گفتمان عقب ماندگی

اساساً گفتمان توسعه‌گرایی، عقب‌ماندگی را می‌سازد. هم از منظر فکری و هم از منظر اقتصادی. شما ایران قبل از وارد شدن به نظم جهانی را نگاه کنید، همه چیز داشته است. اما از وقتی وارد ساختار اقتصاد جهانی می‌شود، آهسته‌آهسته تبدیل می‌شود به کشور تک‌محصولی. پس عقب‌ماندگی چه در ساحت نظری و چه در ساحت عینی، حاصل مشارکت در توسعه و ساختار جهانی سرمایه‌داری است.

من نمی‌گویم تمدن اسلامی و الگوی پیشرفت که توسط انقلابیون مطرح می‌شود را باید دور بیندازیم و به درد نمی‌خورد، ممکن است در مورد شخص خاصی بگویم این طرح بحث را بی‌بنیه و بدون پشتوانه مطرح می‌کند، اما در خصوص کلیت بحث چنین چیزی نمی‌گویم، این امتداد یک تاریخی است که امام خمینی (ره) شروع کرده است، موضع من موضع غرب‌گرایی نیست، من هم طرفدار تمدن اسلامی هستم، اما می‌خواهم بگویم مراقب باش در ترسیم تمدن اسلامی تمدن غرب را به‌صورتی دیگر مراد نکنیم. دکتر داوری هم همین التفات را تلاش می‌کند بدهد که وقتی شما به بنیادهای غرب توجه نداری و آن را نمی‌شناسی، نمی‌توانی از آن رهایی پیدا کنی و کسی می‌تواند آن را بشناسد که به جان خود آن را آزموده باشد.

یک جریان، جریانی است که می‌خواهد نخود و لوبیای غرب را جدا کند، می‌خواهد به راحتی میان دستاوردهای تکنیکی غرب تفکیک کند که به نظر من نماد اصلی آن در برهه قاجار، خود دربار قاجار است، در دوره پهلوی دربار پهلوی است و در دوره انقلاب اسلامی، جریان کارگزاران سازندگی است که تقلیل می‌دهد ماجرا را و تصور می‌کند به‌راحتی می‌توان نخود و لوبیای غرب را از یکدیگر تفکیک کند. مفاهیمی همچون ژاپن اسلامی، چین اسلامی، مالزی اسلامی و... از دل این ایده متولدشده‌اند.