هسته ای

ترور دانشمندان در دهه‌های اخیر تنها یک اقدام امنیتی یا عملیاتی علیه افراد نیست؛ بلکه بخشی از جنگی پنهان علیه ظرفیت‌های علمی و فناوری کشورها به شمار می‌رود. در مورد ایران، هدف قرار دادن نخبگان علمی بیش از آنکه حذف چند چهره دانشگاهی باشد، تلاشی برای کند کردن روند شکل‌گیری استقلال علمی و فناوری بومی است؛ روندی که طی دو دهه گذشته به یکی از مؤلفه‌های اصلی قدرت ملی تبدیل شده است.

با نشانه‌های فرسایش نظم هژمونیک غرب و شکل‌گیری آرایش تازه‌ای از قدرت‌های تمدنی در جهان، پرسش از جایگاه و الزامات بقای ایران بیش از پیش جدی شده است. اگر رقابت آینده نه صرفاً میان دولت‌ها، بلکه میان تمدن‌ها باشد، یک تمدن ایرانی ـ اسلامی برای حفظ امنیت و بازدارندگی خود به چه ابزارهایی نیاز دارد؟ در چنین افقی، بحث درباره نسبت ایران با فناوری هسته‌ای و امکان بازتعریف راهبردهای بازدارندگی، به یکی از مناقشه‌برانگیزترین پرسش‌های سیاست و امنیت در نظم نوین جهانی تبدیل شده است.

به‌احتمال زیاد، ایران همچنان بخش زیاد یا حتی تمامی ذخایر اورانیوم با غنای بالای پیش از حمله را در اختیار دارد؛ ذخایری که بنا بر برخی برآوردها، برای ساخت ده بمب هسته‌ای کافی هستند.

فراتر از بعد هسته‌ای، باید توجه داشت که حمایت آمریکا از اسرائیل در رابطه با ایران تا حدی مبتنی بر توجیهی نژادپرستانه برای مهار است که در عمل، پیش‌بینی «ساموئل هانتینگتون» در دهه ۱۹۹۰ درباره «برخورد تمدن‌ها» را در امتداد خطوط گسل خاورمیانه که اسلام را از غرب سفیدپوست جدا می‌کند، پیاده کرده است. از این دیدگاه، اسرائیل جزئی جدایی‌ناپذیر از امپریالیسم پس از استعمار غرب است که در صف مقدم مهار اسلام قرار دارد و کارهای «کثیف» غرب را انجام می‌دهد، حمایتی که تا حد لازم توسط آمریکا پشتیبانی می‌شود.

در ورای همه پروپاگاندای رسانه‌های غربی، شاید برنده واقعی - البته بدون آنکه به رسمیت شناخته شود - علی خامنه‌ای - رهبر جمهوری اسلامی ایران - باشد. ایران نهایتاً در برابر فشار نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل مقاومت کرد و توان بالای خود را برای پاسخ‌گویی نشان داد؛ به‌ویژه با تحلیل بردن چشمگیر سامانه دفاع موشکی اسرائیل. این نکته کلیدی، پیام اصلی این تحولات برای منطقه و برای ناظران جهانی - به‌ویژه در جنوب جهان - خواهد بود.

در منطق نظریه‌ امنیتی‌سازی، بازیگران اجازه دارند از محدودیت‌های نهادی و عرف‌های بین‌المللی توافق‌شده رها شوند در عمل این یعنی تحریم‌های فلج‌کننده برای درهم‌شکستن اقتصاد ایران، جنگ‌های سایبری پیچیده نظیر ویروس استاکس‌نت که سانتریفیوژهای هسته‌ای را فیزیکی تخریب کرد و حمله مستقیم و ترور هدفمند و برنامه‌ریزی‌شده. ترور دانشمندان هسته‌ای ایرانی اوج این ضرورت‌های عملیاتی گفتمان امنیتی‌سازی است.

تاریخ پر است از این دست مقاومت‌هایی که علیه نظم جهانی شکل گرفته‌اند و به دلیل ملاحظه‌نکردن نظم جهانی، این جریان‌های مقاومتی، علاوه بر شکست با سرخوردگی هم مواجه شدند.

امروز ما در فضای پس از جنگ دوم بین‌الملل در جهانِ «نه جنگ» به سر می‌بریم. قاعده حاکم در این فضا، مفهوم «توازن» قوا بود. هنگامی که دشمن یا رقیب اصلی شما یک قدرت هسته‌ای است، شما یا باید دارای قدرت هسته‌ای باشید یا اینکه زیر چتر پوششی یک قدرت هسته‌ای دیگر قرار بگیرید. بر پایه این قاعده، دشمن اصلی ایران - یعنی اسرائیل - دارای کلاهک‌های هسته‌ای است؛ بنابراین ما یا باید دارای قدرت هسته‌ای باشیم یا زیرپوشش حمایت یک قدرت هسته‌ای دیگر قرار بگیریم.

مشخصاً ایران تنها کشوری بود که به‌رغم لحاظ آن به‌مثابه دشمن قطعی یک نیروی هسته‌ای، به‌گونه‌ای که از آن به‌مثابه تهدید وجودی برای آن کشور یاد می‌شود، نه حایز ظرفیت تسلیحاتی هسته‌ای بود و نه تحت‌الحمایه یک قدرت هسته‌ای دیگر قرار داشت.

مجموعه نمایشگاهی "آمریکای بدعهد" جهت بهره برداری منتشر می شود