احمد شاکری

سینمای آینده‌نگر، سینمای خیال‌پرداز رهاشده در آسمان خیال نیست، بلکه هنری است که تلاش می‌کند آنچه به‌صورت روش‌مند تولید شده را نمایشی کند. این تا حدودی با مبانی تولید شده درباره اهداف و کارکرد سینما و گونه‌های آن نیز مرتبط است. آیا سینما صرفاً ابزاری سرگرم‌کننده است یا تبدیل به رسانه‌ای آگاهی‌بخش است؟ دو مفهوم قرآنی می‌تواند تصویر دقیق‌تری از چیستی هنر آینده‌نگر ارائه کند؛ مفهوم «بشارت» و «انذار».

بازنمایی درست خانواده در سینما و تلویزیون نه‌تنها به شناخت عمیق‌تر شخصیت‌ها کمک می‌کند، بلکه زمینه‌ساز ترویج ارزش‌های اخلاقی و الهی در جامعه می‌شود.

ما در حالی وارد مسئله ادبیات پایداری شدیم که هنوز تکلیف خود را به نحو دقیق در مورد زوایای ادبیات داستانی یا ادبیات دفاع مقدس تعیین نکردیم. به‌عبارت‌دیگر، مطالعات ما در این زمینه کافی نیست. تئوری‌های مشخصی هم در این زمینه وجود ندارد. ما هنوز در خصوص زیرشاخه‌های ادبیات دفاع مقدس تئوری مشخصی نداریم، آن وقت چگونه عقل می‌پذیرد که این حوزه را ده‌ها برابر کنیم و در مورد آن تئوری‌پردازی کنیم؟

ادبیات مشروطه با آشنایی نویسندگان و مترجمان ما با ادبیات غرب شکل گرفت. ما از غرب تقلید کردیم، اما تولید نکردیم. یعنی یک گسست، شکاف و گسلی بین ادبیات ما رخ داد. به همین دلیل ما نمی‌دانیم که اگر فرهنگ روایی - ادبی ما در سنت‌های گذشته همچون قصه، متل، حکایت و مثل ادامه پیدا می‌کرد، به چه چیزی می‌رسیدیم؟!

شاکری گفت: کتاب رسانه فرهیختگی است؛ یعنی مواجهه با آن، نوعی ریاضت ذهنی و نوعی منش ذهنی و فکری خاص به مخاطب القا می‌کند. در مطالعه کتاب، میزان مشارکت مخاطب در فهم مطالب، به‌تناسب موضوع و نوع کتاب، بیش از رسانه‌های صوتی و تصویری است؛ به همین سبب است که اعتیاد به رسانه‌های مجازی، انسان را در خواندن کتاب به کسالت می‌کشاند.

شاکری گفت: اگر بخواهیم به شکل دقیق‌تری به ریشه‌ها و زادگاه این اصطلاح در حوزه ادبیات داستانی نوین رجوع کنیم، باید پیش از هر چیز به خاستگاه این نوع ادبی مدرن توجه نشان دهیم. رمان تلاشی برای پایان دادن به کلیشه‌های فکری و ادبی ادوار پیش از خود بود. در تعریف مشهور از رمان آن را روایتگر انسان مسأله‌دار یا پروبلماتیک دانسته‌اند. انسان پشت کرده به سنت‌ها؛ و رمان را نیز روایتی خود بسنده و تشخص یافته دانسته‌اند که انسان را در کانون توجهات خود قرار می‌دهد. انسان پرسشگر و شکاک که بند‌های گذشته خود را بریده است و در صدد جستجو درباره خود و هستی است.