روان درمانی

واکنش ما به بحران باید به گونه‌ای باشد که مردم در مواجهه با این شرایط، دچار اضطراب بی‌مورد نشوند. شرط اصلی داستان هم این است که ما از پیش شرایط را سنجیده و آمادگی کافی را برای این وضعیت داشته باشیم.

در کتاب «خطارفتن روانشناسی: سویه تاریک علم و تراپی» (2015)، ویتکوفسکی ادعاهایی جدی مطرح می‌کند. او معتقد است بسیاری از اصول روانشناختی بر افسانه استوارند و روان‌درمانگری بیشتر یک کسب‌وکار (بیزینس)  است تا درمانی مبتنی بر شواهد موثر، و به همین دلیل به جای «سایکوتراپی» از تعبیر «سایکوبیزینس» استفاده می کند. از نظر او، روان‌درمانی شبیه درددل با یک دوست است و گاه حتی می‌تواند آسیب‌زا باشد.

در جامعه ما نیز پس از دهه هشتاد، شاهدیم که آن جریان روشنفکری دینی که می‌خواست نهاد‌ها را متحول کند، بزرگان آن همچون «سروش»، «کدیور»، «عبدالعلی بازرگان»، «ملکیان» و... همگی به سمت عرفان رفته‌اند. یعنی از الهیات اجتماعی «شریعتی»، «جلال» و... به سمت الهیات فردی رفته‌اند. خلاصه سخن این شده که «جامعه را نمی‌شود نجات داد، خودت را نجات بده.» پس بزرگان روان‌شناسی عامه پسندد این را متوجه شده‌اند؛ لذا به سراغ «فرد» رفته‌اند.

بنیان‌گذاران روان‌شناسی زرد کسانی هستند که از این مکانیسم‌های اولیه ذهن انسان سوءاستفاده می‌کنند. افراد وقتی با این مطلق‌انگاری‌ها روبرو می‌شوند، می‌فهمند که انگار این امر چیز عجیبی نیست و با آنها آشناست. روان‌شناسی زرد ظرفیت افراد برای تحمل نقاط سیاه در زندگی انسان را از بین می‌برد. می‌گویند تو می‌توانی کاملاً موفق باشی و تنها کافی است به این قوانین خودساخته ما توجه کنی. حالا اصلاح این انگاره یک بار مضاعف برای روان‌شناسی علمی تولید می‌کند.

صنعت درمان در حوزه‌هایی مثل درمان پرخوری عصبی، کاهش وزن یا اعتیاد بیمار، مشتریانی را ایجاد می‌کند که برای چندین دهه گرفتار این چرخه درمان می‌شوند.