تاریخ
بررسی واکنش ایرانیان به هجوم بیگانگان در دوره‌های مختلف؛
پژوهش‌های روان‌شناسی تحلیلی و انسان‌شناسی نشان می‌دهد که راز ایستادگی تاریخی ایرانیان، ریشه در «ناخودآگاه جمعی» و حکمت‌های کهنی چون الگوی «نه‌گانه ایرانی» دارد؛ جایی که کهن‌الگوهایی اصیل و فرهنگ «جوانمردی و فتوت»، همچون سپری روانی عمل کرده و هراس از بحران را به حلم، توکل و مقاومت ملی تبدیل می‌کنند
کد خبر: ۱۲۲۱۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۱/۱۸
مروری بر جایگاه استعمار در حافظه تاریخی ملت‌ها/ بخش ششم؛
آنچه امروزه ما در آمریکای لاتین مشاهده می‌کنیم، محصول یک فرآیند پیچیده از «بازتعریف هویت» است. استعمار در این مناطق، نه به‌عنوان یک پرانتز تاریخی که باید بسته شود، بلکه به‌عنوان «نقطه صفر پیدایش» پذیرفته شده است. این امر نشان می‌دهد که موفق‌ترین فرم استعمار، مدلی است که در آن استعمارگر نه‌تنها خاک، بلکه «هویت» و «تعریفِ خود» در ذهن مستعمره را تسخیر و بازنویسی می‌کند.
کد خبر: ۱۲۰۸۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۴
جنگ روایت‌ها بر سر تاریخ معاصر ایران؛
در سال‌های اخیر، جریان‌های سلطنت‌طلب با بهره‌گیری از فضای مجازی و روایت‌های تصویری گزینشی، در تلاش‌اند چهره‌ای بزک‌شده از حکومت پهلوی ارائه دهند؛ پروژه‌ای که با نادیده‌گرفتن استبداد، فساد و وابستگی ساختاری آن رژیم، حافظه تاریخی جامعه را هدف گرفته و ضرورت رجوع به اسناد، آثار پژوهشی و روایت‌های معتبر تاریخی را بیش از پیش برجسته کرده است.
کد خبر: ۱۲۰۰۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۴
پیدا و پنهان پروژه علم دینی در گفتگو با سید محمدتقی موحد ابطحی/بخش اول؛
به لحاظ اسناد بالادستی، در اسناد اولیه حتی اسم علوم‌انسانی هم نیست. در قانون اساسی اسم «علم» هست، اما «علوم‌انسانی» نیست. تلقی از علم باتوجه‌به مصادیق آن در قانون اساسی، علوم فنی - مهندسی و کشاورزی است. هیچ اشاره‌ای به علوم‌انسانی وجود ندارد. در شورای‌عالی انقلاب‌فرهنگی همین‌طور و در برنامۀ اول توسعه نیز همین‌گونه است.
کد خبر: ۱۲۰۰۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۶
بررسی تاریخی مواجهه ایرانیان با استعمار در گفتوگو با طیبه محمدی کیا/ بخش دوم؛
فهمِ تاریخی از «استعمار» در جوامع مسلمان قرنِ نوزدهم و بیستم، شکل‌های متفاوتی به خود گرفت: از فهمِ سیاسی و حقوقی (اشغال و قراردادها) تا فهمِ فرهنگی و معرفتی (نفوذ زبان، علم و نظام دانایی). این چندگانگیِ تاریخی، امروز در گفتمان‌های سیاسی، دانشگاهی و عمومی ایران بازتاب یافته است.
کد خبر: ۱۱۹۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۱۳
بررسی تاریخی مواجهه ایرانیان با استعمار در گفتوگو با طیبه محمدی کیا/ بخش اول؛
امام خمینی (ره) در آثار خود بارها تأکید می‌کرد که استعمار، فقط غارت منابع نیست، بلکه «تحقیر ملل» و «غارت اندیشه‌ها» است. ایشان مفهوم «غرب‌زدگی» را نه صرفاً به معنای دلبستگی به تمدن غرب، بلکه به‌عنوان نوعی ازخودبیگانگی فرهنگی می‌فهمیدند. این برداشت، ریشه در سنت دیرپای فقه و حکمت شیعی داشت که استقلال فکری را جزئی از ایمان می‌دانست.
