امیرالمومنین (ع)

با بررسی بیش از ۸۰ هزار منبع در کتابخانه‌های جهان، سید صادق موسوی نسخه‌ای کامل و اصلاح‌شده ارائه کرده است تا خلأهای نسخه شریف رضی پر شود و کلام امیرالمؤمنین (ع) برای پژوهشگران و مخاطبان جهانی قابل فهم‌تر گردد.

سیره حضرت هم نسبت به ارتشیان و هم نسبت به افراد مسئول، چنین بود که یک نیروی مطمئن اطلاعاتی قرار می‌دادند تا عملکرد این فرد را به ایشان گزارش دهند. نامه‌ای که حضرت علی (ع) به عثمان بن حنیف در تقبیح حضور وی در جمعی اشرافی می‌نویسد، نشانه همین است. چون نظارت داشته، می‌فهمد که این آقای عثمان در یک دعوت اشرافی شرکت کرده است.

یکی از روش‌های عزل حضرت علی (ع) این بود که کارگزاری را می‌فرستادند و طبیعتاً آن کارگزار قبلی می‌دانست که دیگر عزل شده است. البته کارگزاران عثمان اکثراً قبل از آمدن کارگزار حضرت علی (ع)، بیت‌المال را برمی‌داشتند و فرار می‌کردند. مثلاً «عبدالله بن عامر» - کارگزار بصره - بخشی از بیت‌المال را که توانست، با خودش برد. «یعلی بن منیه»، کارگزار یمن بود. او بخشی از بیت‌المال را برد و سپاه جنگ جمل (ناکثین) را از آن پولی که دزدیده بودند، تجهیز کرد.

حجت‌الاسلام علوی تهرانی استاد حوزه و دانشگاه در نشست یکصد و شصت و سوم فرهنگ مهدوی بیان داشت: مبادا که رفتار و عملکرد ما موجب آن بشود که وسیله غربالگری دیگران بشویم، وسیله آن بشویم که فردی از وجود نازنین امام مهدی عجل الله تعالی فرجه شریف فاصله بگیرد.

امیرالمومنین وقتی که به خلافت رسید، مطابق سنت پیامبر بیت المال را بین افراد مدینه بالسویه تقسیم کردند. وقتی که مورد اعتراض قرار گرفتند، فرمودند اگر این اموال، دارایی‌های شخصی من بود، به طور مساوی بین مردم تقسیم میکردم! حال آنکه این اموال داریی خداست! این‌ها جزو اقدام‌های ضرب الاجلی ایشان در جهت بهبود وضعیت معیشت مردم بود. مثلا زمانی که ایشان جنگ جمل را به پایان رساند، بیت المال بصره را بین افراد سپاه به مساوی تقسیم کردند

از امام علی (ع) سؤال شد از عدل و جود، کدام ارزشمندتر است؟ امام فرمود عدل امور را در جای خود می‌نهد، اما جود امور را از جهت اصلی خود خارج می‌کند. امام علی (ع) حاکمان را به رعایت عدالت حتی در نگاه به زیردستان فرمان می‌داد. امیرالمؤمنین دراین‌باره به مالک اشتر می‌فرماید: اگر دو نفر پیش تو برای کاری آمدند حتی در نحوه نگاه کردن به آنها مساوات برقرار کن. اگر این‌طور باشد اشراف بر تو طمع نمی‌کنند و ضعفا نیز ناامید نمی‌شوند.

حجت‌الاسلام محمدرضا یوسفی ضمن بازخوانی خطبه ۱۴۶ که مربوط به مشورت امیرالمومنین (ع) هنگام نبرد اعراب با ایرانیان است تصریح کرد: امیرالمومنین (ع) مخالف حکومت عمر بود در عین حال عمر می‌فهمد امیرالمومنین (ع) که مخالف او است حرفی برای گفتن دارد و به او کمک می‌کند و آن حضرت مسائل را با هم قاطی نمی‌کند و مصالح ملی را در نظر می‌گیرد.

اندیشه مشروعیت مبتنی بر قرارداد و بیعت، ردپایی در تاریخ اسلام و خاطره‌ای درست در حافظه فرهنگ شیعه ندارد. اما «دلیل» این امر ظاهرا فقدان نص نیست، زیرا نصوص دینی ما، به‌ویژه آثار به جای مانده از امیرالمومنین (ع) آکنده از این رویکرد است. بلکه عدم انتقال این اندیشه از مجال نص به ذهنیت و عقاید ما، «علتی» تاریخی دارد؛ زندگی سیاسی-اجتماعی شیعه، مانند هرگونه زندگی، عموما، جز با تطبیق ناخودآگاه و خودجوش انسان، با محیط، تحت فشار نیاز‌های فوری و آنی، و نه بر طبق یک نقشه هوشمندانه از پیش طرح شده، نمی‌توانست انتظام طبیعی داشته باشد.

بر اساس آموزه‌های قرآن، ولایت امیرمومنان علی (ع)، ولایت مطلق الهی است که استمرار و تداوم همان ولایت مطلق رسول‌الله (ص) است که در آیه ۶ سوره احزاب بیان شده است. بنابراین، هر کسی با آن مخالفت ورزد، در دنیا و آخرت به عذاب الهی دچار می‌شود؛