غلامرضا غفاری

اگر همبستگی در سطح فرد مطرح است، همبستگی مربوط به افراد و آحاد جامعه نیز در این سطح موردتوجه است. اما وقتی از انسجام (integration) صحبت می‌کنیم؛ یعنی یکپارچگی، همراهی، هم‌افزایی و مکمل بودن بخش‌ها. ما خوشبختانه در این مدت، انسجاممان خوب بود. چرا؟ چون هر سه قوه پای کار بودند. هر سه قوه گویا مکمل هم بودند و به قولی مزاحم یکدیگر نمی‌شدند.

به میزانی که بتوانیم زمینه را برای کنشگری اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و ایجاد حس تعلق در افراد حتی به میزان جلوگیری از در حاشیه بودن افراد و یا طردشدگی آنها ایفا کنیم و نقشی مثبت داشته باشیم، حس رضایت و اعتماد را افزایش خواهیم داد. البته این تأثیر خطی نیست و اعتماد تأثیر متقابل دارد و باعث افزایش مشارکت می‌شود که همین مشارکت مجدداً اعتماد را تقویت می‌کند.

جایی که سرمایه اجتماعی وجود دارد، شما با یک جامعه گرم مواجه هستید. جامعه گرم، جایی است که در آن بی‌تفاوتی وجود ندارد. جامعه‌ای است که همه در آن شریک هستند و یک قابی است که همه خودشان را در آن می‌بینند و حس تعلق دارند. نسبت به آن احساس تعهد و مسئولیت می‌کنند و حرفی از این نیست که به من چه؟ هر کس در ذهن خود وظیفه و مسئولیتی را پذیرفته و نسبت به آن تعهد دارد.

کل مفهوم مرکزی سرمایه اجتماعی، مقوله «رابطه» است. پس می‌توانیم بگوییم مفهوم مرکزی سرمایه اجتماعی، رابطه در قالب شبکه است؛ آن هم شبکه ارتباطی که افراد با هم می‌سازند. در واقع شبکه‌ها تاروپود ارتباط افراد هستند و بر همین مبنا، وقتی سراغ مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی می‌رویم، یکی از مهم‌ترین ابعاد آن، اعتمادی بوده که در روابط مستتر است.