کد خبر: ۱۱۹۱۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۱
در نشست رونمایی کتاب «از کج‌خوانی تاریخ تا لج‌خوانی تاریخ» مطرح شد؛
ما نقش تاریخ‌سازی و روایت‌سازی قدرت‌های بزرگ را، چه در کج‌خوانی‌ها و چه در لج‌خوانی‌ها، نادیده می‌گیریم. در حالی که در تاریخ بسیاری از کشورها، قدرت‌های بزرگ هم در شکل‌گیری وقایع و هم در روایت آنها نقش داشته‌اند.
کد خبر: ۱۱۸۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۷
بررسی وضعیت علوم انسانی در دانشگاه های ایران در گفتوگو با نعمت‌الله فاضلی؛
علوم انسانی دقیقا همین است؛ تلاش برای روایت‌کردن انسان، تجربه زیسته او، رازهای زندگی و حقیقت‌های پنهان جهان. دانشی که همان‌گونه که اجداد چندهزارساله ما فهمیدند، تنها راه برای معنا بخشیدن به زندگی و دست یافتن به نوعی جاودانگی است.
کد خبر: ۱۱۷۸۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۱
بررسی تاریخ و هویت ایرانی در گفتوگو با حبیب‌الله اسماعیلی؛
ذخیره فرهنگی نباید صرف حوزه سیاست بشود. مثل این که یک قنات سر یک ده وجود دارد، این ده به همین آب قنات زنده است، حالا مثلاً برای اینکه این محل و آن محله با هم دعوا دارند، من بروم آب قنات را گل آلود کنم، بی‌عقلی کنم آب را سمی کنم. خب من اگر آب قنات را آلوده به سم کردم که فقط آن محله‌ای نمی‌میرد؛ این محله‌ای هم می‌میرد. هر دو آسیب می‌بینند.
کد خبر: ۱۱۶۶۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۷
از پیش‌بینی تا پیش‌گیری؛ خوانشی الهی از آینده در گفتوگو با احمد شاکری؛
سینمای آینده‌نگر، سینمای خیال‌پرداز رهاشده در آسمان خیال نیست، بلکه هنری است که تلاش می‌کند آنچه به‌صورت روش‌مند تولید شده را نمایشی کند. این تا حدودی با مبانی تولید شده درباره اهداف و کارکرد سینما و گونه‌های آن نیز مرتبط است. آیا سینما صرفاً ابزاری سرگرم‌کننده است یا تبدیل به رسانه‌ای آگاهی‌بخش است؟ دو مفهوم قرآنی می‌تواند تصویر دقیق‌تری از چیستی هنر آینده‌نگر ارائه کند؛ مفهوم «بشارت» و «انذار».
کد خبر: ۱۱۶۴۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۶
آرمان‌شهری چهل‌تکه در ذهن ایرانیان؛
سراب‌شهر «خارج»، نشانه‌ای از یک بحران عمیق‌تر است: بحران فقدان یک «پروژه ملی» الهام‌بخش. جامعه‌ای که روایت کلان، جذاب و مشترکی برای آینده خود نداشته باشد، به طور طبیعی به روایت‌های دیگران پناه می‌برد.
کد خبر: ۱۱۶۴۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۲
نقش اندیشه‌های چپ در تبارشناسی فکری انقلاب اسلامی در گفتوگو با عبدالمجید مبلغی/ بخش دوم؛
ایده انقلاب، پیامدِ پذیرش تقدم امر عملی بر امر نظری است. انقلاب به مفهوم مدرن کلمه این‌گونه است و خب خود انقلاب نیز پدیده‌ای مدرن خواهد بود. شما مفهوم ضدیت با امپریالیسم و سرمایه‌داری را در چپ، بسیار صورت‌بندی شده دارید. اما این وقتی به جهان شیعی می‌آید، تبدیل می‌شود به «مبارزه با ظلم».
کد خبر: ۱۱۶۰۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۳
سنجش دینداری در جامعه ایرانی؛ در میزگردی با حضور صابر جعفری و محسن حسام مظاهری/ بخش دوم؛
اگر مساجد آن‌قدر خفته و رخوت زده بودند باید پرسید این انقلابیون از کجا تربیت شده‌اند؟ اگر مساجد خفته بودند، انقلابیون که از آسمان نیامده‌اند. کتاب پر از تحقیر دین سنتی است. نویسنده با رندی خاصی بار پیش‌بینی‌ناپذیری انقلاب را برجسته می‌کند. به این دلیل که اگر شما بگویید انقلاب زمینه‌های جدی داشته در دام آن امری می‌افتد که مورد نقد قرار می‌دهد. بالاخره باید اعتراف کند که دینی بوده که پویایی لازم را داشته و نهایتاً منجر به انقلاب شده است.
