شعار

آیا بهره‌مندی جزئی و کلی برخی نیروهای انقلاب از ایده‌های چپ نظیر کنترل سرمایه از طریق محدودیت ملکیت برای تحقق عدالت اجتماعی، بدان معناست که انقلاب اسلامی در خودِ ایده عدالت نیز متأثر از جریان چپ بوده یا آنکه این اثرپذیری صرفاً در سطح برخی ابزارهای کنترل اجتماعی خلاصه می‌شده است؟

۱۵ سال از دی‌ماه ۸۸ می‌گذرد، اما همچنان روایت‌های سینمایی از آن دوران نتوانسته‌اند تصویری منسجم و ماندگار ارائه دهند. از «پایان‌نامه» تا «قلاده‌های طلا» و «آشغال‌های دوست‌داشتنی»، آثار متعددی کوشیده‌اند وقایع پرالتهاب ۸۸ را به تصویر بکشند، اما یا گرفتار شعار شده‌اند یا در دام استعاره‌های سطحی افتاده‌اند. چرا مهم‌ترین رخداد سیاسی و اجتماعی دو دهه اخیر در قاب سینما همچنان اثری درخور ندارد؟

بررسی تصاویر، نخست از اهمیت پارچه‌نوشته به منظور انتقال مفهوم خبر می‌دهد. تصاویر راهپیمایی‌ها پر است از پارچه‌نوشته‌ها و دست‌نوشته‌ها، دیوارنوشته‌ها و اعلامیه‌های انقلابیون که گویای نوعی کنش جمعی عمومی و آگاهانه است. پیام‌هایی موجز، قطعی و جریان‌ساز که هم شرایط روز جامعه را ترسیم می‌کنند و هم نوع نگرش انقلاب به آینده را مجسم می‌سازند.

سرگذشت چهارصد ساله این مرز و بوم پیام آور این موضوع بوده است که نیرو‌های اجتماعی کشور تا حدودی حذف ناپذیر هستند. ایران گرایی، غرب گرایی و اسلام خواهی سه گانه‌ای است که نیرو‌های اجتماعی کشور با قضاوت و ارزیابی در خصوص آنان و نسبت سنجی میان هویت جمعی خود و این مولفه‌ها ساخته می‌شوند. هرچند در هر برهه یک جریان ضعیف شده و جریان دیگر قدرت می‌یابد، اما این جریان‌ها هیچ کدام قابل حذف نیستند، بر همین اساس می‌توان گفت که در ابتدای انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ عموم مردم ایران هرچند مسئله هویتی خود در دعوای میان غرب، اسلام و ایران را نتوانستند حل کنند، اما به یک جمع‌بندی رسیده و انقلاب اسلامی را برگزیدند.

این جامعه‌شناس گفت : گفتار عدالت شهری برای اولین‌بار به‌عنوان هدف و غایت در سیاستگذاری شهری باید تعیین شود، نه توسعه شهری! تا این لحظه از بیان عنوان عدالت شهری فرار کرده‌اند. تقریبا جز یکی دو سال از حضور برخی شهرداران کسی درمورد عدالت در شهر حتی شعار هم نداده است.»

نویسنده سریال «دادستان» گفت: شعار برای این سریال است مگر غیر از این است؟! در صورتیکه شعار برای ذات سریال دادستان است و شعار اصلا بد نیست. در کل ذات این سریال می‌طلبد که در آن شعار دهیم.

جبار آذین، منتقد سینما و تلویزیون درباره سریال «دادستان» که آخرین ساخته کارگردان «اخراجی‌ها» است گفت: مسعود ده‌نمکی به عنوان هنرمندی متعهد، بر مبنای پایبندی به اعتقادات خود در عرصه هنر در مجموع خوب عمل می‌کند. از همین رو در فیلم‌های سینمایی و سریال‌های تلویزیونی آنچه را به آن در عرصه فرهنگ و سیاست باور دارد، به تصویر می‌کشد.

مقاله پیش­ روی نگاهی است تاریخی به ظهور، طرز تفکر، عقائد و عملکرد جریانات درون دینی که با شعار‌ها و نماد‌های به‌ظاهر دینی در میان امت اسلامی در طول تاریخ اسلام ایجاد شده‌­اند.

تحلیل کمی و کیفی شعارهای مردمی با نگاهی به کتاب «جامعه‌شناسی شعارهای انقلاب اسلامی ایران»