پیام رسان

با توجه به اهمیت موضوع فضای مجازی یک دهه قبل شورای عالی فضای مجازی تشکیل می‌شود و برای اینکه بتواند مصوبات را تبدیل به عمل و اقدام عملی کند، مرکز ملی فضای مجازی هم تشکیل می‌شود، اما دریغ از یک گام مثبت، متأسفانه در دولت‌ها اعتقاد و باوری وجود نداشت که به میدان مقابله کردن وارد شدند و حتی اختیارات ادارات کشور را در اختیار شبکه‌های خارجی قرار دادند.

در این جا می خواهیم نگاهی منصفانه به پلتفرم های ایرانی بیندازیم تا با ذکر معایب، راه حل های مناسب را نیز بیان کنیم. این نکته مهمی است که در هیاهوی پر رنگ و لعاب شبکه های اجتماعی خارجی به ویژه اینستاگرام که بازارش در ایران بسیار داغ شده؛ روبیکا توانسته در بازه زمانی اندکی جای خود را بین بخشی از جامعه باز کند و اعتماد نسبی را در میان آنها فراهم سازد.

مسئولین فنی روبیکا به این مساله اشراف و آگاهی کامل دارند و به مشکلات محتوایی آن واقف هستند، ولی نوع نگاه آن‌ها به مساله پلتفرم ایرانی کاملا تجاری وبیزنسی است. در واقع آن‌ها معتقدند که با ایجاد محدودیت در روبیکا بخش اعظمی از مخاطب خود را از دست می‌دهند و در رقابت با سایر پیام رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی شکست خواهند خورد.

حدود ۳هزارمیلیاردتومان برای تهیه محتوای مناسب در نظر گرفته‌شده، اما اگر ضابطه تولیدمحتوا نداشته باشیم همان نهاد‌هایی که برایشان نقش تعیین‌شده خود عامل مخرب میشوند. اساساً هیچ سیاست‌گذاری نمی‌بینم بلکه همه رفتار‌ سلیقه‌ای مدیران بی‌بهره از سوادفرهنگی است.

حضور مادی و معنوی حاکمیت به صورت مستمر نیاز نیست چرا که مسیر فضای مجازی مسیر خط کشی و یا نظارت آنلاین نبوده، شما نمی‌توانید میلیون‌ها کاربر را مجبور کنید محتوایی را منتشر کند یا منتشر نکند. حاکمیت نقش جاده سازی را داشته و با تغییر زنجیره ارزش محتوایی که بار‌ها اشاره کردم مسیر را با کیفیت می‌سازد، پس از آن براساس مسیر ساخته شده خرده تولیدکنندگان محتوایی به صورت خودجوش در این مسیر حرکت کرده و آن را حفظ می‌کنند.

اگرچه پیام‌رسان‌های‌داخلی به‌تبع بافت‌فرهنگی-بومی که برای خانواده متصور شده‌اند، از امنیت نسبی برخوردار هستند، اما عدم انسجام مدیریت محتوای تولیدشده برای کودکان و نوجوانان و همچنین موارد مکرر ناهنجاری‌های اخلاقی موجب شده تا پیام‌رسان‌های داخلی به‌ویژه روبیکا دقیقاً در راستای ضربه به ذهنیت کودکان و نوجوانان و اثرگذاری بلندمدت در آینده آن‌ها قدم بردارند.

پلتفرم‌های ارتباطی سعی می‌کنند خود را خنثی و حامل ِبی‌طرف نشان دهند. برای همین پلتفرم به‌تنهایی نمی‌تواند رسالت فرهنگ‌سازی را بر عهده بگیرد. عموماً پلتفرم‌ها تبلور ذائقه کاربرانشان هستند و دیالوگ پلتفرم-یوزر باعث نزدیک شدن انتظارات کاربر به خدمات سرویس دهنده می‌شود. گزینه‌های اصلی یا دسته‌بندی‌های روبیکا گرچه برای نمایش‌های مدیریتی خوب است، اما نسبت به هدایت مصرف خیلی مؤثر نیست.

مشکل آنجاست که احساس می‌کردیم همین‌که زیرساخت یک پیام‌رسان داخلی باشد دیگر مشکلات حل می‌شود، اما فراموش کردیم که یک پیام‌رسان برای تولید محتوا شکل می‌گیرد، بر همین اساس پیام‌رسان‌های ایرانی همچون روبیکا بدون پیوست فرهنگی و با تبعیت صرف از الگوریتم‌های خارجی، شکل گرفتند.