رضاشاه

حکومت پهلوی مأموریت داشت که تمام قواعد نظم سکولار را اجرا کند و مانند اروپا در ایران هم بیرون و اندرون را یکی کند. بنابراین داستان حجاب در این بستر قابل فهم است و در واقع علت توجه استعمارگران به زنان در قالب قواعد نظم سکولار تبیین می‌شود.

مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری با درکی سیاسی از عرصه جامعه و حکومت در ایران، از مدل‌های مرسوم کنش سیاسی فاصله گرفته و با همین درک سیاسی، در صدد تربیت مجتهد و تأسیس حوزه علمیه قم برآمده است.

حاکمیت نگاهش این‌گونه است که در دوره‌های پهلوی، کدخدا در مقطعی انگلستان است و بعد از آن به سمت آمریکا می‌رود و احساس می‌کند که باید این کار را بکند. حالا یک نیروی دانشجو که می‌گوید آمریکا نه‌تنها باعث پیشرفت ما نمی‌شود، بلکه امپریالیسم است و یک نوع استعمار نوین است و دارد کشور ما را تضعیف می‌کند که ممکن است به ما صنایع مونتاژی بدهد؛ ولی در عوض شیره وجودی ملت را می‌گیرد؛ وقتی حاکمیت با این مدل اعتراض مواجه می‌شود، او نمی‌تواند این را در ساختار خودش بپذیرد و سرکوبش می‌کند و این سرکوب باعث می‌شود که این آدم از خودش برخورد خشونت‌آمیز نشان بدهد.

دانشگاه فکر می‌سازد؛ از جمله فکر سیاسی و مأموریتش این است که محل خلاقیت و تولید اندیشه باشد. این تولید اندیشه در دوره جدید به اندیشه‌های کاربردی و تکنولوژی هم رسیده و از خودآگاهی آغاز می‌شود. از سؤال «ما که هستیم»؟ و «هویتمان چیست؟»

علاقه درب خروج نمی‌شناسد و لذا میرزاده عشقی اواخر جنگ جهانی اول، تصمیم به برگشت گرفت. ابتدا در زادگاهش، همدان مدتی ماند و بعد به تهران رفت. زمانی که وثوق‌الدوله قرارداد ۱۹۱۹ که مفاد آن تحت‌الحمایگی ایران از سوی بریتانیا بود را بست. به گوش میرزاده عشقی که رسید، به شدت با این قرارداد نقاضت ورزید و ابیاتی در مخالفت با این قرارداد و وثوق‌الدوله سرود.

رضاشاه حرکت به سمت پیشرفت و تمدن، به مسائل بنیادی و فکری جوامع غربی توجه ویژه‌ای نداشت، بلکه بیشتر تغییرات ظاهری و سطحی مد نظر وی بود. او برای عملی کردن تفکرات خود در مسیر مدرنیزاسیون ایران، سطح اجتماع را هدف قرار داد. اما نوسازی فرهنگی و اجتماعی مسئله‌ای نبود که رضاخان بتواند درباره‌اش طرح مطلوب و مناسبی ارائه دهد؛ زیرا شاه با این مسائل بیگانه بود؛ ازاین‌رو بیش از سایر مسائل به رهنمود‌های دیگران و اقدامات مقلدانه احساس نیاز می‌کرد.

در اردیبهشت‌ماه ۱۳۳۲ دکتر مصدق، شاه را وادار کرد که امور املاک پهلوی را به دولت واگذار کند. هنگامی‌که دکتر مصدق به نخست‌وزیری رسید، این مصوبه همچنان جریان داشت. املاک پهلوی در دوره رضاخان و پس از آن دوره محمدرضا، به قدری زیاد شده بود که سوژه رسانه‌های خارجی نیز شد! در این یادداشت به مرور داستان املاک پهلوی‌ها در ایران می‌پردازیم.

یکی از مبارزان انقلاب می‌گوید: روزی مادرم به حمامی در محله دورافتاده مشهد می‌رود. پاسبانی به او و زن دیگری حمله می‌کند که چادرشان را بردارد. آن‌ها فرار می‌کنند. پای مادرم به چارچوب در، گیر می‌کند و می‌افتد. اول بچه‌اش سقط می‌شود و بعد از چند روز به شهادت می‌رسد.

حضور مهره‌های فعال و مؤثر بهائیت در قسمت‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی نشان‌دهنده عمق نفوذ این جریان استعماری در دوران حکومت پهلوی است؛ به عنوان مثال «تیمسارعبدالکریم ایادی»، از عناصرکلیدی و مهم تشکیلات بهائیت دردوران پهلوی، پزشک مخصوص شاه و با نفوذترین فرد دربار بود. حبیب‌الله عین‌الملک یکی دیگر از مهره‌های فعال و مؤثر بهائیت در سیستم حکومت پهلوی بود.