ادبیات روایت

تلاش برای نوشتن و ثبت و ضبط اتفاقات تاریخ انقلاب و جنگ که اگرچه آزمون و خطا کم نداشت - و وجود چنین نقاط‌ضعفی برای چنان کار عظیمی طبیعی بود- اما باعث شکل‌‌گیری نسلی از نویسندگان شد که من هم خودم را در آن گروه و از دسته کسانی می‌دانم که بااین انقلاب بزرگ شدیم، در صحنه‌های دفاع‌مقدس شرکت کردیم و بعد از جنگ هم تمام وقت‌مان را گذاشتیم تا آن حماسه بزرگ را آن‌‌گونه که شایسته رزمندگان دلاور ماست بنویسیم.

واژه پیشرفت هنوز دارای یک معنای مشخص یک خطی نیست که برای آن سنجه‌هایی مشخص کنیم و معتقدم که این معنا در دل یک حرکتی شکل می‌گیرد. اما به نظرم با چند مدل می‌توانیم آن را بفهمیم. یکی اینکه یک نمونه از آن را ببینیم و در گام بعدی چند ویژگی برای آن ذکر کنیم؛ به عنوان مثال هر حرکتی که در دل آن یک نترسیدن هست و ما برای آن حرکت یک اصالت، هویت و یک مبانی داریم؛ این‌ها را می‌توانیم همه از مصادیق و ویژگی‌های پیشرفت عنوان کنیم.

خودتحقیری در کشور ما امری تاریخی است؛ شما برای مقابله با یک جریان باید ببینید که آن رویداد چقدر در تاریخ شما ریشه دارد. خود تحقیری در کشور ما یک جریان ریشه‌دار است. جریانی که از دوره قاجار شروع می‌شود، با شکست‌های سنگین ما در جنگ با روس ادامه دارد و این با پیشرفت‌های اروپایی‌ها همزمان می‌شود؛ لذا این خود تحقیری به یک گفتمان رایج در زمان قاجار و پهلوی بدل می‌شود که همچنان رگه‌هایی از آن وجود دارد.

به نظر من روایت پیشرفت و موفقیت در خدمت باورهای اسلامی است. تا جایی که انقلاب اسلامی هم مبتنی بر آن باورهای دینی باشد به جمهوری اسلامی هم کمک می‌کند. هر جا مسیر جمهوری اسلامی از آن باورهای دینی جدا شود -مثلاً اگر فرض کنید همان اتفاقی که در برخی عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی رخ داده- ممکن است دیگر در خدمت جمهوری اسلامی نباشد و به آن کمک نکند.

استثنا از نظر مخاطب به این معناست که اگر این یک نفر توانسته این کار را انجام دهد، اما بقیه نمی‌توانند. می‌گوید اینقدر موانع و مشکلات و پیچیدگی‌ها زیاد است و حرکت کردن بر اساس باور‌های دینی و انقلابی آنقدر سخت است، اگر یک نفر توانسته این کار را انجام دهد دلیل بر این نیست که بقیه هم می‌توانند. یعنی اینقدر این کار نشدنی است که فقط یک نفر توانسته، اما معلوم نیست بقیه بتوانند. به این معنا می‌گویند استثنا است.