مارکسیسم

تمدن غرب در حال فروپاشی است و دارد خود را با ایجاد جنگ‌هایی که در سطح خاورمیانه یا کشورهای مختلف در سطح دنیا ایجاد می‌کند، محافظت می‌نماید.

وقتی حضرت امام خمینی (ره) در نجف، ذیل بحث‌های ولایت فقیهشان صراحتاً گفتند که سرنگونی سلطنت مطلقه پهلوی راهی جز یک انقلاب سیاسی - اسلامی ندارد، آن موقع نیروهای مذهبی یا روحانی در زندان به خود بالیدند که یک مجتهدی از یک نظریه انقلابی دفاع کرده که مستند به شریعت است و دیگر از مسیر ایدئولوژی چپ تولید نشده، بلکه برخاسته از دستگاه‌های اجتهادی و فقهی است. آن موقع این‌ها به نظریه‌ای مسلح شدند که در زندان بتوانند در مقابل چپ‌ها بایستند.

هم رهبری انقلاب مکرراً اعلام کرد که ما با مارکسیست‌ها کار نداریم و همکاری نمی‌کنیم، هم گروه‌های مذهبی اعلام کردند ما با اینها کار نمی‌کنیم؛ لذا شما شخصیتی مثل آیت‌الله طالقانی که میانه‌روترین روحانی جریان اسلامی است را می‌بینید که در زندان فتوای به نجاست کمونیست‌ها داد، سلول، غذا، ظروف و همه‌چیز را جدا کرد. خطاب به آنها می‌گفت: «شهرداری داخل زندان را ما می‌پذیریم؛ شما بخورید، ما می‌شوییم. چرا؟ چون شما نجس هستید.»

ایران از لحظه پس از انقلاب ۱۳۵۷، نه حاضر شد در بلوک چپ حضور یابد و نه حاضر شد در بلوک راست عضو شود. به چه دلیل؟ چون هیچ‌کدام را درمان خود نمی‌داند. درست است. در جزئیات نسخه‌ها گاهی اوقات ممکن است گاهی به سمت راست و گاهی به سمت چپ متمایل شویم، ولی در هر کدام - چه آنجایی که با رویکرد لیبرالی عمل کردیم و چه آنجا که با رویکرد چپ عمل کردیم - اکنون احساس توبه داریم.

در سال‌های اخیر، بسیاری از تحلیل‌گران برای توضیح تحولات نظام سرمایه‌داری به مفاهیمی چون «فئودالیسم فناورانه» یا «نئوفئودالیسم» روی آورده‌اند. اما این مفاهیم در نهایت بیش از آنکه روشنگر باشند، موجب سردرگمی می‌شوند.

قوی‌ترین نسخه از مارکس در سیاست آمریکا بر این ایده تمرکز دارد که ما به‌عنوان انسان نمی‌توانیم آزاد باشیم، مگر آنکه بر نیروی کار خود کنترل داشته باشیم.

قهرمانان رمان‌های کلاسیک، طرف‌دار سرمایه‌داری و مروج زندگی برآمده از آن هستند و آن نوع سبک زندگی را تعلیم می‌دهند.

وقتی از منظر جامعه‌شناسی به رابطه جامعه و دین می‌نگریم، متوجه می‌شویم که روحانیت برخلاف تصور خود، فقط یک نهاد فرهنگی - دینی نیست، بلکه یک سازمان نیز هست؛ زیرا حوزه‌های علمیه دارای بوروکراسی‌اند. برخلاف قبل از انقلاب و حتی دهه نخست انقلاب، این روند زایش بوروکراسی در طی سالیان اخیر تصاعدی هم بوده است؛ بنابراین لازم است تا از منظر جامعه‌شناسی سازمان‌ها این بُعد از روحانیت مورد واکاوی قرار بگیرد.

یک ایده (تز) همواره در دل خود تضاد خود را هم پرورش می‌دهد (آنتی‌تز). تضاد میان تز و آنتی‌تز به نقطه کوری مبدل می‌شود که از دل آن، نفی متقابل میان آن دو برداشت می‌شود. سرانجام از دل این تضاد درونی، سنتز یا ایده سومی خارج می‌شود که با غلبه بر تز و آنتی‌تز، تاریخ را به‌پیش می‌برد و این مسیر تا انتها ادامه دارد.