ملی گرایی

این جامعه به نظر من مرض قلب ندارد. اختلافاتی که داریم به مرض قلب بازنمی‌گردد، به نقطه تحلیلی ما بازمی‌گردد. یعنی بعد از آن روز، وقتی می‌خواهیم همین حادثه را تحلیل کنیم، بزرگواری که در همین حادثه توییت زده که «من زخم‌خورده جمهوری اسلامی‌ام ولی بااین‌حال پای ایران می‌ایستم» و در مقابل دشمن صهیونیستی اعلام موضع می‌کند، بلافاصله وقتی می‌خواهد همین وحدت را تحلیل کند، ناگهان یک نامسئله‌ای به اسم «دوگانه ملیت و امت‌گرایی» را در میان قرار می‌دهد و می‌گوید ما باید دیگر امت گرا نباشیم و ملی‌گرا باشیم.

پس از آنکه انقلاب اسلامی محقق شد، ایدئولوژی ملی‌گرایی که در تخاصم با اسلام شکل‌گرفته بود، مورد اقبال انقلابی‌ها قرار نگرفت؛ چرا که روایت پهلوی از جنگ با غرب، یک روایت مخدوش و ناقص بود و درعین‌حال، در تضاد با اسلام سیاسی موضع گرفته بود. پهلوی ۱۴۰۰ سال، انتخاب انسان ایرانی به‌عنوان مسلمان زیستن را سانسور کرد.

بر اساس داده‌های ارزشمند نگرش‌آور و سایر داده‌های دیگری که اخیراً جمع‌آوری شده‌اند، مردم ایران کمترین همدلی و سمپاتی را با کشور اسرائیل دارند و بیشترین دشمنی را نیز نسبت به این کشور نشان می‌دهند. شاید اگر این حمله از سوی آمریکا انجام می‌شد، نتایج در عرصه عمومی کمی متفاوت بود، اما اسرائیل واقعاً در سال‌های اخیر برای افکار عمومی ایران چهره‌ای بسیار منفی داشته است.

«ناسیونالیسم» اثر الی کدوری تاریخ‌نویس حوزه خاورمیانه، نه فقط تحلیلی تاریخی از پیدایش این ایدئولوژی در بستر مدرنیته غربی است، بلکه هشداری است درباره پیامدهای سیاسی و اخلاقی آن در جهان امروز.

برای فردید «غرب» سوژه است. فکر فردید آگاهی فزاینده‌ای از غرب و مدرنیته دارد و مخاطبان خود را گوهرِ آگاهی از غرب و آگاهی از گوهرِ غرب می‌بخشد. این متفکر دربارۀ غرب بسیار تأمل می‌کند؛ نه تحول. فکر او راهی به سازش با غرب ندارد؛ اما در فکر زایش از غرب هم آن‌چنان که باید نیست. فکر فردید در برابر غرب که «مکر لیل و نهار» می‌خواندش چاره‌جویی می‌کند، اما درنهایت ناچار است.

کشورهای خاورمیانه در تلاش‌های خود برای جلوگیری از برتری آمریکا، اکنون به دولت‌گرایی چین به‌عنوان یک مدل برای همکاری و احتمالاً الگوبرداری نگاه می‌کنند.