علم ودین

آقای «مصباح یزدی» حتی از اصطلاح «علم دینی» استفاده نمی‌کنند. عنوان کتابشان «رابطه علم و دین» است. ایشان در به‌کاربردن «علم دینی» خیلی وسواس داشتند. می‌گفتند ما باید مواجهه پیدا کنیم. آن طرف یک حرفی زده است، من می‌گویم اول باید حرفش را بفهمم، بعد با تمام میراث‌فرهنگی خودم بیایم و آن را نقد کنم. اگر توانستم، چیزی هم به آن اضافه کنم. غرض این نبود که چیز جدیدی را تأسیس کنیم.

دکتر بیژن عبدالکریمی، در کتاب «پایان تئولوژی»، با بررسی دقیق مفهوم علم دینی و علوم انسانی اسلامی، به چالش‌ها و ابهامات موجود در تعریف این مفاهیم پرداخته است. او با ارائه ۳۰ تعریف مختلف، تلاش کرده است تا روشن سازد که ایده علم دینی حتی در میان حامیان آن نیز با ابهام و ناسازگاری روبه‌روست.

علم دینی به این معناست که در حاکم‌کردن آن اصول کلی اگر یک اصلی با دین منافات دارد، آن را کنار می‌گذارد؛ مثلاً آیا جهان هدف دارد یا نه؟ الان اختلاف هست. خیلی از فیزیکدانان می‌گویند هدف دارد، برخی هم می‌گویند ندارد. قرآن به‌طور خیلی واضح می‌گوید جهان هدف دارد، بنابراین اصولی که بر علم حاکم می‌شود و با دین منافات دارد، ما کنار می‌گذاریم اما با مسلّمات دین منافات دارد.

حجت‌الاسلام اکبر اسدعلیزاده، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اعلام خبر تولید موسوعه ۱۲ جلدی درباره فارابی، گفت: او میان حکمت و شریعت آشتی داد و تعارض بین علم و دین را نفی کرد.