نظم جدید

منطقه غرب آسیا اکنون درگیر دوره‌ای از بی‌ثباتی و عدم تعادل است؛ وضعیتی که از فروپاشی نظم حاکم و نظمی جدید که هنوز متولد نشده، ناشی شده است. جنگ آمریکا علیه ایران، مهم‌ترین تحول در این دوره آشفته منطقه‌ای است و نتیجه آن برای غرب آسیا تعیین‌کننده خواهد بود.

«جنگ رمضان» را می‌توان به‌مثابه یک «لحظه آشکارگی» فهم کرد؛ لحظه‌ای که در آن، برخی از امکانات پنهان جامعه خود را نشان می‌دهند؛ از خودباوری و همبستگی گرفته تا توان راهبردی و فناوری. این امکانات، اگر به‌درستی دیده و تداوم یابند، می‌توانند همان پلی باشند که امید را از سطح گفتار، به سطح واقعیت تاریخی منتقل کنند.

چین امروز خود را در موقعیتی می‌بیند که تا حدودی یادآور آلمان در آستانه جنگ جهانی دوم است: از نظر تولید و فناوری از رقیب اصلی بین‌المللی خود پیشی گرفته است (بریتانیا برای آلمان، ایالات متحده برای چین)، اما موقعیت جغرافیایی و کمبود منابع داخلی آن را در تنگنا قرار می‌دهد و قابلیت‌های توسعه‌طلبانه دشمن آن را محدود می‌کند.

نتیجه سخن پیشین برای موضوع فعلی چیست؟ منطقه غرب آسیا و خصوصاً ایران را اصطلاحاً لولای شرق و غرب عالم دانسته‌اند. ایران در محور ترانزیت شرق به غرب در طول تاریخ قرار داشته و این موقعیت جغرافیایی، اقتضائاتی را پیش پای وی قرار داده است. تمدن‌ها هریک تلاش داشته‌اند تا با حذف ایران از معادلات جهانی، راه‌های تجارت خود را هموارتر کنند. حضور ایران در چنین جغرافیایی به‌طور ناخواسته او را به کشوری جهانی تبدیل می‌کند.

اگر ساختار نتواند اهدافی که برای آن طراحی‌شده را برآورده سازد، چاره‌ای جز فروپاشی و جایگزینی با ساختار دیگر ندارد. پیداست که ساخت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی زندگی بشر در برابر بحران‌ها ناکام مانده، مشکلات تبدیل به بحران شده و نظم‌های کنونی -که چند قرن خودنمایی می‌کند- را تهدید می‌کند. یکی از این کلان نظم‌ها و ساختارهای موجود، نظام دولت-ملت است.