نسل زد - صفحه 2

اکنون پتانسیل و ظرفیت تجدید نسل و فرزندآوری در کشور ما درحال کاهش است، چون دوره باروری زنان در کشور ما معمولا بین ۲۰ تا ۳۵ سال است و باتوجه به این‌که میانگین سنی زنان در سن باروری، درحال افزایش است، این افراد از لحاظ سنی از فرزندآوری خارج می‌شوند. نسل‌های بعدی که در جامعه‌شناسی نسل z نامیده می‌شوند، هم تعدادشان کمتر است و هم میل‌شان به ازدواج و فرزندآوری کم است و ارزش‌های آن‌ها متفاوت است.

موسیقی «یار دبستانی» را آقای «تهرانی» ساخته و بر روی فیلم «از فریاد تا ترور» می‌گذارد، اما آن فیلم شنیده و دیده نشده است و البته فیلم خوبی هم نیست. سال ۱۳۷۳، ترانه یار دبستانی را پیدا می‌کنند و در مراسم ۱۶ آذر پخش می‌کنند. بعد از ۱۰ سال، یک موسیقی تبدیل به نمادی می‌شود و چند ماه بعد در مراسم ختم آقای بازرگان توسط جنبش دانشجویی پخش می‌شود.

از میراث فرهنگ موسیقی پس از انقلاب، با آن همه جوش و خروش و آرمان تحول‌خواهانه، به فراموشی اصالت‌های موسیقایی در دهه‌های بعد و فروکاست فرهنگی که هیچ‌گاه در پس غبار غفلت سیاست‌گذاری خردمندانه به بازتولید فرهنگی نرسید، رسیدیم. نه موسیقی به‌عنوان یک پدیده رفتارساز جدی تلقی شد و نه اثر امر اجتماعی بر دگرگونی آن برای نسل‌های بعد به رسمیت شناخته شد؛ چه‌بسا هویت آینده موسیقی ایران، بیش‌ازپیش در فضای زیرزمینی رقم بخورد!

دلیل اصلی موفقیت احزاب راست افراطی در غرب، توانایی آن‌ها در تجمیع همه رنج‌ها، ترس‌ها، ناامنی‌ها و اضطراب‌های طبقات مردمی آسیب‌پذیر، تحقیر شده و عمدتاً رها شده است که برای آن‌ها، رؤیای آمریکایی یا اروپایی به طور کامل از بین رفته است.

وقتی اتفاقی در جهان معنای ذهنی انسان‌ها رخ می‌دهد، در همه جا اثر خود را نشان می‌دهد. بیایید بررسی کنیم جدای از بحث تحمیل، چگونه جهان زنانه در اذهان جامعه، به شکل امروزینش درآمده است؟ این موضوع به نظر من در پیوند مستقیم با نظریه کنش ارتباطی هابرماس و حوزه عمومی است. هر امری پیش از اینکه وارد حوزه عمومی شود، باید جای خود را در ذهن انسان‌های آن جامعه باز کند.

آنچه که در پاییز سال ۱۴۰۱ اتفاق افتاد، بیشتر از آنکه به یک اتفاق (happen) شبیه باشد، به یک رویداد (event) شبیه بود. تفاوت مهم اتفاق و رویداد در این است که اتفاق، هر حادثه‌ای است که می‌تواند اثرگذار یا بی‌اثر باشد؛ اما رویداد، اتفاقی است که بر اثر سلسله فرایندهایی رخ می‌دهد و اثر آن تا مدت‌ها می‌تواند هر چیزی را در اطراف خود دگرگون سازد. آنچه که من می‌خواهم در این یادداشت به آن بپردازم از منظر دیگری بوده که کمتر بدان پرداخته شده است. شاید از این روی که بیشتر تحلیل‌کنندگان اتفاقات پاییز ۱۴۰۱، متعلق به نسلی هستند که فاصله سنی زیادی با هسته مرکزی شرکت‌کنندگان در اتفاقات آن روزها و همچنین مدافعانش دارند. ناگفته پیداست که بیشتر این تحلیل‌ها از هم زاویه دید لازم با شرکت‌کنندگان و مدافعان اتفاقات پاییز ۱۴۰۱ برخوردار نیستند. آنچه که در اینجا توجه مرا به خود جلب کرده است و تصور می‌کنم حلقه مفقوده تمام این تحلیل‌هاست، بحث دیالوگ است.

