جامعه ایرانی - صفحه 3

تقابل و تناقض بین اینستاگرام و حجاب باعث شده است این پلتفرم در اختیار مخالفان حجاب باشد یعنی درواقع هژمونی اینستاگرام در دست مخالفان حجاب است. در اینجا اینفلوئنسرهای محجبه به رنگ‌های شاد، شیک‌پوشی و جذابیت بصری کشیده شده‌اند و به قول «برونو لاتور» یک انحراف در آن‌ها ایجاد شده است.

در تحلیل وضعیت جامعه ایران آنچه مهم و مورد تامل می‌نمایاند این است که شاید نتوان حکمی کلی درباره همه جامعه ایران صادر کرد و جامعه ایران را با یک تحلیل واحد سنجید. جامعه ایران واجد پیچیدگی‌هایی است که باید آن را در ارائه تصویر از آن لحاظ کرد.

​​​مواجهه اصحاب علوم اجتماعی ایران با «نظریه‌ها» از کلیدی‌ترین مباحث برای شناخت وضعیت علوم‌انسانی و اجتماعی مدرن در ایران است. آنچه در کلاس‌های درس و در رساله‌های دانشجویی می‌گذرد، نشان می‌دهد که موقعیت «نظریه» و «روش» در دانشگاه ایرانی هنوز پرمناقشه است. کابوس رساله‌نویسی، انتخاب نظریه یا نوشتن بخش نظری رساله است؛ بخشی که اغلب بسیار پرطمطراق نوشته می‌شود. هرچند این فربهی مفصل بخش‌های نظری کتاب‌ها و رساله‌ها، لزوماً به معنای فهم درست همان نظریه‌ها هم نیست و گاه بسیاری از ظرایف نظریه‌ها نیز در این مسیر قربانی بدفهمی‌ها و فهم ناقص می‌شود.

در ایران بین الگوی «دولت دانش» و «کار دانش» رابطه نزدیک وجود دارد. ما می‌بایست از لحاظ راهبردی همزمان به دولت دانش و کار دانش متکی شویم. دولت دانش باید ساماندهی‌های لازم را با استفاده از سیاست‌های اجتماعی درست در قالب یک الگوی برنامه ریزی شده پیرامون اقتصاد دانش و جامعه دانش اتخاذ و اجرا نماید و کار دانش نیز که متشکل از سرمایه داران و نیرو‌های متخصص ایران است، با دولت همکاری نماید.

بعد از مشروطه، زیست جهان ایرانی به‌نوعی نهاد‌های مدرن را درون خود تأسیس کرد. مثل مجلس یا پارلمان، توزیع قدرت که در تأسیس قوای سه‌گانه نمود یافت. ارتش، وزارتخانه و... همه و همه نمود‌های این نهاد‌های مدرن به‌حساب می‌آیند. در سالیان اخیر، اما طیف‌بندی نیرو‌های حاضر در این نهاد‌ها کمتر از پیش شده است. شاید به همین دلیل باشد که ایده دوقطبی شدن جامعه پررنگ‌تر شده است. اما واقعیت از قرار دیگری است. به نظر من جامعه ایران، خیلی متنوع‌تر از این دو طیف حاضر در قدرت است.

اگر بخواهید ۱۵۰ سال اخیر را بررسی کنید، از اواخر قاجار به این سو، روحانیون و طلاب همواره یکی از گروه‌های مرجع مهم بودند در کنار روشنفکران که در دوره معاصر ظهور نمودند. این دو گروه در کنار همدیگر دو عامل پررنگ بوده و گروه مرجع اصلی را شکل داده‌اند برای تحولات دوره مدرن؛ بنابراین آنجایی که انسان، منویات و آرزوهای اخلاق گرایانه خود را بر یک الگوی اجتماعی و قشر مشخص فرافکنی می‌کند، آنگاه گروهی شکل می‌گیرد که عالم دینی و روحانی می‌شود.

تحقیقاتی که در ایران انجام‌گرفته است نشان می‌دهد مواجهات نسلی از مواجهات طبیعی به مواجهات مخاطره‌آمیز تبدیل‌شده است. یعنی نسل‌ها بر پایه‌ی دیگری فرض کردن نسل دیگر، نسل امروز نسل دیروز را مقصر وضعیت خودش می‌داند و بالعکس.

اسمعیل خلیلی پژوهشگر علوم اجتماعی و علم معتقد است که از زمان عباس میرزا تاکنون هویتمان را از طریق نفی دیگری تعریف کرده‌ایم و تعریف اثباتی از خودمان نداریم و این یکی از مشکلات ماست.

بسیار دیده شده است که افراد مختلف در مورد وضعیت دینداری جامعه اظهارنظر کرده و بدون اتکا به یافته‌های تجربی قابل اعتنا، حکم کلی در مورد دینداری جامعه صادر کرده‌اند. تا آنجا که این موضوع به محافل غیرعلمی و غیرآکادمیک مربوط باشد موضوع مهمی نیست چه اینکه معمولا در مورد سایر متغیر‌ها هم افراد غیرمتخصص اظهارنظر می‌کنند. مساله از جایی شروع می‌شود که عده‌ای بخواهند با پوشش علمی به مساله وضعیت دینداری پاسخی غیرعلمی بدهند.

جامعه شناس و استاد دانشکده علوم اجتماعی گفت:کاش مداوم شلاقِ بی دینی را به زمین نکوبیم و دم از دچار شدن مردم به بی دینی نزنیم. البته من دلسوزان دینداری را تخطئه نمی‌کنم، اما باید دینداری را به صورت درست و دغدغه‌مند پیگیری کرد و رقابت‌های دیگر را در این عرصه وارد نکرد.