خلاقیت

اتفاق عجیبی که در این میان توسط خانواده می‌افتد، یک دوگانه ظاهراً متضاد است: دوگانه فرزندسالاری و کنترل‌گری. این دو با هم در نوجوان امروز جمع می‌شوند. فرزندسالاری یعنی همه چیز را برای او می‌خواهد و درعین‌حال، داشتن همه چیز او را توانمند نمی‌کند.

در نظام آموزشی‌ای که بر حفظیات بنا شده، تلاش برای معنا اغلب به دیوار ساختار می‌خورد. تجربه‌ی مطهره قمری، معلمی که از دل نظام رسمی برخاسته، نشان می‌دهد چگونه مقاومت اداری، فقر منابع و سلطه‌ی کنکور، معلمان را از آموزشِ فهم‌محور بازمی‌دارد؛ جایی که هر تلاش برای پرورش مهارت، نیازمند شکستن قالب‌های نهادینه است.

پرورش تفکر انتقادی پیش از آنکه به محتوای درسی وابسته باشد، به شیوه آموزش مربوط است. کلاسی که بر حفظیات، پاسخ‌های از پیش‌تعیین‌شده و ترس از اشتباه بنا شده باشد، مجالی برای تفکر انتقادی باقی نمی‌گذارد. نخستین گام، تغییر نقش معلم از «منبع مطلق دانش» به «راهنمای یادگیری» است. معلمی که پرسش می‌پرسد، گفت‌و‌گو را تشویق و پاسخ‌های متفاوت را تحمل می‌کند، بذر تفکر انتقادی را می‌کارد.

مدیران ارشد ما در حوزه سینما و مسائل فرهنگی کشور، برنامه‌ریزی جدی برای حوزه‌های آینده‌پژوهی در حوزه سینما ندارند. ما از ظرفیت‌های قصه‌گویی برای کودکان و نوجوانان غافل شده‌ایم. این دو قسمت عملاً فراموش شده‌اند. آینده برمی‌گردد به اینکه حال و گذشته‌ای را که گذرانده‌ایم چگونه تربیت کرده‌ایم، چگونه به وجود آورده‌ایم.

فضای آموزش باید از حالت صرفاً درسی و سخت فاصله بگیرد و به سمت یاد دادن مهارت‌های زندگی، روابط انسانی، شادی، مسئولیت‌پذیری و خلاقیت حرکت کند. مدرسه باید جایی باشد که کودک خودش را کشف کند و به خودش برسد، نه به محفوظات کتب درسی.

وقتی نمی‌توانیم متدها، روش‌ها و ایده‌هایی را برای تغییرات در مدرسه داشته باشیم، سیستم مدرسه را تغییر می‌دهیم یا مدرسه جدید ایجاد می‌کنیم. مثل ایجاد مدارس سمپاد که کار اشتباه را با فشار بیشتری انجام می‌دهیم و به دانش‌آموزان القا می‌کنیم که تحت منظومه مصرف‌گرایی، فقط درس بخوانند و تست بزنند. در حالی که ما در مدارس دولتی مناطق محروم قم هم می‌توانیم مهارت‌آموزی و خلاقیت محوری را در بین دانش‌آموزان اجرا کنیم.

مرتضی اسدی دیپلم نقاشی خود را سال ۱۳۵۷ از هنرستان هنر‌های زیبا گرفته و مدرک لیسانس نقاشی را از دانشکده هنر‌های زیبای دانشگاه تهران در سال ۱۳۶۷ و فوق لیسانس ارتباط تصویری (تصویرسازی) را از دانشکده هنر‌های زیبای دانشگاه تهران در سال ۱۳۷۵ دریافت کرده است. سال ۱۳۹۱ نیز دکترای خود را در رشته پژوهش هنر از دانشگاه شاهد گرفت. او سابقه تدریس در دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد، دانشکده هنر‌های زیبای دانشگاه تهران، دانشکده هنر دانشگاه اصفهان و دانشگاه سوره تهران را در کارنامه دارد و شاگردان بسیاری را تربیت کرده است که برخی از آن‌ها بسیار نام‌آشنا هستند.

ما در برخورد با دختر نوجوان ایرانی می‌بینیم که او رفتار‌های پسرانه از خود بروز می‌دهد و ما آن را مردگرایی و هنجارشکنانه تفسیر کردیم، در حالی که این جامعه بوده است که هیچ گاه قدرت عملکرد لازم را به دختر نوجوان ایرانی نداده است و او به همین خاطر رفتار پسرانه را انتخاب کرده است. چرا برچسب هنجار شکنی به نوجوان می‌زنیم؟ چرا به نوجوان دختر می‌گوییم که از جنسیت خود فاصله گرفته است؟

معاون فرهنگی و اجتماعی مرکز رسیدگی به امور مساجد استان تهران می گوید: یکی از مباحث مهمی که برای اقبال جوانان و نوجوانان به مسجد مطرح است، سپردن مسئولیت به ایشان است؛ این مسئولیت دادن ولو یک مسئولیت خُرد و کوچک، موجب می‌شود که نوجوان احساس کند در مسجد نقش‌آفرین است و از ظرفیت او استفاده می‌شود. نوجوان تمایل به ورود در حوزه‌ ایده‌پردازی و برنامه‌ریزی ندارد و بیشتر علاقه‌مند به کار اجرایی است، ولی جوان دوست دارد که از فکر و ایده‌اش بهره‌برداری شود. وقتی به مطالبات این قشر، در مسجد پاسخ داده شود، قطعاً حضور ایشان در مسجد چشمگیر خواهد بود.

غلامرضا طریقی معتقد است شعر آیینی باید موضع داشته باشد و آسیب شعر‌های امروز آیینی این است که درگیر توصیف و ردیف‌کردن قافیه هستند، در حالی که باید به سمت اندیشه برگردند.

شاید حاشیه‌های اخیر مسابقه "سیم‌آخر" شبکه سه بیشتر ما را یادِ این نکته بیندازد چرا به مسابقه‌های ایرانی برنمی‌گردیم و خلاقیت و نوآوری را احیاء نمی‌کنیم؟

بهترین و مناسب‌ترین دوره سنی برای رشد خلاقیت هر فرد دوران کودکی است اما متاسفانه در اکثر مواقع که کودک در حال فکر کردن است مربیان، کارشناسان و اولیا فکر می‌کنند او در حال وقت تلف کردن است