افول آمریکا

همان‌طور که آتن نتوانست به طور کامل درک کند که قدرت دریایی و مالی آن برای تضمین سلطه نامحدود کافی نیست، امروزه نیز به نظر می‌رسد که ایالات متحده قادر به تشخیص این نیست که برتری فناوری، نظامی و پولی آن دیگر برای حفظ نظم جهانی که پایه‌های آن در حال تغییر است، کافی نیست.

تنها برچسب مناسبی که می‌توان با آن سیاست خارجی ترامپ را توضیح داد، «هژمون غارتگر» است. یک هژمونِ غارتگر، قدرت مسلطی است که می‌کوشد روابط و تعاملات خود با دیگران را به‌صورت «حاصل‌جمع صفر» تنظیم کند؛ به‌گونه‌ای که منافع همیشه به نفع خودش توزیع شود.

استفاده ترامپ از قدرت نظامی آمریکا و سیاست خارجی تهاجمی وی در دوره دوم ریاست‌جمهوری بیش از آن‌که نشانه اعتمادبه‌نفس یک ابرقدرت باشد، بازتابی از نگرانی عمیق درباره افول جایگاه آمریکا در جهان است. اقداماتی، چون حمله به ایران، مداخله در ونزوئلا و فشار بر متحدان بر سر گرینلند، بیشتر از آنکه مبتنی بر یک راهبرد حساب شده باشد از ترسِ از دست دادن قدرت و جایگاه جهانی آمریکا ناشی می‌شود.

غرب طی دو دهه گذشته، به قدری برای انسان معاصر شگفتانه داشته است که حتی در طول تاریخ خود نیز این‌گونه نبود. جهانی‌شدن اینترنت، ظهور شبکه‌های مجازی، اختراع هوش مصنوعی و مواردی از این دست، هریک به منزله یک گشت در تاریخ تجدد حساب می‌شود. به‌این‌ترتیب، پرسش مهم آن است که علی‌رغم افزایش دیوانه‌وار سرعت اختراعات و ابداعات تاریخ‌ساز غرب، چگونه می‌توان باز هم از انگاره افول این تمدن سخن گفت؟

 ورود جدی کشور ما به عرصه‌های گوناگون اعم از هسته‌ای، نانو، صنایع هوا و فضا، ساخت پهپاد‌های پیشرفته و... نشان از چندقطبی شدن رقابت‌های علمی در آینده دارد. به نظر می‌رسد که می‌توان پهپاد شاهد ایرانی را استعاره‌ای از وضعیت فناوری در دنیای جدید دانست. علی‌رغم آنکه روزگاری شرق، تمام تلاش خود را برای ساخت کپی‌های دست چندم از تکنولوژی غرب صورت می‌داد، اما امروزه یکی از تلاش‌های کشور‌های بزرگ دنیا نظیر آمریکا، لهستان، روسیه و... کپی‌برداری از شاهد ایرانی است.

اروپای قرن نوزده، آبستن تنش‌های بسیاری بود. پس از مهار طاعون توسط ناپلئون که می‌رفت تا سرتاسر اروپا را ذیل سلطه خود آورد، کنفرانسی میان فاتحین نبرد با وی شکل گرفت. این کنفرانس که بعدها به کنفرانس «وین» و خاستگاه ایده «توازن قوا» شهرت یافت، متشکل از قدرت‌های بزرگ آن روز نظیر انگلستان، روسیه، اتریش و... بود. خوانش رسمی و آکادمیک از این کنفرانس آن است که کشورهای اروپایی، پس از مشاهده بی‌ثمر بودن سی سال جنگ، نهایتاً بر سر مفهوم توازن قوا با یکدیگر به تفاهم رسیدند، اما واقعیت آن است که همه چیز آن‌قدر هم متمدنانه پیش نرفت.

روی‌گردانی از مسیحیت و الحاد در آمریکا با چنان سرعتی در حال پیشروی است که حسب پیش‌بینی‌ها، مسیحیت تا چند دهه آینده دیگر در اکثریت نخواهد بود. اگر بخواهیم این وضعیت را به طور خلاصه و کوتاه صورت‌بندی کنیم، می‌توانیم بگوییم وضعیت امروز غرب، عبارت است از «کار کمتر، سکس بیشتر و عبادت هیچ».

دانشگاه‌های آمریکا توانسته‌اند رهبری این کشور را به دلیل جذب افراد بلندپرواز از سراسر جهان تقویت کنند. آنها با شور و شوق تابعیت آمریکا را دریافت کرده‌اند و ارزش‌های دموکراتیک را در خارج از کشور گسترش داده‌اند.

ساختارهایی که به رؤیای آمریکایی جان می‌بخشیدند، به‌تدریج در حال فروپاشی هستند، آجر به آجر و پل به پل، همه چیز دارد از بین می‌رود و این وضعیت، نشان‌دهنده ضعف یک ملت است که زمانی به دستاوردهای خود می‌بالید. هنگامی که این ساختارها از بین بروند، آن رؤیا نیز از میان خواهد رفت.

آمریکا در قرن ۲۱، مسیر زوال را طی می‌کند و ۲ روند هم‌زمان و جهانی شامل سرعت بالای پیشرفت تکنولوژی و همچنین پیچیدگی امور بین‌المللی، باعث می‌شود که این کشور نتواند این زوال را متوقف کند.

اقدامات ریاضتی دولت‌های آمریکا و عدم اختصاص بودجه برای بازسازی مدارس دولتی در این کشور وضعیت بسیار اسفناکی را رقم زده است؛ وضعیتی که آسیب‌پذیرترین قشر جامعه آمریکا یعنی سیاهان و رنگین‌پوستان بیشتر از آن صدمه می‌بینند.