عدالت خواهی

آنچه در انقلاب مشروطه در عمل تحقق پیدا کرد چیرگی گفتمان آزادی‌خواهی بر عدالت‌خواهی بوده و در واقع آزادی محور اصلی و مبنا بوده و در هسته مرکزی آن قرار داشته و عدالت در ذیل آن. اما در انقلاب اسلامی برعکس شد یعنی عدالت در هستۀ کانونی انقلاب قرار گرفت و آزادی در حاشیۀ آن

ایران از لحظه پس از انقلاب ۱۳۵۷، نه حاضر شد در بلوک چپ حضور یابد و نه حاضر شد در بلوک راست عضو شود. به چه دلیل؟ چون هیچ‌کدام را درمان خود نمی‌داند. درست است. در جزئیات نسخه‌ها گاهی اوقات ممکن است گاهی به سمت راست و گاهی به سمت چپ متمایل شویم، ولی در هر کدام - چه آنجایی که با رویکرد لیبرالی عمل کردیم و چه آنجا که با رویکرد چپ عمل کردیم - اکنون احساس توبه داریم.

قراردادن استبداد به جای استعمار، به باور من یک تغییر اولویت خطرناک بوده که متأسفانه نهاد علم ما به سبب علقه عاطفی و احساسی که به غرب دارد، آن را مرتکب شده است. البته توجه کنید که غرض من، دوگانه‌سازی از این مفاهیم به این معنا که بگویم اصلاح داخلی را رها کرده و به مبارزه با عنصر خارجی بپردازیم، نیست؛ بلکه در مقابل این سخن که از اساس تلاش دارد تا رد پای استعمار در مشکلات ما را پاک کند.

متاسفانه در موضوع عدالت دچار ساده‌انگاری هستیم و از ظرایف و‌ پیچیدگی‌های عدالت در عرصه نظر و عمل غافلیم. همچنین تصور می‌کنیم‌ بدون وجود پشتوانه‌های تئوریک، می‌توان به سمت تحقق عدالت قدم برداشت.

«انقلاب اسلامی» خود یک طرح بزرگ در مقابل طرح جهانی است. بنابراین باید به‌طور دائم، برنامه و نقشه‌راه خود را در مقابل آن طرح جهانی و در همان مقیاس و همچنین در مقیاس ملی طراحی کند؛ چنانکه این نقشه‌ نباید منفعل از ساز و کارها و نقشه‌ها و برنامه‌های جهانی باشد؛ رهبر معظم انقلاب به‌طور مکرر در بیانیه گام دوم انقلاب فرموده‌اند که هر جا از عمل به اقتضائات انقلاب اسلامی فاصله گرفته‌ایم دچار آسیب شده‌ایم.

مخاطب اصلی خطبه منا علما و خواص جامعه هستند، این خطبه در جهت ترغیب مردم به عدالتخواهی و برانگیختن گروه‌های مختلف برای مبارزه با ظلم وارد شده و در این خطبه نهی از منکر مسئولین و بازپس گیری حقوق مظلومان جامعه، یکی از مهمترین وظایف علماء و خواص جامعه عنوان شده است.

سالیان چندیست که راه اشعار و قصاید بلند سیاسی یا اجتماعی با چاشنی جناحی به هیئت‌ها باز شده؛ اشعاری که بعضا در وصف اشخاص، نهاد‌ها یا بازو‌هایی از نظام سیاسی نیز خوانده شده و نه تنها پای برخی نقد‌ها و کارکرد سلبی را از هیئت‌ها بریده که این مسئله را به یک برخورد سیاسی یا جناحی تقلیل داده است.