کد خبر: ۱۱۵۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۳
سنجش دینداری در جامعه ایرانی؛ در میزگردی با حضور صابر جعفری و محسن حسام مظاهری/ بخش اول؛
برای شناخت وضعیت دین در دوره بعد از انقلاب، ناگزیر هستیم که دوره پهلوی را خوب بخوانیم و این کار را نکرده‌ایم. در مقدمه به‌درستی اشاره شده که ما با فقر ادبیات پژوهشی و جامعه‌شناختی در حوزه دین در دوره پهلوی مواجه هستیم.
کد خبر: ۱۱۵۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۶
بررسی نقش اندیشه‌های چپ در انقلاب اسلامی در گفتوگو با سید جواد میری؛
اگر ما نتوانیم مقولات را دقیق تبارشناسی کنیم، این می‌شود که هر کسی از عدالت حرف می‌زند، می‌گویند این چپ است. سؤال اینجاست که خود چپ‌ها اگر به مسئله عدالت می‌پرداختند، یا خود بورژوازی که به مسئله آزادی می‌پردازد، این ایده‌ها را از توی جیب خودشان که درنیاورده بودند. این‌ها یک عقبه فرهنگی و تاریخی هم داشتند. در ایران هم به نظر من، تشیع و اساساً خود مفهوم کربلا، ایده عدالت‌محوری و ظلم‌ستیزی را به‌نوعی با روح جامعه عجین کرده بود.
کد خبر: ۱۱۵۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۷
از سنت تفکر تا موزه تفاخر؛ بحران حافظه تاریخی در ایران مدرن؛
شاهنامه فردوسی که روزی ستون فقرات زبان فارسی و کتاب حکمت عملی ایرانیان بود، امروز به چه سرنوشتی دچار شده است؟ در بهترین حالت، به چند نام برای خیابان‌ها، چند داستان خلاصه‌شده در کتب درسی و ابزاری برای تفاخر ملی در مناسبت‌ها تقلیل یافته است. این اثر، دیگر منبعی زنده برای الهام‌گرفتن در باب عدالت، سیاست، خرد و جوانمردی نیست؛ یک شیء تزیینی و نوستالژیک است.
کد خبر: ۱۱۴۵۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۹
چالش‌های تألیف و روایت جنگ ۱۲ روزه در گفتوگو با هادی قیصریان‌فرد؛
روایت‌های امروز مقامات، فرماندهان و شخصیت‌های رسانه‌ای، فراتر از تجربه‌های شخصی آنها، می‌تواند منبعی اثرگذار برای افکار عمومی و تاریخ‌نگاری نسل‌های آینده باشد.
کد خبر: ۱۱۳۸۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۵
بازخوانی پیشاتاریخ دانشگاه ایرانی به قلم مقصود فراستخواه؛
دانشگاه در ایران پدیده‌ای ناگهانی و صرفاً وارداتی نبود، بلکه پاسخی به بحران‌ها، نیازها و تحولات واقعی جامعه بود. از جنگ و بیماری گرفته تا تجارت، کشاورزی و سیاست، مجموعه‌ای از ضرورت‌های اجتماعی و مادی در قرن نوزدهم بستر شکل‌گیری نهادی را فراهم کردند که بعدها به دانشگاه ایرانی بدل شد.
کد خبر: ۱۱۳۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۱۵
نگاهی به کتاب تاملاتی بر فلسفه تاریخ در گفتوگو با فیاض زاهد؛
ما برای رسالتی برانگیخته شده بودیم. دنیای من با فیلسوفان گره خورده بود، بحث‌های خیابانی و نیاز به فراگرفتن ماتریالیسم تاریخی و دیالکتیک هگلی برای جوانی که حالا سودای دینداری هم داشت ضرورت‌های جدیدی پیش پایم نهاده بود. ماتریالیسم تاریخی روح زمانه بود.
کد خبر: ۱۱۳۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۰۹
کد خبر: ۱۱۳۳۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۰۹