همیشه گریبان‌گیر زنان شده است و در این میان، مادران تنها، بزرگ‌ترین آسیب‌ها را خورده‌اند. بدون مهدکودکی که بچه‌ها را برای چند ساعتی نگه دارد و بدون همسری که در خرید و کار‌های خانه کمک کند، ادامه‌دادن هر نوع شغلی، برای این مادران، تقریباً ناممکن شده است.

اما بعد از اشاراتی که از اهمیت بی‌نظیر و بنیادی "عدالت" در دین و دینداری و جامعه و حکومت دینی گذشت، آنچه در این نوشتار کوتاه از میان مباحث گسترده مربوط به عدالت (مفهوم شناسی، نظریات و مناظرعدالت و...) مراد است؛ نگاهی کوتاه به مفهوم کاربردی عدالت در حکومت اسلامی؛ با توجه به دو مفهوم "فقرزدایی" و "تکاثرستیزی" به عنوان دو رکن و اصل والزام اصلی در نظریه عدالت و حکومت عادل دینی است.

چرا از بچه‌پول‌دار‌های نازپرورده بدمان می‌آید؟ چرا حتی وقتی آرزوی پولدار شدن می‌کنیم، همیشه به خودمان وعده می‌دهیم که پولدار‌هایی خواهیم شد که شبیه این بچه‌پولدار‌ها نخواهند بود؟ در مقابل، به همان اندازه که از پولدار‌ها بدمان می‌آید، نگاه مثبتی هم به فرودستان داریم. یعنی آدم‌های فقیر را، حتی وقتی هیچ‌چیز دربارۀ آن‌ها نمی‌دانیم، آدم‌هایی ارزشمند و مهربان تلقی می‌کنیم. گویا ماجرا فقط نوع‌دوستی یا برابری‌طلبی نیست. اگنس کالارد، فیلسوف پرطرفدار این روزها، جواب جدیدی به این سوال می‌دهد.