تجربه

گذشته از آنکه این تجربه‌ها مطابق با بیانات دینی بوده یا مخالف با آنها باشد، آنچه از منظر دین مسلم تلقی می‌شود آن است که این تجربیات، هیچ‌گاه حجت تلقی نشده و نمی‌توان تعامل یک امر دینی را با آن‌ها نمود. به‌عبارت‌دیگر، منابع دین (قرآن، روایت، سنت، عقل) روشن و مشخص بوده و فراروی از آنها هیچ‌گاه مجاز تلقی نمی‌شود.

همۀ ما کسانی را می‌شناسیم که یا خیلی زیاد در گذشته زندگی می‌کنند، یا خیلی زیاد نگران آینده هستند. بیشتر افراد در پایان زندگی‌شان، بیش‌ازهمه، افسوسِ کارهایی را می‌خورند که نکرده‌اند، چون دربارهٔ پیامد آن کارها نگرانی‌های بیجایی داشته‌اند. بقیۀ افرادی هم که نسبت به آینده بی‌تفاوت‌اند یا به گذشته اهمیتی نمی‌دهند به آدم‌های نفهم یا ریسک‌پذیرهای بی‌خِرد تبدیل می‌شوند. گذشته، اکنون، آینده؛ تاریخ، امسال، دهه‌های پیشِ رو. چطور باید این‌ها را در ذهنمان به تعادل برسانیم؟