در دنیای امروز هر کشور به‌دنبال ارائه نمادی از فرهنگ خود در بستر‌های متفاوت است تا در عصر تکنولوژی و رسانه از دیگر کشور‌ها در زمینه شناساندن فرهنگ و ایجاد خرده‌فرهنگ‌ها عقب نماند. ایران نیز اوایل دهه ۸۰ شمسی با تولید عروسک‌های «دارا و سارا» شروع به تولید و معرفی محصولی کرد که هدف نهایی آن در درجه اول ایجاد یک نماد فرهنگی برای کودکان ایرانی و در درجه دوم شناساندن فرهنگ متنوع ایرانی ــ اسلامی به جهانیان باشد.

در عصر شبکه‌های اجتماعی، ما شاهد شکل‌گیری جمهوری‌هایی هستیم که مبنای آن تجربه‌های مشترک است. تجربه‌های مشترک عامل جمع‌شدن و شکل‌گیری حلقه‌های مشترک می‌شود. به باور من، دیگر مانند گذشته امکان شکل‌گیری مارپیچ سکوت نیست.

اگر یک روحانی جوان قصد دارد در فضای مجازی مانند اینستاگرام تبدیل به یک سلبریتی دینی شود، باید این فضا را بشناسد، قواعد آن را در نظر بگیرد، شیوه‌های اثرگذاری پیام در این فضا را فهم کند، چگونگی ارتباط با کاربران و بسیاری موارد دیگر را در نظر بگیرد تا بتواند در این فضا دیگران را جذب کند و پیام خود را با حداکثر تأثیر منتشر نماید.

در دوره‌ای که ما الان درگیر خیلی از چالش‌های اقتصادی و اجتماعی هستیم و مادری‌کردن صرفاً مادری در خانه نیست، به چند دلیل باید مشارکت اقتصادی وجود داشته باشد. مادری که با نسل z و تفاوت نسلی مواجهه است، باید علاوه بر وظایف مادری، قطعاً مشارکت علمی و اجتماعی نیز داشته باشد تا بتواند در برابر تحولات در تربیت، خودش را تغییر بدهد و در تدبیر منزل تغییر ایجاد کند.

من وارد کلاسی شدم و عکس هایدگر، نیچه، مارکس، هیتلر و... را روی دیوار‌ها دیدم. گفتم بچه‌ها این‌ها برای چیست؟ دانش‌آموزی گفت این‌ها همه تحت‌تأثیر هگل هستند؛ قهرمان فکری من! این از آن دست حرف‌هایی است که برای نوجوان فایده‌ای ندارد.

محصولات فرهنگی نقش مهمی در هویت‌یابی نوجوانان دارند. چرا یک محصول در میان نوجوانان محبوب می‌شود؟ اتصالات هویتی محصول با نوجوانان یکی از دلایل مهم این محبوبیت است. موسیقی رپ برای نوجوان یک مسئلۀ هویتی است. هر چقدر سن بالاتر می‌‎رود، مخاطب خیلی موسیقی رپ نمی‌شود.

ونزدی یک اکت رفتاری و گفتاری داشت که به نظر من برای هر نوجوانی لازم است. او به مادرش می‎گفت من نمی‎توانم پا جای پای تو بگذارم! این همان چیزی است که همۀ ما درگیرش هستیم. مادر من هم در زمان دانش‌آموزی‌اش خیلی باهوش بود، اما من متوجه شدم که نمی‎توانم پا جای پای او بگذارم، چون من، مادرم نیستم. امیدوارم همۀ والدین شنیده باشند.